Planujesz założenie firmy? Oto "stan gry". Najważniejsze zasady. Podatki, ZUS, zmiany

Zakładając firmę warto znać najważniejsze nowości w przepisach, zmiany już wprowadzone oraz dopiero planowane. Dla tych, którzy dopiero stawiają pierwsze kroki w prowadzeniu własnej działalności, zorientowanie się w regulacjach może być wyzwaniem. Jak wynika z zestawienia przygotowanego przez Magdalenę Szafran z platformy księgowej inFakt, pierwsze miesiące 2026 r. przyniosły stabilizację w zakresie głównych podatków dochodowych, ale jednocześnie wymuszą na przedsiębiorcach adaptację do nowych wymogów cyfrowych i wyższych kosztów prowadzenia działalności.

Jedną z najbardziej wyczekiwanych przez mniejszy biznes zmian była modyfikacja w obszarze podatku od towarów i usług. Od początku nowego roku limit zwolnienia podmiotowego z VAT zostaje podniesiony do poziomu 240 tysięcy złotych. Eksperci inFaktu zwracają jednak uwagę na istotne przepisy przejściowe, które zadecydują o tym, kto faktycznie z tej preferencji skorzysta. Zgodnie z główną zasadą, jeśli przedsiębiorca w minionym roku przekroczył stary próg 200 tysięcy złotych, ale zmieścił się w nowym limicie, prawo do zwolnienia zostanie utrzymane. To ważna wiadomość dla najmniejszych podmiotów, które w dobie inflacji szybko zbliżały się do dotychczasowej granicy.

Wbrew wcześniejszym obawom części środowisk biznesowych, ustawodawca nie zdecydował się na gruntowną przebudowę systemów PIT i CIT. Z analizy inFaktu wynika, że utrzymano w mocy dotychczasowe zasady dotyczące między innymi ulgi IP Box, ryczałtu ewidencjonowanego, a także reguły sprzedaży samochodów po zakończeniu leasingu. Dla wielu firm brak rewolucji, jeśli chodzi o podatki, oznacza pożądaną stabilność i możliwość długoterminowego planowania finansowego.

Nie oznacza to jednak, że obciążenia pozostaną na identycznym poziomie. Ciekawym zjawiskiem, na które rzadko zwraca się uwagę w głównym nurcie debaty publicznej, jest spadek niektórych limitów podatkowych. Wynika to bezpośrednio z faktu, że część progów – decydujących między innymi o możliwości jednorazowych odliczeń czy amortyzacji – jest wyrażona w europejskiej walucie. Umacniający się polski złoty sprawia, że po przeliczeniu na krajową walutę, limity te będą w nowym roku odczuwalnie niższe.

Dodatkowym czynnikiem ryzyka dla portfeli przedsiębiorców może okazać się sektor bankowy. Zgodnie z nowymi regulacjami podatek nałożony na instytucje finansowe wzrośnie do poziomu 30 proc. Choć jest to danina sektorowa, analitycy rynku nie mają złudzeń, że banki będą starały się zrekompensować te koszty. Eksperci przewidują, że w konsekwencji może to oznaczać wyższe prowizje i opłaty za obsługę firmowych rachunków oraz droższe finansowanie zewnętrzne.

Tradycyjnie najwięcej emocji budzą kwestie związane z ubezpieczeniami społecznymi. Wzrost minimalnego wynagrodzenia do poziomu 4806 złotych bezpośrednio przekłada się na wyższe obciążenia z tytułu składek ZUS. Jak przypominają eksperci inFaktu, na przestrzeni ostatniej dekady daniny te wzrosły łącznie o ponad 120 proc. Dodatkowo, w obszarze składki zdrowotnej powracają starsze zasady – minimalna podstawa do jej wyliczenia znów będzie stanowić równowartość pełnego wynagrodzenia minimalnego, a nie jego ułamka.

Pewną ulgą dla części prowadzących działalność może być reset w programie Mały ZUS Plus. Przedsiębiorcy, którzy wyczerpali swój limit czasowy na korzystanie z tej preferencji w minionym roku, otrzymają możliwość ponownego dołączenia do programu na nowo przeliczonych zasadach.

Zmiany dotkną także osób stawiających pierwsze kroki w biznesie – limit dla działalności nierejestrowanej będzie teraz rozliczany w ujęciu kwartalnym, a nie miesięcznym, co da dorabiającym większą elastyczność.

Ostatnie miesiące to także ostateczny sprawdzian dla Krajowego Systemu e-Faktur. Po serii testów i publikacji kluczowych rozporządzeń regulujących kwestie techniczne oraz procedury awaryjne, system wszedł w życie z początkiem kwietnia. Cyfryzacja obejmie z czasem zresztą szerszy obszar – w planach jest pełne wdrożenie elektronicznych ksiąg przychodów i rozchodów oraz cyfrowych ewidencji środków trwałych.

Warto również odnotować losy wprowadzonych niedawno rozwiązań, które miały ułatwić życie przedsiębiorcom. Jak podaje inFakt, tak zwany kasowy PIT, mimo podniesienia limitu przychodów do dwóch milionów złotych, okazał się rozwiązaniem niszowym. Dotychczas na tę formę rozliczeń, w której podatek płaci się dopiero po faktycznym otrzymaniu zapłaty od kontrahenta, zdecydował się zaledwie ułamek procenta uprawnionych firm.