Wakacje kredytowe. Ekonomista NBP przyznał to, przed czym ostrzegano

Według najnowszych danych Głównego Urzędu Statystycznego (GUS) inflacja w kwietniu 2023 r. w Polsce wyniosła 14,7 proc. rok do roku. Według dyrektora Departamentu Analiz i Badań Ekonomicznych NBP Piotra Szpunara napływające dane wskazują, że krajowa sytuacja makro rozwija się w dużym stopniu zgodnie z marcową projekcją NBP. W rozmowie z PAP Biznes powiedział, że na podstawie aktualnych informacji można przewidywać, że inflacja na koniec 2023 r. powinna być jednocyfrowa.

Celem NBP jest trzymanie inflacji na poziomie ok. 2,5 proc. Ale ta zerwała się z łańcucha - średnioroczny wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem w 2022 r. wyniósł 14,4 proc. W tym roku - jak wskazują szacunki - wyniesie 13 proc.

By sprowadzić inflację do celu, bank centralny podnosi stopy procentowe, które z kolei windują raty kredytów. Stopa referencyjna wynosi 6,75 proc. od września 2022 r. Wakacje kredytowe, polegające na odroczeniu spłaty raty kredytu, chociaż są ulgą dla kredytobiorców, to nie pomagają w walce z inflacją, bo powodują, że ludzie mają więcej pieniędzy i mogą przeznaczyć je na konsumpcję.

Na rynek w związku z wakacjami kredytowymi wypłynie od kilkunastu do 35 miliardów złotych. Te pieniądze nie pójdą w oszczędności, tylko pójdą w konsumpcję, a to będzie dalej napędzało inflację - ostrzegał prezes ZPP Cezary Kaźmierczak w rozmowie z Radiem Zet w czerwcu 2022 r.

Według Piotra Szpunara z NBP, pytanego teraz przez PAP Biznes, "impuls monetarny oddziałuje na konsumpcję, choć pewnym osłabieniem zacieśnienia monetarnego są wakacje kredytowe". Zaznaczył, że są one czynnikiem jednorazowym, przy dominacji w gospodarce stóp procentowych indeksowanych do wskaźnika rynkowego. Chodzi o wskaźnik WIBOR, który stanowi podstawę oprocentowania większości kredytów.

- Dobrym wskaźnikiem w tym zakresie jest statystyka stóp procentowych NBP. Patrząc na oprocentowanie stanów kredytów mieszkaniowych w momentach, gdy wakacje były szczególnie intensywnie wykorzystywane, efektywne oprocentowanie kredytów mieszkaniowych obniżało się, ponieważ płatności odsetkowe w relacji do stanów zadłużenia spadały - powiedział Szpunar.

I dodał: "Aktualnie wskaźnik ten odbił, bo korzyść z wakacji kredytowych jest mniejsza, ponieważ zawiesić ratę można obecnie tylko raz na kwartał."

Jak stwierdził ekonomista banku centralnego, to czynnik jednorazowy (wakacje kredytowe - przyp. red.), który nieco osłabia transmisję, ale w porównaniu z systemami, gdzie większość kredytów jest na stopę stałą, quasi stałą lub stopę zmienną negocjowaną, w polskim systemie mamy do czynienia z dominacją stopy indeksowanej do wskaźnika rynkowego.

- Dlatego też transmisja polityki pieniężnej jest silna, bo oddziałuje ona także na koszty obsługi już zaciągniętych kredytów, które rosną niemal natychmiastowo, najczęściej już po kwartale. Np. w Czechach bank centralny oddziałuje przede wszystkim na nową akcję kredytową, a w Polsce bank centralny oddziałuje i na nową akcję kredytową, jak i na koszty obsługi całego zasobu wcześniej udzielonych kredytów - dodał rozmówca PAP Biznes.

Szpunarowi trudno ocenić, jak silnie polityka pieniężna oddziałuje na ograniczanie popytu konsumpcyjnego, a jak silnie ma na to wpływ wzrost cen i kosztów utrzymania związanych z szokami zewnętrznymi.

Na pewno oba czynniki są bardzo istotne. W tym kontekście pojawiają się argumenty, że konsumpcja niedługo odbije, bo zaraz będziemy mieli odbicie w gospodarce. To odbicie będzie jednak stopniowe i będzie następować od drugiej połowy bieżącego roku - dodał.