Kawa na giełdach staniała. Eksperci mówią, co się stanie w sklepach

Arabica i robusta to dwa kluczowe gatunki kawy na rynku. Ta druga jest tańsza, ale ma większą zawartość kofeiny. Pierwsza jest bardziej ceniona za walory smakowe, ale jej uprawa wymaga bardziej specyficznych warunków i jest mniej odporna na choroby. To przekłada się na wyższe ceny surowca.

- Notowania arabiki są obecnie niższe rok do roku o ok. 11 proc. Podrożała natomiast robusta, ale w niewielkim stopniu - o około 2 proc. To wyraźna zmiana trendu zwyżkowego, który trwał przez cały 2024 i początek 2025 r., na przełomie których oba gatunki notowały historyczne rekordy cenowe z względu na niesprzyjającą pogodę w Brazylii, która jest największym producentem arabiki i w Wietnamie - gdzie uprawia się najwięcej robusty - powiedział PAP dr Krzysztof Łuczak z Grupy Blix.

Z analizy UCE Research wynika, że w 2025 r. kawa mielona drożała w tempie 25-35 proc. rok do roku, a największe podwyżki odnotowano we wrześniu ubiegłego roku. W ujęciu rocznym cena wzrosła wtedy o ponad 36 proc.

W pierwszych czterech miesiącach bieżącego roku dwucyfrowe wzrosty utrzymywały się w przedziale od blisko 11 do ponad 30 proc. rdr. Eksperci zastrzegli, że w wyliczeniach zastosowano średnią cenę, obejmującą zarówno produkty popularne, jak i premium, w cenach regularnych oraz promocyjnych.

Mocniej drożała kawa mielona niż rozpuszczalna. We wrześniu ubiegłego roku, gdy wzrost cen kawy mielonej średnio przekroczył 30 proc., kawa rozpuszczalna zdrożała niespełna 24 proc. Jeszcze większą różnicę widać w danych za styczeń 2026 r. - mielona podrożała o przeszło 30 proc. rdr, a rozpuszczalna o ponad 9 proc.

Eksperci wskazali, że rozbieżność między kategoriami wynika m.in. z większego udziału arabiki w mieszankach używanych do produkcji kawy mielonej. W przypadku kawy rozpuszczalnej większy udział ma robusta, która na światowych rynkach drożała wolniej.

W analizie zmian cen kawy rozpuszczalnej pojawia się też wniosek, że producenci mogli wcześniej przenieść na klientów wzrost kosztów surowca. Jednocześnie ceny kawy instant mają zbliżać się do granicy rynkowej akceptacji, co ogranicza skalę dalszych podwyżek w sklepach.

W ocenie Łuczaka spadek cen arabiki na giełdach nie oznacza szybkich obniżek na półkach. - Mechanizm przenoszenia cen z giełd do detalu działa z dużym opóźnieniem. Według analiz FAO w 80 proc. przypadków zmiany cen surowca znajdują odzwierciedlenie w sklepach po 8-11 miesiącach - zauważył.

Ekspert dodał, że choć obniżki cen regularnych są mało prawdopodobne, konsumenci mogą częściej widzieć działania promocyjne.

- Producenci i sieci handlowe raczej nie będą szybko obniżać oficjalnych cen na półkach, ponieważ w ostatnich dwóch latach ponosili bardzo wysokie koszty zakupu surowca, energii, transportu i opakowań. Możliwe są natomiast częstsze promocje, rabaty wielosztukowe, które wpisywać się będą w walki cenowe pomiędzy sieciami handlowymi - dodał Łuczak.

Karina Gręda z Hiper-Com Poland zwróciła uwagę, że "cenowa bezwładność?" wynika także z długoterminowych kontraktów oraz wcześniejszego budowania zapasów przez producentów i sieci.

- Należy też pamiętać, że koszt ziarna jest tylko jednym z czynników kształtujących ceny detaliczne produktu. Duże znaczenie mają także koszty energii, transportu, opakowań, logistyki, kurs dolara, wreszcie wysokość marż detalicznych. Szacuje się, że 1-procentowy wzrost cen surowca przekłada się w UE na około 0,24 proc. wzrostu ceny detalicznej, i to po kilku miesiącach - zauważyła.

Gręda podkreśliła też rolę kawy w działaniach sprzedażowych sieci. Konsumenci uważnie obserwują jej ceny, dlatego bywa wykorzystywana jako "magnes promocyjny", który ma skłonić klientów do zakupu kawy oraz innych produktów w danej sieci.

- W przypadku kawy rozpuszczalnej przestrzeń do promocyjnych obniżek jest mniejsza ze względu na relatywnie wysokie ceny robusty - uzupełniła.

Julita Pryzmont z Hiper-Com Poland przewiduje, że w sklepach może rosnąć znaczenie marek własnych sieci handlowych, które w warunkach wysokich cen produktów markowych mają być tańszą alternatywą.

- Klienci będą też ograniczać zakupy kaw premium na rzecz tańszych produktów, a także częściej będą wybierać kawę oferowaną w mniejszych opakowaniach - wskazała.

Pryzmont zwróciła też uwagę, że dane z początku roku sugerują spowolnienie dynamiki wzrostu cen. Według danych UCE Research w styczniu br. kawa mielona zdrożała o 30,2 proc. rdr., a rozpuszczalna o 9,2 proc. W marcu wzrosty wyniosły odpowiednio 21,9 i 6,6 proc., a w kwietniu 10,7 i 7,4 proc.

Ekspertka oceniła, że w kolejnych miesiącach sieci handlowe mogą bardziej koncentrować się na walce o udziały rynkowe i utrzymaniu wysokiej rotacji niż na podnoszeniu marż.