Państwo dopłaci artystom do emerytur. ZUS ma poważne zastrzeżenia

Projekt ustawy o zawodzie artysty, przygotowany przez resort kultury, przewiduje system dopłat do składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne. Pomoc ma być skierowana do osób wykonujących zawody artystyczne, m.in. architektów, pisarzy, aktorów, tancerzy i malarzy, których dochody pozostają na odpowiednio niskim poziomie.

Z dopłat będą mogły korzystać osoby, których dochód z trzech poprzednich lat podatkowych nie przekroczył 125 proc. minimalnego wynagrodzenia. Przy obecnych założeniach oznaczałoby to 6 tys. zł. Pieniądze nie trafią jednak bezpośrednio do artystów – państwo ma uzupełniać ich składki odprowadzane do ZUS do poziomu odpowiadającego składkom osoby zarabiającej minimalne wynagrodzenie.

Mechanizm ma w efekcie pozwolić artystom zgromadzić składki w wysokości zapewniającej im prawo do minimalnej emerytury. Obecnie wynosi ona 1978 zł i 49 gr brutto. Z pomocy nie będzie można korzystać bezterminowo – prawo do niej ma być przyznawane na konkretny rok i podlegać regularnej weryfikacji.

Warunkiem uzyskania wsparcia będzie posiadanie statusu artysty zawodowego. Ma go przyznawać Centrum Edukacji i Pracy Artystycznej. I właśnie sposób powiązania tego statusu z wypłatą dopłat wzbudził zastrzeżenia ZUS - podaje "Fakt".

Zakład wskazuje, że ma otrzymywać także nieprawomocne decyzje dotyczące zawieszenia lub wygaśnięcia statusu artysty. Zdaniem ZUS zakończenie prawa do dopłaty powinno następować dopiero po uprawomocnieniu się takiego rozstrzygnięcia, a nie już w chwili jego wydania lub doręczenia.

Koszt całej reformy szacowany jest na 400–450 mln zł rocznie. To ZUS miałby w praktyce realizować znaczną część nowych obowiązków wynikających z ustawy.

Zakład zwraca również uwagę na zasady dotyczące obowiązku opłacania składek. Projekt przewiduje, że osoba posiadająca status artysty ma obowiązkowo płacić składki, jednak zdaniem ZUS może to prowadzić do problemów w przypadku osób, które już pobierają świadczenia.

Chodzi m.in. o artystów mających emeryturę lub rentę i jednocześnie uzyskujących dodatkowe dochody. Obowiązujące przepisy przewidują w takich sytuacjach szczególne zasady dotyczące ubezpieczeń, w tym możliwość dobrowolnego opłacania składek albo odmiennego sposobu ich ustalania.

ZUS uważa, że projekt w obecnym kształcie mógłby prowadzić do obowiązkowego pełnego oskładkowania osób, które na podstawie obecnych regulacji nie musiałyby opłacać składek w takim zakresie.

Największym problemem dla Zakładu jest jednak czas przewidziany na przygotowanie reformy. Projekt zakłada dziewięciomiesięczne vacatio legis, czyli okres między publikacją ustawy a jej wejściem w życie. ZUS ocenia, że może być to zbyt krótki termin na dostosowanie się do nowych obowiązków.

"Sygnalizujemy, że proponowany przez projektodawcę okres 9 miesięcy vacatio legis rodzi ryzyko braku możliwości realizacji ustawy przez Zakład w zakładanym terminie" - podaje ZUS.

Powodem są przede wszystkim konieczne zmiany w systemach informatycznych ZUS. Zakład wskazuje, że ich przygotowanie może potrwać nawet 12 miesięcy, czyli dłużej niż przewidziany w projekcie okres vacatio legis.

Reforma ma objąć 62,5 tys. osób wykonujących zawody artystyczne. Jej założeniem jest ograniczenie problemu niskich świadczeń emerytalnych wśród artystów poprzez uzupełnianie składek do określonego poziomu. ZUS wskazuje jednak, że zanim nowe rozwiązania zaczną działać, konieczne będzie dopracowanie przepisów oraz odpowiednie przygotowanie systemu obsługującego dopłaty.