Pierwsze takie zasiłki w Polsce. Historyczna decyzja ZUS

Pierwsze wypłaty świadczeń dla par jednopłciowych w Polsce potwierdziła w programie "Tłit" w piątek 18 września Agnieszka Dziemianowicz-Bąk. Ministra rodziny, pracy i polityki społecznej wspomniała, że "ZUS, jako jedna z najważniejszych instytucji, wie i rozumie, że miłość to miłość, małżeństwo to małżeństwo i będą te prawa respektowane."

Ministra dodała, że rząd pracuje nad rozszerzeniem podobnej zasady na obszar rozliczeń fiskalnych. – Katarzyna Kotula rozmawia z Ministerstwem Finansów i Krajową Administracją Skarbową, żeby małżeństwa jednopłciowe zawarte za granicą i ważne na mocy transkrypcji mogły liczyć w Polsce na uprawnienia podatkowe (równe tym) dla małżeństw – powiedziała Dziemianowicz-Bąk. Zakłada, że stanie się to w przyszłym roku.

Sprawdziliśmy w ZUS, czy rzeczywiście wypłaty zasiłków dla par i małżeństw jednopłciowych w Polsce już obowiązują, w jakiej skali i na jakiej podstawie prawnej.

Co się zmieniło względem dotychczasowej praktyki? Znamienny okazał się wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 marca tego roku o sygnaturze II OSK 216/21, który zapoczątkował zmianę dotychczasowej praktyki kierowników urzędów stanu cywilnego w zakresie transkrypcji zagranicznych aktów stanu cywilnego. W jego konsekwencji, w polskim akcie stanu cywilnego sporządzonym na podstawie zagranicznego aktu stanu cywilnego – jako małżonkowie mogą zostać wskazane dwie osoby tej samej płci.

ZUS oświadczył wkrótce po wyroku NSA, że jest zobowiązany do uznawania odpisów aktów małżeństwa sporządzonych przez polskie urzędy stanu cywilnego, także tych dotyczących małżeństw jednopłciowych zawartych za granicą. Teraz słyszymy potwierdzenie tego stanu rzeczy.

Rezultatem skutecznie dokonanej transkrypcji zagranicznego aktu małżeństwa osób tej samej płci do polskiego rejestru stanu cywilnego, które zawarły legalnie małżeństwo w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, jest w konsekwencji możliwość posługiwania się (legitymowania) przez nie w Polsce statusem osób pozostających ze sobą w związku małżeńskim. Zatem, jeżeli osoba posiadająca status małżonka sprawuje opiekę nad małżonkiem i spełnia pozostałe warunki do nabycia prawa do świadczenia zgodnie z przepisami ustawy zasiłkowej, Zakład zobowiązany jest do wypłaty zasiłku opiekuńczego – poinformowała money.pl Anna Kalita, rzeczniczka prasowa ZUS.

Jak zaznaczyła, zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy zasiłkowej prawo do zasiłku opiekuńczego ustalają i zasiłki wypłacają płatnicy składek na ubezpieczenie chorobowe, którzy zgłaszają do ubezpieczenia chorobowego powyżej 20 ubezpieczonych, a w pozostałych przypadkach Zakład. – Nie posiadamy informacji o wypłaconych zasiłkach opiekuńczych przez płatników składek dla małżonków tej samej płci, którzy zawarli związek małżeński za granicą i dokonali transkrypcji zagranicznego aktu małżeństwa w polskim urzędzie cywilnym – dodała.

ZUS ujawnił natomiast, że wypłacił do tej pory dwa zasiłki opiekuńcze dla par jednopłciowych. Jak podstawę prawną urzędnicy wskazali art. 32 tzw. ustawy zasiłkowej, który wymienia uprawnionych do otrzymywania zasiłku "z powodu konieczności osobistego sprawowania opieki nad dzieckiem zdrowym lub chorym oraz nad innym chorym członkiem rodziny.

Za członków rodziny, w rozumieniu tego przepisu, uważa się małżonka, rodziców, rodzica dziecka, ojczyma, macochę, teściów, dziadków, wnuki, rodzeństwo oraz dzieci w wieku powyżej 14 lat – jeżeli pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym z ubezpieczonym w okresie sprawowania opieki.

Zakład przypomina, że postępowanie w sprawie przyznania i wypłaty zasiłku opiekuńczego z tytułu opieki nad chorym członkiem rodziny wszczyna się na podstawie:

• zaświadczenia lekarskiego zawierającego m.in. okres zwolnienia od wykonywania pracy z powodu konieczności sprawowania osobistej opieki nad chorym członkiem rodziny, datę urodzenia tego członka rodziny i stopień jego pokrewieństwa lub powinowactwa z ubezpieczonym,
• wniosku o zasiłek opiekuńczy (dedykowany do tego celu jest formularz Z-15b).

Rzeczniczka ZUS dodała, że z tych samych względów małżeństwom jednopłciowym przysługuje prawo do zasiłku pogrzebowego. Wymagane jest przy tym spełnienie warunków do nabycia tego zasiłku wynikających z ustawy emerytalnej.