Topnieje przepaść płacowa między Polską a UE [ANALIZA]

Grzegorz Siemionczyk
PłacePrzeciętne wynagrodzenie brutto w Polsce w przeliczeniu na pracownika najemnego wynosiło w 2025 r. 23,2 tys. euro
Źródło zdjęć: © Adobe, GETTY | NurPhoto

Przeciętne wynagrodzenie pracowników najemnych, liczone w euro, w ciągu zaledwie trzech lat podskoczyło w Polsce o ponad 50 proc., bardziej niż w jakimkolwiek innym kraju UE. Pomogło nam umocnienie złotego, ale i bez tego efektu płace nad Wisłą rosły wyjątkowo szybko. Przepaść zarobkowa między Polską a zachodnią Europą skurczyła się nawet bardziej, niż sugerują oficjalne dane.

  • Przeciętna płaca w Polsce sięgnęła 57,5 proc. średniego poziomu w całej Unii Europejskiej.
  • W 2025 r. w przeliczeniu na etat wynosiła 101,1 tys. zł brutto.
  • Do eksplozji płac nad Wisłą w ostatnich latach przyczyniły się dwa zjawiska.
  • Jednym z nich była inflacja. Ale choć podwyżki płac były w dużym stopniu przez nią napędzane, to zdecydowanie ją przewyższały.

W 2025 r. przeciętne wynagrodzenie brutto pracowników najemnych, w przeliczeniu na pełny etat, wyniosło w Polsce niemal 23,9 tys. euro – podał niedawno Eurostat. To aż o 10 proc. więcej niż w 2024 r. i o 54 proc. więcej niż w 2022 r.

Tak liczona przeciętna płaca nad Wisłą w ubiegłym roku sięgnęła 57,5 proc. średniego poziomu w całej Unii Europejskiej, w porównaniu do 54,5 proc. rok wcześniej i zaledwie 43,4 proc. trzy lata wcześniej. W rzeczywistości zarobki Polaków mogły się zbliżyć do unijnej średniej nawet bardziej. Do tego wątku wrócimy jednak później.

W całej UE przeciętne wynagrodzenie za pełen etat wyniosło w 2025 r. średnio 41,5 tys. euro, o 4,3 proc. więcej niż w 2024 r. i o 16,2 proc. więcej niż w 2022 r.

Polska była liderem tych zmian, szczególnie w horyzoncie trzyletnim.


DLA CIEBIE
Nie płać więcej niż musisz. Te ulgi podatkowe warto znać


W samym 2025 r. bardzo szybki wzrost wynagrodzeń, o ponad 9 proc. rok do roku, odnotowały jeszcze Litwa i Chorwacja. W porównaniu do 2022 r. w obu tych krajach płace wzrosły jednak o mniej niż 40 proc.

To, jak kształtują się wynagrodzenia w Polsce na tle unijnej średniej zależy od przyjętej konwencji
To, jak kształtują się wynagrodzenia w Polsce na tle unijnej średniej zależy od przyjętej konwencji. Ale w każdym ujęciu konwergencja postępuje szybko © money.pl | Grzegorz Siemionczyk

Inflacja pomogła gonić Zachód

Do eksplozji płac nad Wisłą w ostatnich latach przyczyniły się dwa zjawiska, które nie miały wiele wspólnego z koniunkturą na polskim rynku pracy. Jednym z nich było umocnienie złotego wobec euro, szczególnie wyraźne w latach 2023 i 2024.

W minionym roku za euro trzeba było zapłacić średnio o 1,2 proc. mniej niż rok wcześniej i aż o 9,5 proc. mniej niż trzy lata wcześniej. W tym roku tendencje na rynku walutowym są już inne. Jak dotąd euro kosztowało średnio o ponad 1,1 proc. więcej niż w 2025 r. To oznacza, że zmiany kursowe nie zwiększają już siły nabywczej polskich płac na rynkach strefy euro.

101,1 tys. zł brutto

Ale nawet licząc w lokalnej walucie, wynagrodzenia w Polsce rosły w ostatnich latach w ekspresowym tempie. W 2025 r. przeciętna płaca w przeliczeniu na etat wynosiła 101,1 tys. zł brutto (mniej więcej 8,4 tys. zł brutto miesięcznie), o 8,3 proc. więcej niż rok wcześniej i o 39,3 proc. więcej niż trzy lata wcześniej.

W takim ujęciu nieco szybszy wzrost płac w ubiegłym roku Eurostat odnotował na Litwie (9,7 proc.), w Chorwacji (9,2 proc.), w Rumunii i na Węgrzech (po około 8,7 proc.). W horyzoncie trzyletnim Polskę wyprzedziły jednak tylko te dwa ostatnie kraje, gdzie przeciętne wynagrodzenia w lokalnych walutach zwiększyły się o nieco ponad 41 proc.

Tym, co łączy Polskę i inne kraje o najszybszym wzroście płac w ostatnich latach, była stosunkowo wysoka inflacja. To właśnie drugi czynnik, niezwiązany bezpośrednio z koniunkturą na rynku pracy, który tłumaczy skok wynagrodzeń nad Wisłą i w innych krajach naszego regionu.

Rosnący poziom cen z jednej strony wymuszał, a z drugiej umożliwiał (dzięki wyższym przychodom pracodawców) podwyżki płac. To automatycznie podwyższało je relatywnie do wynagrodzeń w krajach, w których inflacja była niższa.

Skokowy wzrost siły nabywczej wynagrodzeń

Nie oznacza to jednak, że ten wzrost zarobków był iluzoryczny. Po pierwsze, nawet gdyby szybszy niż średnio w UE wzrost płac w Polsce wynikał wyłącznie z wyższej inflacji, zwyżka siły nabywczej naszych wynagrodzeń na zagranicznych rynkach i tak byłaby faktem.

Po drugie, choć podwyżki płac nad Wisłą były w dużym stopniu napędzane przez inflację, zdecydowanie ją przewyższały. Inaczej mówiąc, siła nabywcza średniego wynagrodzenia w Polsce wzrosła także na lokalnym rynku.

W 2025 r. przeciętne wynagrodzenie za etat w złotych zwiększyło się realnie – czyli po odjęciu inflacji – o 4,8 proc. w porównaniu do 2024 r. i o 17,3 proc. w porównaniu do 2022 r.

Wzrost płac w Polsce w ostatnich latach mocno przewyższał inflację
Wzrost płac w Polsce w ostatnich latach mocno przewyższał inflację © money.pl | Grzegorz Siemionczyk

W niektórych innych krajach naszego regionu, które również zmagały się w ostatnich latach z wysoką inflacją, wzrost wynagrodzeń z trudem dotrzymywał jej kroku. Tak było w szczególności w Czechach i na Słowacji, gdzie od 2022 r. przeciętna płaca zwiększyła się realnie o – odpowiednio – 3 i 5 proc.

Bardziej niż nad Wisłą siła nabywcza wynagrodzeń zwiększyła się w tym okresie tylko w Bułgarii (o 18,2 proc.), a podobnie (o niespełna 17 proc.) jeszcze w Chorwacji i na Litwie.

Omawiane tu dane, choć stawiają Polskę wśród liderów wzrostu płac, i tak mogą zaniżać tempo, w jakim zarobki nad Wisłą gonią unijną średnią. Eurostat podaje bowiem przeciętne wynagrodzenia w przeliczeniu na pełny etat.

W krajach, w których dominuje praca w pełnym wymiarze godzin, ta konwencja lepiej przystaje do doświadczeń typowego pracownika niż w krajach, w których powszechna jest praca w krótszym wymiarze czasu. Polska zaś, podobnie jak inne państwa Europy Środkowo-Wschodniej, należy do tej pierwszej grupy.

Gonimy Zachód dzięki dłuższej pracy

Jak wynika z Badania Aktywności Ekonomicznej Ludności, w 2025 r. na część etatu pracowało w Polsce zaledwie 7 proc. ogółu pracujących i mniej niż 6 proc. pracowników najemnych.

Odsetek ten był mniejszy tylko w siedmiu krajach UE, z czego sześć to państwa naszego regionu. Siódmym była Grecja.

Przeciętnie w Unii na niepełny etat pracowało 18,6 proc. osób (i 19,1 proc. pracowników najemnych), czyli niemal co piąty pracujący. Inaczej mówiąc, o ile w Polsce przeciętna płaca przeliczona na etat jest dobrą miarą przeciętnej płacy około 94 proc. pracowników najemnych, o tyle w całej UE tylko 81 proc. takich pracowników.

W Polsce różnica między średnią płacą w przeliczeniu na etat i średnią płacą na pracownika należy do największych w UE
W Polsce różnica między średnią płacą w przeliczeniu na etat i średnią płacą na pracownika należy do największych w UE © money.pl | Grzegorz Siemionczyk

Przeciętne wynagrodzenie brutto w Polsce w przeliczeniu na pracownika najemnego wynosiło w 2025 r. 23,2 tys. euro, o niespełna 3 proc. mniej niż w przeliczeniu na etat (przypomnijmy: 23,9 tys. euro).

W niektórych krajach Europy Środkowo-Wschodniej, w szczególności w Rumunii, ta różnica jest jeszcze mniejsza.

Ale w części państw zachodniej Europy, gdzie praca w niepełnym wymiarze godzin jest bardzo powszechna, szczególnie wśród kobiet, różnica między przeciętnym wynagrodzeniem na zatrudnionego a przeciętnym wynagrodzeniem na etat jest bliska 20 proc. W całej UE wynosi 8,6 proc.

W rezultacie średnie wynagrodzenie na pracownika (najemnego) wynosi nad Wisłą 61,2 proc. średniej unijnej, wyraźnie więcej niż wspomniane na początku 57,5 proc. w przypadku średniego wynagrodzenia na etat. Co więcej, w takim ujęciu Polska szybciej goniła pod względem zarobków inne kraje UE.

Dwie dekady temu, w 2005 r., przeciętna płaca nad Wisłą na pracownika wynosiła 33,4 proc. unijnej średniej, a przeciętna płaca w przeliczeniu na etat 31,7 proc. Ten pierwszy wskaźnik wzrósł o 27,8 pkt proc., drugi o 25,8 pkt proc.

Te wyliczenia pokazują, że do zawężania się luki płacowej między Polską a UE w jakimś stopniu przyczyniło się to, że przeciętny czas pracy nad Wisłą malał wolniej niż w zamożniejszych krajach zachodniej Europy. Podczas gdy tam popularność pracy na niepełny etat na ogół rosła, w Polsce nawet malała (w 2005 r. w niepełnym wymiarze czasu pracowało 10 proc. ogółu pracujących). Choć niska dostępność pracy na część etatu może być świadectwem małej elastyczności rynku pracy, u nas jest przejawem jego dużej chłonności.

Część dochodów pracowników wymyka się statystykom

Do tej beczki miodu można jednak dodać łyżkę dziegciu. Otóż omawiane tu dane Eurostatu dotyczą wynagrodzeń brutto, czyli z uwzględnieniem podatków i składek na ubezpieczenia społeczne przypadających na pracownika. Nie pozwala to na ocenę, jak polskie płace wypadają na tle unijnej średniej w ujęciu netto – czyli na rękę. Takie porównanie byłoby trudne ze względu na duże różnice w systemach podatkowych i składkowych państw UE.

Z drugiej strony, wynagrodzenia brutto też nie są w pełni porównywalną między krajami miarą zarobków. Za część wynagrodzenia uznać można też składki na ubezpieczenia społeczne opłacane przez pracodawców, szczególnie jeśli zasilają one ich indywidualne konta (np. emerytalne).

Kraje UE różnie jednak dzielą te składki między pracowników a pracodawców.

Przykładowo, w Polsce dość duża część obciążeń wynagrodzenia spada na pracownika, co oznacza, że wynagrodzenie brutto jest ok. 16 proc. niższe od całkowitego kosztu pracy, który stanowi najszerszą możliwą miarę wynagrodzenia (określaną niekiedy mianem superbrutto).

Z kolei we Włoszech i Francji lwia część składek przypada na pracodawcę. Tam więc różnica między płacą brutto a kosztem pracy jest większa, przekracza 26 proc. Średnio w UE wynagrodzenie brutto jest o nieco ponad 20 proc. niższe od kosztu pracy.

Patrząc z tej perspektywy, część przeciętnego wynagrodzenia brutto w Polsce stanowią składki, które w innych krajach odprowadzają pracodawcy. Porównanie wynagrodzeń brutto nieco zawyża więc rzeczywisty poziom płac w Polsce relatywnie do innych państw.

Najszerzej zdefiniowane przeciętne wynagrodzenie nad Wisłą – z uwzględnieniem wszystkich składek – w 2025 r. wynosiło 57,6 proc. unijnej średniej.

Wybrane dla Ciebie