Kaucja na tzw. małpki? Prezes operatora kaucyjnego jest na "tak"

- Z wielu powodów butelki szklane jednorazowego użytku powinny zostać włączone do systemu kaucyjnego. Po pierwsze - małpki i szkło jednorazowe to jest odpad, a nie majątek producenta jak w przypadku szkła zwrotnego. Po drugie - jest to najbardziej problematyczny odpad, który zanieczyszcza środowisko i powoduje pożary - powiedziała Markiewicz.​

Według szefowej PolKi, trzecim argumentem za objęciem "małpek" systemem kaucyjnym jest ograniczenie dostępu do alkoholu.

- Każde działanie, które spowoduje, że kaucja będzie istotną częścią ceny tego napoju uważam, że jest społecznie uzasadnione - podkreśliła.​

Markiewicz przyznała, że proponowana zmiana nie byłaby łatwa do wprowadzenia w życie. Szkło jednorazowe jest cięższe niż aluminium czy tworzywo sztuczne, co komplikuje składowanie i transport. Szkła nie można też przechowywać w workach jak butelki PET czy puszki, lecz wymaga kontenerów, dodatkowej przestrzeni oraz pojazdów z windą.​

Szefowa firmy PolKa dodała, że konieczne będą konsultacje z interesariuszami oraz analiza mocy recyklerów. Pytana z kolei o tetrapaki i opakowania po mleku, uznała rozszerzenie za warte rozważenia.

- Inne kraje sobie z tym radzą, tetrapaki i opakowania po mleku są elementem systemów kaucyjnych, na przykład w Chorwacji - zauważyła.​

Markiewicz pozytywnie wypowiedziała się o nowelizacji ustawy podpisanej w lutym br., umożliwiającej alternatywne systemy kaucyjne do końca 2028 r. Producenci piw od lat prowadzą własne zbiórki szklanych butelek wielokrotnego użytku, korzystając z dedykowanych skrzynek.

- W praktyce jest to bardzo trudne do zrobienia. Tylko duże hipermarkety mają na tyle przestrzeni magazynowej, żeby te kilkadziesiąt typów skrzynek zmieścić. Od strony finansowej jest więc to dużo droższy system niż już funkcjonujące systemy producentów napojów, które bazują na logistyce zwrotnej i istniejących łańcuchach transportowych - wskazała.​

Rozmówczyni Polskiej Agencji Prasowej zwróciła uwagę, że producenci nie wprowadzili na rynek napojów w szklanych butelkach wielorazowych z logo kaucji. Zauważyła, że na razie tego typu opakowania są zbierane w ramach indywidualnych systemów zbiórki producentów, czyli za okazaniem paragonu.

Jej zdaniem wprowadzenie do ogólnokrajowego systemu kaucyjnego butelek szklanych wielorazowego użytku powinno być poprzedzone wdrożeniem ustandaryzowanych butelek. Te mogłyby być zbierane i transportowane w jednakowych skrzynkach, niezależnie od producenta.

Prezes PolKi zwróciła też uwagę, że prywatne systemy kaucyjne butelek wielorazowych prowadzone przez producentów osiągają efektywność zbiórki na poziomie przekraczającym często 90 proc.

Wiceszefowa resortu klimatu Anita Sowińska poinformowała w rozmowie z Polską Agencją Prasową, że Ministerstwo Klimatu i Środowiska planuje do czerwca przeanalizować funkcjonowanie systemu kaucyjnego w jego obecnej formie. Po zakończeniu prac analitycznych ma zostać podjęta decyzja dotycząca ewentualnego rozszerzenia systemu.

Zdaniem Anity Sowińskiej, resort powinien rozważyć włączenie do systemu tzw. małpek oraz przyjrzeć się innym frakcjom odpadów, m.in. opakowaniom wielomateriałowym. Jak zaznaczyła, ewentualne objęcie systemem małych butelek alkoholowych wymaga konsultacji.

Według danych przytaczanych przez ekspertów, w Polsce sprzedaje się każdego dnia nawet trzy miliony tzw. małpek, czyli alkoholu w butelkach o niewielkiej pojemności.

Wprowadzony w październiku 2025 r. system kaucyjny obejmuje napoje w butelkach plastikowych o pojemności do 3 litrów oraz w metalowych puszkach do 1 litra. Do ceny napoju doliczana jest kaucja w wysokości 50 groszy, którą można odzyskać po zwrocie opakowania.

O objęciu produktu kaucją informuje specjalny znak – dwie strzałki tworzące prostokąt z napisem "kaucja" i podaną kwotą. Zwrot kaucji nie wymaga okazania paragonu, jednak opakowanie musi być niezgniecione.

Zgodnie z obowiązującymi przepisami, w systemie znajdują się także szklane butelki wielokrotnego użytku o pojemności do 1,5 litra. W ich przypadku kaucja wynosi 1 zł. Na mocy nowelizacji ustawy podpisanej w lutym 2026 r. producenci napojów w butelkach szklanych wielokrotnego użytku mogą nadal prowadzić własne, niezależne systemy zbiórki opakowań. Rozwiązanie to od lat stosują głównie producenci piw.

Ustawa daje producentom napojów możliwość przystąpienia do systemu kaucyjnego lub – w przypadku rezygnacji – obowiązek uiszczenia tzw. opłaty produktowej. Jest to de facto kara za niewypełnienie minimalnych poziomów selektywnej zbiórki. Od 1 stycznia 2026 r. wysokość tej opłaty wzrosła, co ma stanowić dodatkową zachętę do włączenia się producentów w system kaucyjny.

Celem systemu jest zwiększenie poziomu selektywnej zbiórki opakowań po napojach i osiągnięcie unijnych poziomów recyklingu. W latach 2025–2028 wymagany poziom selektywnej zbiórki ma wynieść 77 proc. w przypadku butelek jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych (do 3 litrów), metalowych puszek (do 1 litra) oraz szklanych butelek wielokrotnego użytku (do 1,5 litra). Od 2029 r. próg ten wzrośnie do 90 proc.

Źródło: PAP