Ogórki droższe od bananów. W Rosji to nowy symbol drożyzny i problemów budżetowych

Z danych przytaczanych przez agencję Reuters wynika, że rosyjska gospodarka wchodzi w nową fazę trudności, które najdotkliwiej odczuwają zwykli obywatele. Oficjalne statystyki wskazują, że od grudnia ceny ogórków w Rosji wzrosły dwukrotnie. Obecnie za kilogram tego warzywa trzeba zapłacić około 300 rubli, co w przeliczeniu daje kwotę bliską 3,60 euro. Sytuacja ta wywołała falę niezadowolenia w mediach społecznościowych, gdzie użytkownicy publikują zdjęcia cenówek sugerujących, że w niektórych regionach podwyżki są jeszcze drastyczniejsze – sięgające nawet trzykrotności poprzednich stawek.

Problem narastał już od początku roku. Jeszcze w lutym eksperci zwracali uwagę, że ceny w Rosji rosną szybciej, niż pokazują oficjalne statystyki, a Międzynarodowy Fundusz Walutowy szacował realną inflację na wyższym poziomie niż dane państwowe.

Co istotne, w niektórych regionach, takich jak Syberia, sytuacja zmusiła sklepy do wprowadzenia reglamentacji. Jak podają źródła agencyjne, supermarkety zaczęły ograniczać ilość towaru, jaką jednorazowo może zakupić klient. Zjawisko to sprawiło, że lokalne warzywa stały się towarem droższym od importowanych bananów, co dla wielu Rosjan stało się symbolem postępującej inflacji.

Obserwowany skok cen nie jest zjawiskiem izolowanym, lecz efektem szerszych decyzji makroekonomicznych Kremla. Władze w Moskwie zdecydowały się na podniesienie stawki podatku VAT, co miało na celu załatanie dziur w budżecie federalnym. Decyzja ta przełożyła się natychmiastowo na portfele obywateli – według Reutersa wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych wzrósł o 2,1 proc. od stycznia 2026 roku.

Napięta sytuacja budżetowa jest bezpośrednim następstwem trwającego od czterech lat konfliktu na Ukrainie. Wydatki wojenne, które w latach 2023 i 2024 sztucznie stymulowały gospodarkę poprzez zamówienia w sektorze obronnym, obecnie przestają pełnić rolę motoru napędowego. Realna gospodarka zaczęła hamować. W ubiegłym roku wzrost gospodarczy wyniósł zaledwie około jednego procenta, a prognozy na bieżący rok nie zakładają znaczącej poprawy.

Kwestia drożyzny stała się tematem politycznym. Przedstawiciele partii rządzącej, którzy próbowali bagatelizować problem cen żywności, spotkali się z ostrą krytyką opinii publicznej. Z kolei ugrupowania opozycyjne, w tym Komunistyczna Partia Federacji Rosyjskiej, domagają się wprowadzenia urzędowych limitów marż nakładanych przez sieci handlowe na podstawowe produkty spożywcze. Pod presją polityczną, federalny urząd antymonopolowy wezwał producentów i sprzedawców do złożenia wyjaśnień. Ci ostatni tłumaczą podwyżki czynnikami sezonowymi, zapowiadając spadki cen wraz z nadejściem cieplejszych miesięcy.

Analiza wskaźników makroekonomicznych, na którą powołuje się Business Insider, ujawnia głębsze problemy strukturalne rosyjskich finansów publicznych. Choć sytuacja nie jest jeszcze określana mianem dramatycznej, kluczowe mechanizmy gospodarcze uległy zatarciu. Największym wyzwaniem staje się obsługa długu publicznego.

Jeszcze w 2021 roku, przed eskalacją konfliktu, koszty obsługi zadłużenia stanowiły 4,4 proc. wydatków budżetowych. Obecnie wskaźnik ten wzrósł do 8 proc., a prognozy na rok 2026 mówią o zbliżeniu się do poziomu 9 proc. Choć same liczby mogą nie wydawać się alarmujące, ich kontekst jest znaczący. Kwoty przeznaczane na spłatę odsetek przewyższają już łączne nakłady państwa na system ochrony zdrowia i edukację.

Eksperci zwracają uwagę na niebezpieczną strukturę wydatków państwa. Sumując koszty obsługi długu, wydatki na armię oraz utrzymanie aparatu bezpieczeństwa wewnętrznego, okazuje się, że te trzy pozycje pochłaniają niemal połowę całego budżetu federalnego. Wasilij Astrow, ekspert z Wiedeńskiego Instytutu Międzynarodowych Porównań Gospodarczych (WIIW), cytowany przez Business Insider, ocenia ten poziom jako "dość wysoki". Sytuację komplikują wysokie stopy procentowe, które sprawiają, że zaciąganie nowych zobowiązań przez państwo staje się coraz kosztowniejsze, co dodatkowo drenuje kasę Kremla.

Problemy rosyjskiej gospodarki narastały stopniowo przez ostatnie miesiące. Już pod koniec listopada ekonomiści ostrzegali, że podwyżka VAT spowoduje umiarkowany wzrost inflacji, a w grudniu Putin podczas "Podsumowania roku" mówił o spadku inwestycji o 3,1 proc. i rosnących problemach budżetowych. Sytuacja dodatkowo skomplikowała się na początku roku, gdy ceny żywności w Rosji przewyższyły te w Unii Europejskiej, pomimo znacznie niższych dochodów Rosjan. To wszystko sprawia, że rosyjska gospodarka stoi przed trudnymi wyborami – między utrzymaniem wydatków wojennych a zapewnieniem stabilności ekonomicznej dla zwykłych obywateli.