Kredytobiorcy w Polsce znaleźli się w trudnym położeniu

RPP po raz kolejny utrzymała stopy procentowe na dotychczasowym poziomie. Stopa referencyjna wciąż wynosi zatem 5,75 proc.

Decyzja Rady jest zgodna z przewidywaniami analityków, choć, jak podkreślali, została podjęta w momencie, kiedy inflacja w marcu spadła do 1,9 proc. (czyli poniżej punktowego celu inflacyjnego NBP 2,5 proc.). Co nas czeka w przyszłości?

- Polityka pieniężna pozostanie restrykcyjna. Rada przy swoich decyzjach akcentuje m.in. znaczenie podwyższonej inflacji bazowej oraz zagrożenie związane ze wzrostem płac i ożywieniem konsumpcji. Członkowie RPP coraz częściej komunikują, że przestrzeń do obniżek jest niewielka w bieżącym roku. W ocenie rynków szanse na obniżki oddalają się - przekonuje Sebastian Sajnóg, analityk z Polskiego Instytutu Ekonomicznego.

Jego zdaniem brak zmian stóp bądź nawet ich niewielka korekta, oznacza, że oprocentowanie m.in. lokat może przewyższać inflację. - W takich warunkach konsumenci dalej będą mieli zachęty do szybszej odbudowy oszczędności, co prawdopodobnie będzie tłumić wzrost konsumpcji w najbliższych 2-3 kwartałach - wskazuje analityk.

Polacy zaczną więc oszczędzać. Ma to swoje dobre strony. Ale i złe. Wysoki poziom kosztu pieniądza w gospodarce oznacza droższe kredyty i brak spadku wysokości rat już zaciągniętych zobowiązań. Ten stan będzie się utrzymywał przez dłuższy czas.

Według Piotra Bielskiego, dyrektora departamentu analiz ekonomicznych w Santander BP, obniżki stóp procentowych mogą pojawić się dopiero w połowie 2025 r.

Zakładam, że aby RPP wznowiła obniżki stóp procentowych, musi zmienić się kontekst międzynarodowy i on zapewne będzie się zmieniał - pod koniec roku duże banki centralne będą w trybie obniżek. Ponadto RPP musi zobaczyć, że inflacja w Polsce zmierza w dobrym kierunku, mimo przyspieszającego wzrostu gospodarczego - twierdzi ekonomista.

- Wydaje się zatem, że dopiero jak inflacja zacznie obniżać się z górki - która przypadnie na przełom roku - to RPP zacznie obniżać stopy, pewnie w okolicy połowy 2025 r. - dodaje.

W ocenie eksperta dodatkowym czynnikiem niepewności jest to, jak wszczęcie postępowania wobec prezesa NBP wpłynie na funkcję reakcji banku centralnego.

- Moja intuicja wskazuje na to, że skoro sam wynik wyborów zmienił funkcję reakcji RPP, to ten czynnik jeszcze bardziej zmniejsza prawdopodobieństwo łagodzenia polityki pieniężnej - wskazuje.

Podobnego zdania są specjaliści Banku Pekao. Oni zakładali brak zmian polityki monetarnej aż do końca 2025 r. już na początku tego roku. Teraz tłumaczą swoją decyzję.

- Jesienią ubiegłego roku sądziliśmy, że w 2024 r. inflacja obniży się wystarczająco (choć niekoniecznie trwale do celu), że RPP zdecyduje się na kontynuację cyklu obniżek stóp proc. i to nawet dynamicznie (w pewnym momencie oczekiwaliśmy obniżek stóp o 150 pb. w ciągu roku). Rynek finansowy był podobnego zdania. Na początku roku zrewidowaliśmy jednak nasz pogląd. Uznaliśmy, że wysoka dynamika płac i stopniowa absorpcja KPO sprawią, że presja inflacyjna (mierzona m.in. inflacją bazową) wróci w drugiej połowie 2024 r. i zniechęci Radę do luzowania polityki pieniężnej - argumentują.

Idąc tym tropem, ewentualne okienko czasowe na obniżki stóp miało więc być stosunkowo krótkie i obejmować czas od kwietnia do czerwca 2024 r., gdy inflacja znajdzie się już w celu NBP, a odbicie PKB będzie jeszcze stłumione.

- Członkowie RPP wysyłali jednak sygnały, że z tego okienka nie skorzystają, ponieważ zdają sobie sprawę z tego, że inflacja znajdzie się w celu tylko przejściowo. Stąd nasza prognoza, że stopy procentowe nie zmienią się nawet do końca 2025 r. - tłumaczą ekonomiści Banku Pekao.

Nieco inną opinię przedstawia za to Sebastian Sajnóg z PIE. - Prognozujemy cięcie stóp o 0,25 punktu podczas listopadowego posiedzenia do 5,5 proc. Bieżące dane wskazują, że presja cenowa słabnie, a druga połowa roku nie powinna zmienić tych perspektyw. Czynnikiem wpływającym na ewentualne obniżki będzie też umacnianie się złotego, wynikające z cięć stóp innych banków w regionie - wyjaśnia.

Sama Rada przewiduje, że choć wzrost cen w kolejnych miesiącach powinien być ujarzmiony, to problem pojawi się w drugiej połowie roku. Kluczowym fragmentem czwartkowego komunikatu po Radzie jest ten mówiący o "znacznej niepewności".

W kolejnych kwartałach kształtowanie się inflacji obarczone jest jednak znaczną niepewnością, w tym związaną z wpływem polityki fiskalnej i regulacyjnej na procesy cenowe, a także tempem ożywienia gospodarczego w Polsce oraz sytuacją na rynku pracy. W przypadku podniesienia cen energii w drugiej połowie 2024 r. inflacja może istotnie wzrosnąć. Jednocześnie w średnim okresie w kierunku wyższej presji popytowej w gospodarce oddziaływać będzie wzrost wynagrodzeń, w tym w związku z podwyżkami płac w sektorze publicznym - przekonuje RPP.

Dlatego komentatorzy rynkowi pozostają bardzo ostrożni w szacunkach dotyczących obniżek kosztu pieniądza nad Wisłą. Dobrze podsumowuje to Monika Kurtek, główna ekonomistka Banku Pocztowego.

- Pytaniem otwartym pozostaje, w jakim tempie i skali inflacja będzie ponownie rosnąć (np. podwyżka VAT-u na żywność od 1 kwietnia w związku z bardzo zaostrzoną aktualnie konkurencją między sieciami handlowymi może uwidocznić się z opóźnieniem) i gdzie będzie znajdować się wskaźnik CPI na koniec tego roku - sugeruje ekspertka.

- W mojej ocenie ta właśnie niepewność będzie powstrzymywać Radę przed obniżkami stóp także w kolejnych miesiącach. Nie jest jednak wykluczone, że w ostatnim kwartale 2024 r., jeśli inflacja nie byłaby wyższa niż 5 proc., a jednocześnie prognozy wskazywałyby na jej opadanie w trakcie 2025 r., Rada zdecyduje się rozpocząć luzowanie polityki pieniężnej - mówi Kurtek.

Na koniec warto jeszcze wspomnieć o najnowszej ankiecie NBP wśród profesjonalnych prognostów. Bierze w niej udział ok. 20 zespołów ekonomistów. W przypadku prognoz stopy referencyjnej NBP przedział typowych scenariuszy wygląda tak:

• 5,53 proc. a 5,89 proc. dla 2024 r.,
• 4,38 proc. a 5,68 proc. dla 2025 r.,
• 3,26 proc. a 5,10 proc. dla 2026 r.

Scenariusze centralne dla tych lat wynoszą odpowiednio 5,71 proc.; 5,07 proc. oraz 4,28 proc. Jak widać, na "poważne" ruchy ze strony RPP przyjdzie nam poczekać nawet do 2026 r.

Damian Szymański, wiceszef i dziennikarz money.pl