Niebieska Karta – najczęściej zadawane pytania

Procedura założenia Niebieskiej Karty może być wszczęta również po zgłoszeniu anonimowym. Zawiadomienie o podejrzeniu przemocy w rodzinie może bowiem złożyć bez podawania swoich danych np. pracownik oświaty i ochrony zdrowia czy inna osoba, w związku ze swoim uzasadnionym podejrzeniem. Jak założyć Niebieską Kartę w takim przypadku? Policja może to zrobić tylko po sprawdzeniu anonimowego zgłoszenia, po rozpoznaniu sprawy przez pracownika socjalnego ośrodka pomocy społecznej. Jeśli zgłoszenie to zostanie potwierdzone, wówczas wypełniany jest formularz Niebieskiej Karty-A. 

Na pytanie o to, kiedy wygasa Niebieska Karta, można odpowiedzieć na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 września 2011 roku w sprawie procedury Niebieskiej Karty oraz wzorów formularzy Niebieskiej Karty. Zgodnie z par. 18 pkt 2 tego rozporządzenia zakończenie procedury Niebieskiej Karty wymaga udokumentowania stanu faktycznego w formie protokołu, na którym powinien znaleźć się co najmniej podpis przewodniczącego zespołu interdyscyplinarnego. W dokumencie tym należy umieścić takie informacje jak:

• dane dotyczące osób, wobec których założona była Niebieska Karta;
• data rozpoczęcia i zakończenia procedury;
• opis działań podjętych w ramach Niebieskiej Karty.

Podmioty uczestniczące w procedurze Niebieskiej Karty powinny zostać powiadomione o zakończeniu jej obowiązywania. Jednak wygaśnięcie Niebieskiej Karty będzie możliwe wtedy, gdy:

• uzasadnione jest przypuszczenie o zaprzestaniu stosowania przemocy w rodzinie przy jednoczesnym zrealizowaniu indywidualnego planu pomocy lub
• rozstrzygnięty został brak zasadności podejmowania dalszych działań.

By móc zamknąć Niebieską Kartę, konieczne jest podjęcie decyzji w tej sprawie na podstawie zgromadzonych informacji oraz dowodów. 

Nie jest tak, że raz założona Niebieska Karta trwa przez całe życie. Zwykle to okres od kilku miesięcy do nawet kilku lat.

Zakończenie takiej procedury następuje, gdy przypadki przemocy przestają się zdarzać, a przy tym występuje uzasadnione przypuszczenie o zaprzestaniu stosowania przemocy w rodzinie. Wtedy nie jest już potrzebna Niebieska Karta. Czy można wycofać zgłoszenie o przemocy w rodzinie bez konsekwencji? Nie ma możliwości cofnięcia, zlikwidowania czy zrezygnowania z procedury Niebieskiej Karty, jeśli została ona uruchomiona. Nawet ofiara nie ma takiego prawa. Jeśli nadal występuje czynnik przemocowy, procedura Niebieskiej Karty nie zostanie zamknięta. 

Przemoc domowa jest trudną sytuacją, która może trwać przez lata, a ofiary nie otrzymują żadnej pomocy. W takich przypadkach założenie Niebieskiej Karty pozwala na uzyskanie należytego wsparcia. Przemoc ta jest jedną z częstych przyczyn rozpadu związków małżeńskich i podnoszona jest na rozprawach rozwodowych. Uruchomiona procedura Niebieskiej Karty ma wówczas niebagatelne znaczenie, ponieważ staje się jednym z koronnych dowodów procesowych. Może być też argumentem działającym na korzyść poszkodowanych, ponieważ potwierdza winę stosującego przemoc, co ma znaczenie przy ubieganiu się o alimenty czy o pozbawienie danej osoby władzy rodzicielskiej. 

Konieczne jest podkreślenie faktu, że samo założenie dla osoby podejrzewanej o przemoc wobec rodziny Niebieskiej Karty nie jest przez sąd traktowane za pewne. Sąd zweryfikuje, czy przemoc rzeczywiście była stosowana. 

Procedura Niebieskiej Karty może być uruchomiona np. przez funkcjonariusza policji czy przez pracownika ośrodka pomocy społecznej albo inne osoby, które są świadkami przemocy w rodzinie. Jednak po wypełnieniu formularza Niebieskiej Karty-A osoba uruchamiająca całą procedurę opisuje zastaną lub zgłoszoną sytuację oraz wskazuje podjęte w tej sprawie działania. Karta-A trafia następnie do przewodniczącego zespołu interdyscyplinarnego, najczęściej działającego w lokalnym ośrodku pomocy społecznej. Powoływana jest w tej sprawie grupa robocza. 

To ofiary przemocy jako pierwsze są informowane o fakcie wszczęcia procedury Niebieskiej Karty. W ciągu 30 dni osoba doświadczająca przemocy w rodzinie jest zapraszana na spotkanie z grupą roboczą. Na odrębne wzywany jest także podejrzany o stosowanie przemocy. 

Jeśli osobą dotkniętą przemocy w rodzinie jest dziecko, to informację o Niebieskiej Karcie i pouczenie związane z nią przekazywane jest przez grupę roboczą rodzicowi, opiekunowi prawnemu lub faktycznemu czy osobie, która zgłosiła podejrzenie.

Nie, sama Niebieska Karta nie jest anonimowa. Natomiast anonimowe zgłoszenie może prowadzić do wszczęcia procedury założenia Niebieskiej Karty na imię i nazwisko czy dane osób podejrzewanych o przemoc w rodzinie.

Czy może zaistnieć sytuacja, w której osoba podejrzewana o przemoc w rodzinie nie wie, że ma Niebieską Kartę? Jak sprawdzić, czy jest założona? Trzeba podkreślić, że nawet domniemany agresor, czyli osoba podejrzewana o stosowanie przemocy w rodzinie, ma prawo czynnie uczestniczyć już w samej procedurze zakładania Niebieskiej Karty dla rodziny. Jeśli ktoś złoży wniosek o jej założenie, to podejrzany o przemoc zostanie poproszony o złożenie wyjaśnień przed grupą roboczą. Nie ma więc właściwie ryzyka, że o założeniu Niebieskiej Karty dowie się po fakcie.