Renta wdowia. ZUS rusza z wypłatami nowego świadczenia. Oto zasady i warunki

Renta wdowia będzie wypłacana przez ZUS od 1 lipca. Zakład potwierdził w poniedziałek, że jest w pełni przygotowany do wypłaty świadczenia. Osoby uprawnione otrzymają środki w dotychczasowych terminach wypłat emerytalno-rentowych. W lipcu ZUS zacznie także wysyłać decyzje dotyczące przyznania lub odmowy świadczenia.

23 czerwca na konferencji w Bielańskim Centrum Wsparcia Seniora w Warszawie ministra rodziny Agnieszka Dziemianowicz-Bąk (Lewica) powiedziała, że złożono już ponad milion wniosków o rentę wdowią. Kolejne wciąż spływają, a resort zachęca uprawnionych do zainteresowania się nowym świadczeniem.

Renta wdowia jest świadczeniem ściśle powiązanym z emeryturą lub rentą własną. Przepisy przewidują, iż przy "zbiegu" obu świadczeń będą dwa warianty wypłat od 1 lipca.

• własne świadczenie (np. emerytura) 100 proc. oraz renta wdowia 15 proc.
• renta wdowia 100 proc. oraz własne świadczenie 15 proc.

Resort szacuje, że średnia wysokość świadczenia w pierwszym okresie (2025–2026) może wynieść około 300 zł miesięcznie. Od 2027 roku przewiduje się zwiększenie wskaźnika drugiego świadczenia z 15 do 25 proc.

Część osób otrzyma wypłaty z dwóch instytucji – z ZUS i innego organu emerytalno-rentowego (np. KRUS), co oznacza dwa przelewy w jednym miesiącu, w różnych terminach. ZUS wyjaśnił, że w takim przypadku uprawniony dostanie jedną decyzję od instytucji wypłacającej 15 proc. świadczenia. Druga instytucja poinformuje o kontynuacji wypłaty dotychczasowego świadczenia w pełnej wysokości. Wypłaty ruszą 1 lipca i będą powiązane z terminami wypłat głównych świadczeń emerytalno-rentowych, czyli: 1., 6., 10., 15., 20. i 25. dnia miesiąca.

Prawo do wypłaty renty rodzinnej w "zbiegu" z "własnym" świadczeniem przysługiwać będzie wdowie lub wdowcowi, którzy spełnią cztery warunki:

• kobieta musi mieć co najmniej 60 lat, mężczyzna 65 lat,
• do dnia śmierci małżonka pozostawać z nim we wspólności małżeńskiej,
• nabyć prawo do renty rodzinnej po zmarłym małżonku nie wcześniej niż w dniu ukończenia 55 lat przez kobietę, 60 lat przez mężczyznę,
• wdowiec/wdowa nie zawarli nowego związku małżeńskiego po śmierci małżonka, po którym przysługuje renta rodzinna.

Jeśli choć jeden z tych warunków nie zostanie spełniony ZUS odmówi ustalenia zbiegu świadczeń. Innym istotnym ograniczeniem jest pułap "maksymalnej łącznej sumy obu świadczeń". Kwotą graniczną jest trzykrotność najniższej emerytury. We wnioskach z początku roku odniesieniem była stawka za 2024 rok - jej trzykrotność to 5342,88 zł brutto. Obecnie "bazą" jest minimalna emerytura obowiązująca od marca - jej trzykrotność to 5636,73 zł brutto. Przekraczając limit, świadczenie będzie pomniejszane o kwotę przekroczenia (zasada "złotówka za złotówkę").

Renta wdowia weszła do polskiego prawa na początku tego roku. ZUS rozpatrywał wnioski w tej sprawie przed pierwszymi wypłatami, które mają ruszyć w lipcu. Tylko sam ZUS obsłużył ok. 90 proc. wszystkich spraw. Pozostałe instytucje to KRUS, Biuro Emerytalne Służby Więziennej (BESW), Wojskowe Biuro Emerytalne (WBE), Zakład Emerytalno-Rentowy Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji.

Wciąż można składać wnioski o wypłatę świadczenia za lipiec - dokumenty przyjmowane są do 31 lipca. Wnioski złożone później skutkują wypłatą od miesiąca złożenia. Od decyzji ZUS przysługuje odwołanie do sądu okręgowego pracy i ubezpieczeń społecznych. Odwołanie można złożyć za pośrednictwem ZUS w ciągu miesiąca od doręczenia decyzji.