Nowy pomysł rządu. Branża: przerabialiśmy to z Orbisem, nie przetrwało

Podczas niedawnego posiedzenia sejmowej podkomisji stałej ds. turystyki wiceminister Ireneusz Raś poinformował, że Ministerstwo Sportu i Turystyki pracuje nad wprowadzeniem opłaty turystycznej oraz nad stworzeniem platformy rezerwacyjnej, która miałaby konkurować z komercyjnymi portalami.

Karol Wagner z Tatrzańskiej Izby Gospodarczej powiedział PAP, że każdy ruch państwa, który odbiera zewnętrznym pośrednikom pieniądze polskich przedsiębiorców, jest zasadny. Jednak - jak wskazał - zapowiadana rządowa platforma Poland Travel "nie ma szans wygrać z tak dużymi podmiotami jak np. Booking". Jego zdaniem sama idea jest warta rozważenia, ale "wymaga drastycznych i radykalnych korekt oraz dalszej pracy".

Przedstawiciel tatrzańskich przedsiębiorców zaznaczył, że branża jest za opłatą turystyczną i nie boi się nazywać jej wprost podatkiem. Zaznaczył jednak, że środki z opłaty muszą w całości pozostawać w gminach turystycznych.

Nie może być żadnej możliwości, by pieniądze trafiały do budżetu centralnego i wracały później w formie dotacji. Tu stawiamy bezwzględne weto - wskazał.

Odwołał się przy tym do przykładu Tatrzańskiego Parku Narodowego, który "oddaje wpływy z biletów do centrali, a potem prosi o środki na naprawę szlaków".

Szef Tatrzańskiej Izby Gospodarczej (TIG) uważa, że gminy powinny mieć możliwość poboru takiej opłaty, zastępującej obecną opłatę miejscową. Jak mówił, 100 proc. wpływów z opłaty turystycznej powinno być jednak wydawane na lokalną infrastrukturę i obsługę ruchu turystycznego, bez udziału organizacji pozarządowych, lokalnych organizacji turystycznych czy struktur centralnych. - Te pieniądze nie mogą być wydawane np. na budowę państwowej platformy rezerwacyjnej – dodał.

Wagner ocenił, że budowa takiego portalu to "poszukiwanie wartości politycznej w oparciu o niezdiagnozowany stan rynku". - Skoro wiceminister sam mówi, że z Booking'iem nie wygramy, to projekt jest położony na starcie. Przedsiębiorcy dziś nie próbują z Booking'iem walczyć, tylko go wyprzedzać - stwierdził.

Zdaniem przedstawiciela TIG, w szarej strefie działa więcej niż 30-35 proc. obiektów, a państwowa platforma - jak mówił - "nie zachęci ich do legalizacji, a raczej odstraszy". Przypomniał, że samorządy jeszcze przed pandemią analizowały tworzenie systemów rezerwacyjnych, ale "nie mają środków ani zaplecza", bo koszt budowy i utrzymania profesjonalnego portalu mogą wynieść kilkanaście milionów złotych. - Turyści z kolei nie ufają mało znanym platformom - to problem globalny - podsumował.

Świnoujska Organizacja Turystyczna ocenia tę inicjatywę krytycznie.

Pomysł utworzenia krajowej platformy rezerwacyjnej jest absurdalny. Mamy przykłady innych europejskich gospodarek opartych na turystyce i nie znam takich centralnych rozwiązań, które by się tam sprawdziły. Te największe platformy typu Booking mają ugruntowaną pozycję i nie zastąpi ich nowa platforma państwowa - ocenił Piotr Piwowarczyk, prezes ŚOT.

Wiceprezes ŚOT Michał Faligowski porównuje pomysł utworzenia serwisu Poland Travel, do pomysłów gospodarczych z czasów PRL. - Myśmy już coś takiego przerabiali. To się nazywało Orbis i w warunkach gospodarki rynkowej nie przetrwało - skomentował Faligowski.

Ocenił, że państwowe, rządowe inicjatywy dot. rozwoju branży turystycznej, hotelarstwa podejmowane po 1989 r. nie przyniosły sukcesu. Wskazał na Polski Holding Hotelowy (utworzony w 2018 r. przez konsolidację aktywów hotelowych należących do Skarbu Państwa) czy programy, które miały wspierać wypoczynek np. osób z niepełnosprawnościami.

- To są przedsięwzięcia generujące koszty, ale trudno wskazać ich wymierne efekty - ocenił Faligowski. - Wymyśla się coś nowego, a później o tym zapomina – dodał.

Eksperci ŚOT, przyznają, że w turystyce tzw. szara strefa jest poważnym problemem. Część obiektów i usług funkcjonuje "poza systemem". W miejscowościach nadmorskich mieszkania, apartamenty są wynajmowane na krótkie pobyty, ale nikt tego nie rejestruje, zatem właściciel nie odprowadza podatków, turyści nie wnoszą opłat uzdrowiskowych.

- Popieram inicjatywy, które mają ograniczyć szarą strefę, ale nie wymyślajmy centralnych systemów rezerwacji, tylko sięgnijmy po rozwiązania sprawdzone w innych krajach, np. u naszych zachodnich sąsiadów - zaproponował Piwowarczyk. - Metoda marchewki, nie kija. Bez angażowania dużych środków publicznych. Bez centralnego opodatkowywania hotelarzy. Centralizacja jest zwykle nieskuteczna - zwrócił uwagę.

Piwowarczyk podkreślił, że przedsiębiorców z branży hotelarskiej, jak również gastronomicznej, transportowej należy przekonywać do włączania się w sieć autoryzowanych podmiotów świadczących usługi w danym mieście czy regionie.

Zachętą dla nich może być np. karta turysty, którą Świnoujście planuje wprowadzić od kwietnia 2026 r. Karta będzie powiązana z opłatą uzdrowiskową, ale przede wszystkim ma zapewnić turystom liczne bonusy: zniżki w restauracjach, darmowy wstęp do niektórych obiektów, bezpłatne korzystanie z toalety przy plaży itp.

- Ktoś, kto "po cichu" wynajmuje mieszkanie czy pokój, takiej karty nie wyda, więc jego goście będą wiedzieli, że działa w szarej strefie. Nie skorzystają z przywilejów, więc może następnym razem wybiorą rejestrowany nocleg - zauważył Piwowarczyk.

Prezes ŚOT krytycznie ocenił też pomysł wprowadzenia opłaty turystycznej, jeśli miałoby to oznaczać, że wpływy z niej miałyby płynąć do budżetu centralnego, a nie do samorządów. Zdaniem Piwowarczyka obecny system pobierania opłat uzdrowiskowych (przez gminy mające status uzdrowiska) lub opłat miejscowych (pobieranych w miejscowościach z wyjątkowymi walorami krajobrazowymi, klimatycznymi) jest "dobry, choć wymaga pewnych korekt, unowocześnienia".

- Mam na myśli cyfryzację, wykorzystanie nowych technologii, umożliwienie wnoszenia opłat przez smartfona, ale też powszechnego korzystania z różnych bonusów, np. tańszych lub darmowych przejazdów transportem publicznym - zaproponował Piwowarczyk.

Podkreślił, że jeśli inicjatywa MSiT miałaby oznaczać np. poszerzenie funkcjonalności aplikacji mObywatel o funkcjonalności turystyczne, przyniosłoby to wiele korzyści. Piwowarczyk zaznaczył, że wpływy z opłat nazywanych uzdrowiskowymi czy turystycznymi powinny w całości trafiać do samorządów. W Świnoujściu opłata wynosi 6 zł 38 gr za dobę, w 2026 r. wzrośnie do 6 zł 67 gr.

Prezes ŚOT zaproponował, by polskie gminy turystyczne i uzdrowiskowe pobierały opłaty od gości nie na podstawie noclegów, ale od pierwszego dnia pobytu na ich terenie. Piwowarczyk zwrócił uwagę, że w miejscowościach nadmorskich jest bardzo dużo turystów jednodniowych.

Jako przykład wskazał "kurtaxe" pobierane w niemieckich kurortach, kilka kilometrów od Świnoujścia, na wyspie Uznam.

- Pobierają 3,75 euro za dzień i ta opłata jest, generalnie, akceptowana przez turystów, bo się im opłaca. Umożliwia m.in. bezpłatne korzystanie z transportu - podsumował Piwowarczyk.

Wiceminister sportu informował podczas obrad sejmowej podkomisji, że szczegóły opłaty turystycznej są opracowywane. Wyjaśnił, że wzorem innych krajów europejskich opłata taka byłaby powiązana ze świadczeniami na rzecz turysty w gminie, w której będzie on zakwaterowany - np. z nieodpłatnym korzystaniem z basenu, zwiedzaniem muzeów.

Opłata naliczana byłaby od osoby, ale zostanie przygotowany katalog zwolnień. - Mam nadzieję, że na przełomie grudnia i stycznia będziemy wnioskować o wpis do wykazu prac Rady Ministrów - powiedział Raś.

Zapewnił, że w przygotowywanym projekcie "opłaty uzdrowiskowej nie będziemy dotykać". Według niego pobór takiej opłaty uszczelni ustawa o najmie krótkoterminowym, nad którą trwają prace. - W efekcie jej wprowadzenia do rejestru zostanie dopisane 30-35 proc. lokalizacji.

Wiceminister mówił też o budowie "domu marek turystycznych", który mógłby nosić nazwę Poland Travel. Zastrzegł, że z Booking'iem czy innymi tego typu platformami taki portal "pewnie nie wygra", ale umożliwi chociaż kilka procent "bezpośrednich połączeń z recepcjami" podmiotów świadczących usługi zakwaterowania dla turystów.

Zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z 2007 r. gminy mogą pobierać opłatę miejscową lub klimatyczną, jeśli spełniają określone normy dotyczące m.in. zanieczyszczenia powietrza oraz walorów klimatycznych i krajobrazowych.