Strach przed wojną napędza rynek. Polacy inwestują w przydomowe schrony

Wojna za wschodnią granicą, rosnące napięcia na linii Zachód–Rosja oraz brak systemowej ochrony cywilnej w Polsce – wszystko to sprawia, że prywatne schrony przestają być egzotyczną fanaberią. Rynek rośnie, firmy notują rekordowe zainteresowanie, a niektóre – jak ShelterPro czy Shelters.pl – realizują zamówienia już nie tylko w Polsce, ale także za granicą.

– Odkąd zmieniły się władze w Stanach Zjednoczonych, zainteresowanie jest bardzo duże – przyznaje Janusz Janczy z ShelterPro. – Ludzie są zaniepokojeni i chcą mieć plan B - dodaje.

Koszt przydomowego schronu to dziś minimum 160 tys. zł, ale jak mówią producenci – wszystko zależy od wyposażenia. Są wersje podstawowe – z łóżkami piętrowymi, systemem wentylacji i przenośną toaletą. Ale są też luksusowe moduły z biblioteką, kuchnią, a nawet winiarnią. – Górnej granicy ceny nie ma. Wszystko zależy od potrzeb klienta – tłumaczy Wojciech Lebiedziński z Shelters.pl.

Popularne stają się też piwnice adaptowane jako schrony, a nawet tanie "rozwiązania awaryjne" oparte na zbiornikach na szambo. Te ostatnie nie spełniają jednak norm bezpieczeństwa i mogą ochronić jedynie przed odłamkami – nie przed gazami bojowymi czy promieniowaniem.

– Budowa schronu to bardzo kosztowna inwestycja. W wielu przypadkach to już nie ostrożność, ale droga fanaberia – komentuje Marcin Krzyżanowski z Uniwersytetu Jagiellońskiego. Jego zdaniem znacznie bardziej racjonalne są: plecak ewakuacyjny, zapas leków, wody i żywności na 72 godziny oraz nacisk na systemową ochronę ludności, która w Polsce pozostaje zaniedbana.

Zdecydowanie warto być przygotowanym, ale nie tylko na wojnę. Zmiany klimatu to też realne zagrożenie – powodzie, wichury, odcięcie od świata – dodaje Krzyżanowski.

Rosnące zainteresowanie schronami ujawnia też systemowe braki. – Ludzie, którzy budują domy, od razu projektują piwnicę jako schron. Ale nie wiadomo, jak to uregulować. Czekamy na przepisy – przyznaje Lebiedziński.

Brak jasnych norm i kontroli to poważny problem – zarówno dla inwestorów, jak i producentów. Eksperci apelują: jeśli schrony mają być częścią nowej rzeczywistości, potrzebne są standardy i nadzór, żeby nie zamieniły się w śmiertelną pułapkę.