Wielka Brytania opuszcza UE. Co z pieniędzmi dla Polski? Rząd ma cztery scenariusze

Rządzące w Polsce Prawo i Sprawiedliwość wiązało ogromne nadzieje na przeprowadzenie wspólnie z Londynem zmian w funkcjonowaniu Wspólnoty. Tymczasem David Cameron zafundował Europie Brexit. Wyjście z Unii oznacza kilkumiliardową wyrwę w unijnym budżecie. Co zatem z funduszami, które Bruksela obiecała Polsce do 2020 roku?

Od referendum na Wyspach w którym Brytyjczycy opowiedzieli się za opuszczeniem Unii Europejskiej minął miesiąc. Po krótkotrwałej panice, która wybuchła na rynkach walutowych i giełdach, pozostało pytanie, co dalej z brytyjską gospodarką i co z unijnym budżetem. Wielka Brytania – mimo rabatów, jakie wywalczyła w latach osiemdziesiątych Margaret Thatcher – należy do płatników netto. Brytyjczycy więcej do unijnej kasy wpłacają, niż z niej pobierają. Odejście Zjednoczonego Królestwa z Unii zostawi w jej budżecie wyrwę, którą wspólnota albo zasypie, albo będzie musiała policzyć wszystko na nowo.

Sprawa szczególnie powinna interesować Polskę, ponieważ ze wspólnej kasy płynie do naszego kraju szeroki strumień pieniędzy. Z danych Ministerstwa Finansów wynika, że od początku członkostwa, czyli od 2004 r. do końca czerwca tego roku, otrzymaliśmy z Brukseli – bagatela – 127,9 mld euro. W tym czasie zapłaciliśmy 41,3 mld euro składki. Jesteśmy zatem ponad 86 mld euro na plusie.

Na lata 2014-2020 Polska ma otrzymać kolejne 82,5 mld euro. A dotyczy to tylko polityki spójności, bez pieniędzy na politykę rolną. Jest więc o co się martwić.

Ministerstwo Rozwoju od razu po ogłoszeniu wyników referendum ws. Brexitu uspokajało, że do czasu wynegocjowania przez Wielką Brytanię warunków wyjścia z Unii nadal będą obowiązywać unijne traktaty, a pieniądze dla Polski nie są zagrożone. Ale co w sytuacji, kiedy moment opuszczenia Unii przez Wielką Brytanię w końcu nadejdzie? Resort rozwoju, który nadzoruje wydawanie unijnych pieniędzy w Polsce, bierze pod uwagę cztery scenariusze. W pierwszym niewiele się zmieni.

- Wszystko wskazuje na to, że Wielka Brytania będzie dążyła do bliskiej współpracy z Unią, czyli do modelu norweskiego czy szwajcarskiego. W tej sytuacji wkłady Brytyjczyków nie będą się rażąco różniły od norweskich – mówi wiceminister rozwoju Jerzy Kwieciński.

Rzeczywiście Norwegia płaci Unii niebagatelne pieniądze za dostęp do unijnego wspólnego rynku. Także Polska korzysta z tych pieniędzy znanych u nas jako fundusze norweskie. Nie jest jednak członkiem UE. Mówił o tym były już brytyjski premier David Cameron. - Norwegia płaci Unii tyle samo na głowę mieszkańca, ma proporcjonalnie więcej osiadłych i pracujących obywateli Unii niż Wielka Brytania, ale nie ma szansy wpływać na unijne prawo - powiedział Cameron BBC podczas Północnego Forum Przyszłości w Reykjaviku.

Policzmy. W zeszłym roku Brytyjczycy wpłacili do wspólnej kasy 12,9 mld funtów. Z powrotem w ramach funduszy i dopłat otrzymali 4,4 mld funtów. Czyli w unijnym budżecie zostało 8,5 mld. Cały budżet unijny na zeszły rok miał wartość nieco ponad 140 mld euro (ok. 120 mld funtów - przyp. red.). - Kwota składki brytyjskiej nie wywraca całego budżetu. Jednak jest znacząca - ocenia wiceminister Kwieciński.

Jeżeli w ciągu dwóch lat Wielka Brytania opuści Unię – a zdaniem ekspertów tyle czasu może to zająć - to we wspólnej kasie będzie mniej pieniędzy. Mniejsza będzie też pula do podziału na kolejne lata. Dlatego - jak mówi wiceminister Kwieciński - można brać pod uwagę, że bieżącą perspektywę trzeba będzie zakończyć wcześniej. Jest to jednak na tyle mgliste, że trudno powiedzieć na ten temat coś więcej.

Kolejne scenariusze zakładają zasypanie dziury po Brytyjczykach. Czym? Albo pozostające w Unii 27 państw się zrzuci, albo UE wprowadzi – jak to nazywa Kwieciński – nowy instrument fiskalny. Jaki? Nie wiadomo. – Kreatywność urzędników potrafi być bardzo duża – ocenia wiceszef resortu rozwoju.

Brytyjczycy nie spieszą się z opuszczeniem Unii. Jednak Francja i szef Komisji Europejskiej naciskają, żeby całą procedurę przeprowadzić jak najszybciej. Jean-Claude Juncker już wyznaczył głównego negocjatora warunków wystąpienia Wielkiej Brytanii z Unii Europejskiej. Jest nim były komisarz UE i były francuski minister spraw zagranicznych Michel Barnier.

Obejmie on stanowisko z początkiem października. Rozmowy ruszą dopiero po tym, gdy Wielka Brytania oficjalnie poinformuje Unię, że chce ją opuścić. Od tego czasu rusza zegar, odliczający dwa lata ustalania zasad rozwodu. – Nie ma co się spieszyć z tymi rozmowami – powiedziała ostatnio nowa brytyjska premier Theresa May.