Linie lotnicze mogą upadać. Eksperci mówią, co czeka LOT

Wystarczyło jedno zdanie w depeszy Reutersa, by w krajowych mediach już pojawiły się pytania o to, czy Polskie Linie Lotnicze LOT trafią na sprzedaż. Bo opisując obecną kondycję sektora lotniczego w Europie agencja napisała, że "polski LOT od lat jest uważany za potencjalny cel konsolidacji". Koniec cytatu.

"Polskie Linie Lotnicze LOT nie komentują spekulacji rynkowych dotyczących potencjalnych scenariuszy konsolidacji rynku. LOT pozostaje skoncentrowany na realizacji swojej długoterminowej strategii rozwoju, inwestując w produkt, rozbudowę siatki połączeń oraz dalsze wzmacnianie swojej pozycji jako jednego z najszybciej rozwijających się przewoźników sieciowych w Europie" – odpowiedziało biuro prasowe LOT-u w odpowiedzi na pytania Business Insidera.

Faktem jest, że możliwość sprzedaży polskiego narodowego przewoźnika była realnie brana pod uwagę przez Skarb Państwa ponad dekadę temu, gdy LOT był w katastrofalnej sytuacji finansowej. – Nawet jeśli będzie to działanie niepopularne, uważam, że najwyższy czas zerwać z doktryną, że LOT to jest firma, którą należy ratować za wszelką cenę, niezależnie od realiów, tylko dlatego, że nazywa się LOT i że ma piękną tradycję, albo dlatego, że nacisk związków zawodowych jest tak silny, że poszczególni urzędnicy kapitulują przed tym naciskiem – mówił w styczniu 2013 r. premier Donald Tusk.

Rząd przyjął wówczas nawet zmiany legislacyjne, które umożliwiłyby przekształcenia własnościowe. W ten sposób dał zielone światło dla prywatyzacji LOT-u. – Nie ulega wątpliwości, że jeśli nie chcemy dalej wrzucać do tej studni bez dna publicznych środków to jedyną, realną alternatywą jest prywatyzacja, a ona nie byłaby możliwa bez ustawy przyjętej dziś przez rząd – przekonywał Tusk kilka miesięcy później.

Od tamtej pory Polskie Linie Lotnicze LOT przeszły restrukturyzację, powiększyły flotę Boeingów 787 Dreamliner i Boeingów 737 MAX 8, rozszerzyły siatkę połączeń po Europie oraz międzykontynentalnych. W 2023 r. wypracowały ponad 1 mld zł zysku netto.

– Kondycja LOT-u nie wymusza znalezienia się w procesie konsolidacji. Nie ma również takich planów politycznych – mówi money.pl Adrian Furgalski, prezes Zespołu Doradców Gospodarczych TOR. I przypomina, że w ostatnich latach to polski przewoźnik próbował zostać konsolidatorem rynku w regionie, nabywając udziały w estońskich liniach Nordica, a później próbując przejąć niemieckie linie lotnicze Condor i czeskiego przewoźnika Smartwings.

– Obiektywne trudności nie pozwoliły dwukrotnie na taki ruch, ale LOT nie zarzucił tego pomysłu i obserwuje rynek. Są na nim rzeczywiście takie linie, które z własnej woli bądź przymuszone sytuacją mogą być do przejęcia. Zawsze można sobie wyobrazić nieco szerszą formułę, w którą byłoby zaangażowane państwo i która pozwoliłaby na przejęcia, które dziś mogą się wydawać mało prawdopodobne – dodaje.

– Wysokie ceny paliw i ogólna niepewność związana z nieprzewidywalnością polityki Donalda Trumpa wobec Iranu są dla linii lotniczych dużym wyzwaniem i niewątpliwie doprowadzą do trudności finansowych oraz możliwych upadłości mniejszych linii. Ale to nie oznacza, że dojdzie do jakiejś istotnej dalszej konsolidacji na już bardzo mocno skoncentrowanym rynku w Europie – ocenia Dominik Sipiński, ekspert rynku lotniczego z ch-aviation.com.

Wylicza, że na sprzedaż poza portugalskimi liniami TAP może być jeszcze rumuński TAROM – i na tym zasadniczo koniec. – Pozostałe linie niezależne od dużych grup nie są na sprzedaż. LOT do tego notował w ostatnich latach bardzo dobre wyniki finansowe i ma finansową poduszkę na przetrwanie krótko- lub średnioterminowego kryzysu. Z punktu widzenia pasażerów większa dywersyfikacja jest lepsza - w Europie jest miejsce na więcej niż trzy duże grupy przewoźników – dodaje.

Na koniec 2025 r. LOT wypracował 346 mln 200 tys. zł zysku netto. W porównaniu z rokiem poprzedzającym to spadek o 49,7 proc., a w zestawieniu z rekordowym 2023 r. aż o 67,8 proc. – wtedy po raz pierwszy narodowy przewoźnik przekroczył 1 mld zł zysku netto.

Między 2024 a 2025 rokiem wzrosły przychody netto ze sprzedaży (o 2,9 proc.) do 10 mld 210 tys. 700 zł. Wzrost kosztów działalności operacyjnej w tym czasie wyniósł 7,6 proc. do poziomu 9 mld 859 tys. 800 zł. Zysk ze sprzedaży spadł o 53,7 proc. do 351 mln zł, a zysk z działalności operacyjnej o 47,6 proc. do 422 mln zł. EBITDA wyniosła 522 mln 200 tys. zł.

W 2023 r. LOT wypracował dwucyfrowe marże (10,3-11,3 proc.); rok później wyniosły od 6,9 do 8,1 proc. Na koniec 2023 r. wskaźniki te spadły do:

• 3,4 proc. dla marży sprzedaży,
• 4,1 proc. dla marży operacyjnej,
• 3,6 proc. dla marży brutto,
• 3,4 proc. dla marży netto.