Tak kontrolowała skarbówka w 2024 roku. Oto jakie biznesy sprawdzała najczęściej

W 2024 r. Krajowa Administracja Skarbowa przeprowadziła łącznie ponad 2,4 mln kontroli celno-skarbowych, kontroli podatkowych oraz czynności sprawdzających. Dokonała 60 tys. zakupów incognito w ramach nabyć sprawdzających, 30 tys. działań kontrolnych w zakresie prawidłowości ewidencjonowania obrotu na kasie fiskalnej, 600 tys. kontroli SENT (monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi). Wykryła 290 tys. fikcyjnych faktur, skierowała do sądów prawie 2 tys. aktów oskarżenia w sprawach o wyłudzenia i karuzele w podatku VAT.

Z działań tych uzyskano ponad 21 mld zł dodatkowych wpływów, w tym również w toku działań przedegzekucyjnych i egzekucji.

Niektóre branże kontrolowane są częściej niż pozostałe. Wśród nich prym wiedzie gastronomia. Sprawdzane są restauracje, bary i kawiarnie - głównie pod kątem rejestracji sprzedaży i wydawania paragonów. W handlu, w sklepach stacjonarnych i internetowych więcej jest kontroli VAT w zakresie nieewidencjonowanej sprzedaży. Branża usług budowlanych sprawdzana jest głównie pod kątem rozliczeń pracowniczych, kosztów zatrudnienia oraz rozliczeń VAT. Poza tym do branż szczególnie narażonych na nieprawidłowości skarbówka zalicza również branżę transportową, beauty czy warsztaty samochodowe.

W zakresie podatków dochodowych kontrolowane są niezmiennie ceny transferowe, pozostałe działania są nakierowane na wykrywanie tzw. agresywnego planowania podatkowego oraz prowadzenia niezgłoszonej lub nieudokumentowanej działalności gospodarczej.

Najwięcej kontroli w dalszym ciągu jest jednak realizowanych w obszarze podatku VAT i akcyzy. Tu łatwiej dokonać typowania podmiotów do kontroli. Odbywają się one w oparciu o dane pochodzące z plików JPK_VAT.

Z danych zaprezentowanych w odpowiedzi na interpelację poselską nr 8255 z 13 marca wynika, że efektem działań KAS w 2024 r. jest m.in. najwyższa od kilku lat liczba wykrytych fikcyjnych faktur - 290 tysięcy faktur na kwotę 8,71 mld zł. W minionym roku przeprowadzono też 60 tys. tzw. nabyć sprawdzających, a więc zakupów jako tajemniczy klient, oraz 30 tys. działań kontrolnych w zakresie prawidłowości ewidencjonowania obrotu za pomocą kas rejestrujących. Te ostatnie zakończyły się nałożeniem ponad 14 tys. mandatów, co oznacza, że liczba mandatów przekracza 40 proc. kontrolowanych przypadków.

W zakresie akcyzy w 2024 r. kontrolowano podmioty produkujące i oferujące do sprzedaży szeroko rozumiany płyn do papierosów elektronicznych, w tym również w postaci gotowych jednorazowych e-papierosów. Dochody z akcyzy od płynu do papierosów elektronicznych wyniosły 506,6 mln zł, czyli wzrosły w porównaniu z 2023 rokiem o 26,4 proc.

Jeśli chodzi o nielegalny alkohol, w wyniku działań kontrolnych na terenie kraju i na przejściach granicznych KAS dokonała ponad 2 tys. ujawnień, w wyniku których zajęto 46,6 tys. litrów różnego rodzaju alkoholu etylowego. Służby doprowadziły do ujawnienia i likwidacji 40 bimbrowni (prawie dwa razy tyle, co w 2023 r.).

Poza tym w 2024 r. KAS ujawniła 195,5 mln sztuk nielegalnych papierosów i zajęła 173 tony suszu tytoniowego, o 70 proc. więcej niż w roku wcześniejszym.

Służby celno-skarbowe przeprowadziły ponad 600 tys. kontroli SENT, o ponad 23 proc. więcej niż w 2023 r. Nieprawidłowości stwierdzono podczas 7,8 tys. kontroli, co oznacza wzrost o prawie 27 proc. w porównaniu do 2023 r.

Na kolejne lata KAS zapowiada dalsze uszczelnianie systemu poprzez zwiększenie kontroli nad przychodami z nieudokumentowanej i niezgłoszonej działalności gospodarczej.

Skarbówka duże nadzieje wiąże ze zmienionymi 1 lipca 2024 r. przepisami będącymi wdrożeniem unijnej dyrektywy DAC-7. Te przepisy obligują podmioty świadczące usługi w postaci platform transakcyjnych, takich jak OLX, Allegro, Booking.com czy Vinted do przekazywania informacji dotyczących podmiotów, które dokonują na nich transakcji częstotliwych lub o określonym poziomie kwotowym. Ma to przyczynić się do zwiększenia liczby ujawniania przypadków prowadzenia niezarejestrowanej działalności gospodarczej.

Po raz pierwszy platformy cyfrowe były zobowiązane do przekazania raportów o sprzedawcach będących użytkownikami platform do 31 stycznia 2025 r. Skarbówka na podstawie zebranych danych już prowadzi działania mająca na celu pilotażowe typowanie, które jest aktualnie na etapie weryfikacji.

Co więcej, w pierwszym kwartale 2026 r. rozpocznie się masowe przekazywanie informacji w ramach obowiązkowego e-fakturowania KSeF, a coraz więcej grup podatników będzie raportować zapisy w księgach rachunkowych i PKPiR w ramach JPK_CIT i JPK_PIT. Organy podatkowe zyskają więc jeszcze więcej danych do automatycznej weryfikacji i typowania pomiotów do kontroli.

Obecnie działania kontrolne poprzedza wcześniejsza analiza ryzyka wystąpienia nieprawidłowości, co oznacza, że kontrole są kierowane przede wszystkim tam, gdzie prawdopodobieństwo wykrycia nieprawidłowości jest największe. Skuteczność kontroli w 2024 r. osiągnęła poziom 98,6 proc.

Małgorzata Samborska, doradca podatkowy