Tyle jest warte polskie złoto. Jesteśmy w światowej czołówce

W środę prezes NBP i prezydent zapowiedzieli, że Kancelaria Prezydenta oraz bank centralny prowadzą prace nad ustawą, która ma ułatwić wykorzystanie potencjału Narodowego Banku Polskiego dla celów obronnych. Ogłosili projekt "Polski SAFE 0 procent", zgodnie z którym zysk z NBP – który zwyczajowo trafia do rządu – miałby być umieszczany w całości jako przychód Funduszu Wsparcia Sił Zbrojnych. Konkretów wciąż jest jak na lekarstwo.

Według informacji Tomasza Żółciaka i Grzegorza Osieckiego, dziennikarzy money.pl i wp.pl, "operacja miałaby polegać na przeksięgowaniu wartości rezerw złota, których poziom od lat zwiększa Adam Glapiński. Pieniądze z tej operacji – jako zysk – miałyby zostać wpłacone do budżetu. I mogłyby trafić na późniejsze opłacenie zbrojeń".

Możliwa byłaby również sprzedaż części złota i z osiągniętego zysku zostałoby kupione uzbrojenie. W dalszej kolejności bank centralny przez kilka lat odkupiłby po rynkowej cenie z własnych środków sprzedane złoto.

W czwartek Adam Glapiński zastrzegł, że NBP zamierza "proponować takie działania, które nie będą prowadzić do uszczuplenia posiadanych przez nas rezerw dewizowych". – Podkreślam: nie dążymy do uszczuplenia posiadanych przez nas rezerw. Te rezerwy zgromadziliśmy w innym, ważnym celu państwowym – powiedział.

NBP chwali się, że Polska dysponuje obecnie największymi rezerwami walutowymi i największymi rezerwami złota w Europie Środkowo-Wschodniej. Jeszcze w 1996 r. rezerwy złota NBP wynosiły 14 ton. W 2016 r. wolumen wzrósł do 102 ton – wtedy prezesem banku centralnego został Adam Glapiński.

Od tego momentu nasze rezerwy drastycznie wzrosły. W 2018 r. wolumen wyniósł 128 ton, a już rok później 228 ton. Następnie do 2022 r. nie dokonywano większych transakcji na rynku złota i od 2023 r. – już po pełnoskalowej inwazji Rosji na Ukrainę – rezerwy sięgnęły 358 ton. W lutym 2025 r. zasoby złota w NBP wynosiły 480 ton, a na koniec roku już 550 ton. I to nie jest koniec.

Na początku roku zarząd banku centralnego wydał zgodę na zwiększenie rezerw do 700 ton. Gdy do tego dojdzie, Polska znajdzie się w czołowej "10" państw świata z największymi rezerwami złota. Zdecydowanie największe rezerwy posiadają Stany Zjednoczone, a za nimi są Niemcy i Francja.

– Banki centralne wyraźnie zaczęły zwiększać ilość złota w rezerwach od 2022 r., co miało związek z dosyć mocnym wzrostem niepewności geopolitycznej i niepewności dotyczącej amerykańskiego dolara – w szczególności w momencie, kiedy kraje takie jak Chiny czy Japonia zmniejszały ilość amerykańskich obligacji w portfelu (w tym momencie robią to tylko Chiny) – mówi w rozmowie z money.pl Michał Stajniak, wicedyrektor Działu Analiz XTB.

– Narodowy Bank Polski nie tylko przyłączył się do tego trendu, ale był nierzadko liderem, zwiększając ilość złota w skarbcach z ok. 100 ton do obecnego poziomu 550 ton. Prof. Glapiński wielokrotnie zwiększał cel dla zasobów złota: najpierw do 20 proc. wszystkich rezerw, potem do 30 proc., a teraz wyznaczył konkretny punkt – 700 ton – dodaje Stajniak.

Jego zdaniem Polska należy do grupy państw rozwiniętych i "mocne zakupy złota były czymś nadzwyczajnym". – Polska była liderem zakupów w 2025 r., a inne kraje ze zdecydowanie mniejszymi zakupami to: Kazachstan, Brazylia, Turcja, Czechy czy Chiny. Z drugiej strony polskie rezerwy złota były jeszcze kilka lat temu dosyć niskie, dlatego zwiększenie ilości złota w skarbcach NBP potencjalnie zwiększa wiarygodność Polski na arenie międzynarodowej – tłumaczy analityk.

Narodowy Bank Polski już teraz zgromadził więcej złota niż bank centralny strefy euro (506 ton). Według danych NBP wartość złota na koniec stycznia wyniosła ponad 313,72 mld zł, co oznacza wzrost w ciągu miesiąca o prawie 38,2 mld zł. W przeliczeniu na euro to kwota bliska 74,5 mld.

Stajniak wylicza jednak, że wartość polskiego złota może być jeszcze wyższa. – 550 ton złota przekłada się na ok. 17,7 mln uncji kruszcu. Przy obecnych cenach przekraczających 5,1 tys. dol. za uncję to ponad 90 mld dol., czyli ponad 330 mld zł. Szacuje się również, że "zysk na papierze" z zakupów złota w ostatnich latach to ponad 100 mld zł. Choć prof. Glapiński wielokrotnie podkreślał, że zakupy złota nie są prowadzone pod zysk, to jednak obecnie ta kwestia nabiera większego znaczenia w momencie, kiedy NBP wraz z prezydentem Nawrockim mają zaprezentować alternatywę finansowania zbrojeń do europejskiego programu pożyczek SAFE – mówi Stajniak.

Sam Adam Glapiński mówił, że zwiększanie zasobów złota buduje bezpieczeństwo finansowe kraju. – W tych trudnych czasach globalnych zawirowań i poszukiwania nowego porządku finansowego złoto jest jedyną pewną lokatą rezerw państwowych – tłumaczył.

Stajniak zwraca uwagę, że złoto – w przeciwieństwie do obligacji amerykańskich, brytyjskich czy niemieckich – nie wypłaca odsetek, dlatego zwiększanie rezerw nie powoduje, że zwiększają się również zyski NBP.

– Teoretycznie istnieje możliwość "pożyczania" złota za odsetki, ale w wynikach NBP nie widać takiego konkretnego zestawienia. Ze względu na siłę polskiej waluty w ostatnich latach NBP prezentował stratę, dlatego nie przelewał na koniec roku żadnej kwoty do budżetu (a prawo pozwala na przelanie 95 proc. zysku) – przypomina nasz rozmówca.

Najwięcej polskiego złota przechowywane jest w Banku Anglii w Londynie (250 ton) i Banku Rezerwy Federalnej w Nowym Jorku (195 ton). Pozostałe 105 ton znajduje się w skarbcach NBP.

W Londynie i Nowym Jorku część złota przechowują też Niemcy. W Berlinie trwa jednak dyskusja, czy "nie zabrać do domu" 1200 ton (ok. 164 mld euro) kruszcu z USA. Z powodu niepewnej polityki prowadzonej przez administrację Donalda Trumpa.

"Biorąc pod uwagę obecną sytuację geopolityczną, przechowywanie tak dużej ilości złota w Stanach Zjednoczonych wydaje się ryzykowne. W celu uzyskania większej niezależności strategicznej od Stanów Zjednoczonych Bundesbank powinien rozważyć repatriację złota" – ocenił ekonomista prof. Emanuel Mönch, były kierownik działu badań w Bundesbanku, cytowany przez FXStreet.

Według danych z 2024 r. w znajdującym się 24 metry pod Manhattanem Banku Rezerwy w Nowym Jorku przechowywane jest ponad 6300 ton złota (507 tys. sztabek). Skarbiec ten jest uważany za jedno z najlepiej strzeżonych miejsc na świecie.

"Jest zabezpieczony przez kompleksowy, wielowarstwowy system bezpieczeństwa, którego najważniejszym elementem jest 90-tonowy stalowy cylinder chroniący jedyne wejście. Cylinder o wysokości 2,7 m jest umieszczony w 140-tonowej ramie ze stali i betonu, która po zamknięciu tworzy hermetyczne i wodoszczelne zamknięcie. Ponadto po zamknięciu do otworów w cylindrze wkłada się cztery stalowe pręty i uruchamia się zegary, blokujące skarbce do następnego dnia roboczego" – informuje Bank Rezerwy Federalnej w Nowym Jorku.

Należy podkreślić, że rezerwy dewizowe, w tym złoto, są własnością NBP jako odrębnej osoby prawnej, a nie Skarbu Państwa czy tym bardziej rządu.

Michał Stajniak wskazuje, że sprzedaż złota z rezerw i wypłata zysku do budżetu byłaby bezprecedensowa.

– Rola rezerw dewizowych jest dość jasno opisana przez NBP i ma służyć zwiększaniu wiarygodności kredytowej kraju, obniżaniu zmienności kursu złotego czy redukowaniu ryzyka gwałtownego odpływu kapitału. Sprzedaż złota, aby wykorzystać zysk do zakupów uzbrojenia, mogłaby zostać negatywnie odebrana przez rynki finansowe, co mogłoby zwiększyć koszt zaciągania długu w Polsce i osłabić złotego – wyjaśnia analityk XTB.

Zastrzega przy tym, że dopóki bank centralny i prezydent nie przedstawią szczegółowego planu na "Polski SAFE 0 proc.", wszystko pozostaje spekulacją. – Co więcej, niewielkie techniczne wyprzedaże nie zmieniłyby obrazu polskich rezerw, ale gdyby miało dojść do większego ruchu, nie tylko mogłoby to zachwiać sytuacją finansową, ale również wpłynąć na notowania samego złota na rynku – podsumowuje Michał Stajniak.

Piotr Bera, dziennikarz money.pl