Identyfikatory podatkowe - dla kogo NIP, dla kogo PESEL?

Dziesięciocyfrowy kod, którym w Polsce oznaczani są podatnicy to tzw. NIP, czyli Numer Identyfikacji Podatkowej. Od 2012 roku nie jest jednak obowiązkowy dla wszystkich. Niektórzy obywatele mogą posługiwać się numerem PESEL.

Wybór metody identyfikacji podatkowej nie jest dobrowolną decyzją podatnika. Przepisy dokładnie określają, w jakich sytuacjach może się posługiwać numerem PESEL, a kiedy złożyć wniosek o nadanie NIP.

PESEL jest wystarczającym identyfikatorem dla osób, które nie prowadzą działalności gospodarczej ani nie są zarejestrowanymi podatnikami VAT, podatku od towarów i usług. w tych przypadkach, podstawowa ewidencja zupełnie wystarcza, dlatego numer NIP nie jest wydawany.

Dziesięciocyfrowy kod został natomiast zarezerwowany dla osób fizycznych objętych numerem PESEL, które

• prowadzą działalność gospodarczą;
• są podatnikami podatku VAT; a także dla osób bez numeru PESEL, które (zgodnie z innymi ustawami) są:
• płatnikami składek na ubezpieczenia społeczne lub zdrowotne;
• płatnikami podatków;
• osobami prawnymi oraz jednostkami organizacyjnymi bez osobowości prawnej, które na podstawie odrębnych ustaw są podatnikami;

Obywatele polscy, osoby ubiegające się o wydanie dowodu osobistego lub mieszkający za granicą ubiegający się o wydanie paszportu oraz cudzoziemcy zameldowani na pobyt stały lub czasowy (ponad 3 miesiące) lub podlegający ubezpieczeniom społecznym lub zdrowotnym. Wszystkie te osoby otrzymuję numer PESEL od Ministra Spraw Wewnętrznych.

Osoby, które składają wniosek o wpis do CEIDG na tej podstawie uzyskują numer identyfikacji podatkowej. Informacja o nadaniu NIP jest dostępna najpóźniej w następnym dniu roboczym. W innych przypadkach, np. gdy osoba fizyczna nie jest objęta wpisem do ewidencji działalności gospodarczej, składa wniosek NIP-7 we właściwym urzędzie skarbowym. Jednostki organizacyjne i osoby nie posiadające osobowości prawnej wykorzystują w tym celu formularz NIP-2. Czas oczekiwania na nadanie NIP-u trwa do 14 dni roboczych od dnia złożenia poprawnie wypełnionego dokumentu.