Port Polska płaci rekordowe odszkodowania za wywłaszczenia. Nawet 20 mln zł

Rzeczoznawcy majątkowi sporządzili już wyceny dla wszystkich 923 działek objętych procedurą wywłaszczeniową. Na tej podstawie wojewoda mazowiecki wydał decyzje odszkodowawcze dla 898 nieruchomości. Stanowi to 97 proc. całego obszaru podlegającego wywłaszczeniu. Do początku października bieżącego roku na konta byłych właścicieli trafiły zaliczki za 547 działek. Znajdują się one w granicach planowanego portu lotniczego oraz po zachodniej stronie węzła komunikacyjnego.

Zgodnie z obowiązującymi przepisami, wypłacana zaliczka wynosi 85 proc. ustalonej kwoty odszkodowania. Właściciele otrzymują te środki jeszcze przed ostatecznym zakończeniem całego postępowania administracyjnego. W ramach programu inwestycyjnego Port Polska skrócono ustawowy czas oczekiwania na pieniądze. Zamiast standardowych 30 dni, przelewy realizowane są średnio w ciągu 7 dni od momentu złożenia poprawnego wniosku. Dokument ten musi zawierać numer rachunku bankowego i podpis właściciela. Warto zaznaczyć, że pobranie zaliczki nie odbiera byłym właścicielom prawa do odwołania się od zaproponowanej kwoty odszkodowania.

Procedura napotyka jednak na pewne przeszkody formalne. Obecnie 106 działek posiada nieuregulowany stan prawny. W takich przypadkach wniosek o zaliczkę nie może zostać złożony, a wypłata środków nie jest możliwa do czasu wyjaśnienia sytuacji w księgach wieczystych.

Obecne wywłaszczenia to kolejny etap pozyskiwania terenu. Wcześniej spółka prowadziła Program Dobrowolnych Nabyć (PDN). W jego ramach właściciele mogli samodzielnie zdecydować o sprzedaży swojego majątku przed wszczęciem procedur wywłaszczeniowych. Wyniki tego programu pokazują, że spółka wykupiła dobrowolnie 1672 hektary gruntów, co odpowiada 65 proc. całego obszaru potrzebnego pod inwestycję.

W trybie dobrowolnym sprzedano również 236 budynków mieszkalnych. Stanowi to 76 proc. wszystkich domów zlokalizowanych na tym obszarze. W niektórych miejscowościach wskaźnik ten był jeszcze wyższy. W Skrzelewie i Duninopolu wykupiono 88 proc. nieruchomości, w Wyczółkach 85 proc., a w Buszycach 81 proc.

Od drugiej połowy 2022 r. stawki proponowane w programie znacznie przewyższały ceny rynkowe. Spółka płaciła za hektar gruntu rolnego kwoty kilkukrotnie wyższe niż średnie ceny w województwie. Wyceny opierały się na przeznaczeniu zapisanym w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego. Grunty przeznaczone w dokumentach pod zabudowę usługową i produkcyjną wyceniano od kilkuset tysięcy do miliona złotych za hektar. Takie stawki obowiązywały nawet wtedy, gdy ziemia była faktycznie wykorzystywana wyłącznie do celów rolniczych. Do podstawowej ceny doliczano również wartość wszelkich zabudowań i nasadzeń roślinnych.

Domy oraz budynki gospodarcze podlegały indywidualnej wycenie rzeczoznawców. Pod uwagę brano technologię budowy, powierzchnię oraz standard wykończenia. Typowy dom murowany z przełomu wieków wyceniano średnio na minimum milion złotych. W przypadku nowych budynków mieszkalnych proponowane stawki wynosiły od 2 do 3 milionów złotych.

Najwyższe kwoty trafiały do właścicieli dużych gospodarstw rolnych. Gospodarstwo o powierzchni około 10 hektarów wyceniano na kilka milionów złotych. Za areał rzędu 20 hektarów płacono kilkanaście milionów złotych. Największe zyski notowali właściciele gospodarstw przekraczających 30 hektarów, gdzie wyceny mogły przekraczać 20 milionów złotych. Kwoty te uwzględniały rozbudowane zaplecze produkcyjne, takie jak duże obory czy silosy.

Przy wycenie największych gospodarstw uwzględniano również utratę źródła dochodu oraz miejsc pracy. Program przewidywał dodatkowe wsparcie poza samą zapłatą za nieruchomość. Byli właściciele otrzymywali prawo do bezpłatnego zamieszkiwania w sprzedanym domu przez okres od 6 do 9 miesięcy po sfinalizowaniu transakcji. Spółka oferowała także pomoc logistyczną. Obejmowała ona darmowy transport zwierząt hodowlanych oraz relokację ciężkiego sprzętu rolniczego do nowego miejsca działalności.