Jak rozłożyć na raty spłatę zaległych składek ZUS?

** Zakład Ubezpieczeń Społecznych wprowadza od 1 kwietnia nowe zasady postępowania przy udzielaniu ulg i umorzeń z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne.

Rozłożenie należności z tytułu składek na raty polega na możliwości uregulowania tych należności w dłuższym okresie czasu, określonym przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, bez konsekwencji przymusowego ich dochodzenia w trybie egzekucji.

Harmonogram spłaty zadłużenia, określający m.in. liczbę rat, uzależniony jest od możliwości płatniczych zobowiązanego, czyli środków, jakie może on przeznaczyć na spłatę zobowiązań w ramach udzielonej ulgi.

Spłata należności z tytułu składek ma na celu umożliwienie: w przypadku osób nieprowadzących już działalności gospodarczej – zachowanie odpowiedniego poziomu egzystencji, w przypadku płatników prowadzących aktualnie działalność - dalsze funkcjonowanie na rynku, bez obaw o wystąpienie nieodwracalnych skutków prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

Uwzględnienie wniosku o ulgę w formie ratalnej spłaty zadłużenia powoduje,
że odsetki za zwłokę nie są naliczane począwszy od dnia następnego po dniu wpływu wniosku w tej sprawie.

Natomiast od składek, które rozłożono na raty, Zakład Ubezpieczeń Społecznych zobowiązany jest naliczyć - do każdej raty - opłatę prolongacyjną, w wysokości 50 procent stawki odsetek za zwłokę obowiązującej w dniu podpisania umowy.

Rozłożenie spłaty zadłużenia na raty powoduje zawieszenie wcześniej wszczętych
i niezakończonych postępowań egzekucyjnych, dotyczących należności objętych ulgą.

O ratalną spłatę należności może ubiegać się każda osoba odpowiedzialna za zadłużenie
z tytułu składek, która nie ma środków finansowych na jednorazową spłatę tego zadłużenia. Osobami uprawnionymi do złożenia wniosku o taką ulgę są między innymi:

• płatnicy składek oraz byli płatnicy składek ( tj. osoby, które mają zadłużenie z tytułu nieopłaconych składek w związku z prowadzoną w przeszłości działalnością gospodarczą),
  • osoby, na które - stosowną decyzją - przeniesiona została odpowiedzialność za zobowiązania z tytułu nieopłaconych składek (osoba trzecia i następca prawny),
  • małżonkowie odpowiadający - z majątku wspólnego - za zadłużenie z tytułu składek współmałżonka.

Wniosek dłużnika o przyznanie omawianej ulgi musi być wyczerpująco umotywowany i wskazywać, że zastosowanie ulgi jest uzasadnione szczególnymi okolicznościami, z powodu których dłużnik nie jest w stanie jednorazowo uregulować należności z tytułu składek. Należy zaznaczyć, że z uwagi na publicznoprawny charakter należności rozłożenie spłaty zadłużenia na raty jest rozwiązaniem o charakterze wyjątkowym, bowiem zasadą jest terminowe opłacanie należnych składek.

Rozłożeniu na raty podlegają składki na :

• ubezpieczenia społeczne – z wyłączeniem kwot odpowiadających wysokości składki na ubezpieczenie emerytalne za zatrudnionych pracowników lub innych ubezpieczonych niebędących płatnikami składek na własne ubezpieczenia (np. zleceniobiorców, nakładców),
  • Fundusz Pracy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych,
  • Fundusz Emerytur Pomostowych,

wraz z odsetkami za zwłokę naliczonymi do dnia złożenia wniosku, ewentualnie wymierzoną dodatkową opłatą oraz kosztami upomnienia.

W przypadku płatników opłacających składkę wyłącznie na własne ubezpieczenia układem ratalnym może zostać objęta pełna kwota należności z tytułu składek, w tym składek na ubezpieczenie zdrowotne.

Warunkami niezbędnymi do rozpatrzenia sprawy o udzielenie omawianej ulgi są:

• złożenie wniosku o rozłożenie spłaty zadłużenia na raty wraz z dokumentacją umożliwiającą ocenę zasadności udzielenia ulgi,
  • uregulowanie kwoty odpowiadającej wysokości składki na ubezpieczenie emerytalne, a także składki na ubezpieczenie zdrowotne za ubezpieczonych niebędących płatnikami składek na własne ubezpieczenia, tj. np. pracownicy, zleceniobiorcy wraz z odsetkami za zwłokę – za okres mający zostać objęty ewentualną ulgą, wnioskowany przez dłużnika,
  • uregulowanie kosztów egzekucyjnych w przypadku, gdy zadłużenie objęte jest egzekucją prowadzoną przez dyrektora oddziału będącego organem egzekucyjnym,
  • po złożeniu wniosku o ulgę – terminowe i w pełnej wysokości opłacanie składek bieżących ( przez płatników aktualnie zobowiązanych do ich opłacania).

Podstawowym dokumentem niezbędnym do rozpatrzenia sprawy jest wniosek dłużnika, w którym, oprócz szczegółowego uzasadnienia wnioskowanej ulgi, należy określić proponowany okres spłaty (liczbę rat) lub wysokość miesięcznej kwoty raty.

• Pobierz wniosek o rozłożenie na raty składek ZUS

Do wniosku należy załączyć dokumenty potwierdzające zasadność udzielenia ulgi *oraz *dokumenty obrazujące kondycję finansową oraz możliwości płatnicze.

Rodzaj oraz zakres dokumentacji, na podstawie której dokonywana będzie analiza możliwości płatniczych osoby ubiegającej się o udzielenie ulgi, uzależnione są od wysokości zadłużenia, zakresu wnioskowanej ulgi i okresu spłaty zadłużenia.

Dokumentami przedstawiającymi możliwości płatnicze są:

• w przypadku płatników prowadzących pełną księgowość – m.in. sprawozdania finansowe za ostatnie 3 lata obrotowe, oświadczenie o stanie majątkowym w zakresie przewidywanych środków możliwych do uzyskania w wyniku kontraktów, umów,
  • w przypadku płatników prowadzących niepełną księgowość – m.in. zeznania podatkowe, wyciąg z książki przychodów i rozchodów lub ryczałt ewidencjonowany bądź karta podatkowa, oświadczenie dotyczące terminowości uiszczania opłat przez nabywców, szacunkowej wartości majątku firmowego i zobowiązań firmowych, oświadczenie o stanie majątkowym w zakresie posiadania zobowiązań względem innych wierzycieli z określeniem ich rodzaju, wysokości i terminów spłat,
  • w przypadku pozostałej grupy dłużników – m.in. oświadczenie o stanie majątkowym w zakresie uzyskiwanych dochodów i ponoszonych kosztów, zeznania podatkowe, dokumenty dotyczące sytuacji rodzinnej.

Płatnicy prowadzący działalność gospodarczą zobowiązani są do wniosku dołączyć dodatkowo dokumenty wymagane przepisami z zakresu pomocy publicznej.

W zależności od rodzaju wnioskowanej pomocy publicznej mogą to być:

• informacje dotyczące wnioskodawcy i prowadzonej przez niego działalności gospodarczej,
  • wszystkie zaświadczenia o pomocy _ de minimis _ otrzymane w roku, w którym płatnik ubiega się o pomoc oraz w ciągu dwóch poprzedzających ten rok lat (w przypadku pomocy _ de minimis _ w rolnictwie będą to lata obrotowe), albo oświadczenie o wielkości pomocy _ de minimis _ otrzymanej w tym okresie, albo oświadczenie o nieotrzymaniu takiej pomocy w tym okresie,
  • informacje o otrzymanej pomocy publicznej innej niż _ de minimis _, albo oświadczenie o nieotrzymaniu takiej pomocy (na formularzu określonym przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 marca 2007 r. w sprawie informacji o otrzymanej pomocy publicznej oraz informacji o nieotrzymaniu pomocy, opublikowanego w Dzienniku Ustaw nr 61 z 2007 r., pod pozycją 413),
  • w przypadku, gdy przeznaczeniem pomocy innej niż _ de minimis _ będzie restrukturyzacja - plan restrukturyzacyjny,
  • w przypadku, gdy przeznaczeniem pomocy innej niż _ de minimis _ będzie naprawa szkód spowodowanych klęskami żywiołowymi lub innymi nadzwyczajnymi zdarzeniami – dokumenty umożliwiające dokonanie oceny, czy ogólna wartość pomocy nie przekroczy wartości poniesionych strat, pomniejszonych o ewentualne kwoty wypłacone z tytułu ubezpieczenia.

Wniosek o rozłożenie spłaty zadłużenia na raty można złożyć: **

• osobiście, w formie pisemnej, w terenowej jednostce organizacyjnej ZUS właściwej dla siedziby lub miejsca zamieszkania dłużnika, bądź za pośrednictwem poczty,
  • w formie elektronicznej, według wzoru określonego na stronie internetowej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych: www.e-inspektorat.zus.pl.

Pomimo, iż w sprawach z zakresu udzielania ulg w spłacie należności nie mają zastosowania przepisy Kodeksu Postępowania Administracyjnego, każdy wniosek rozpatrywany jest niezwłocznie w terminie nie dłuższym niż 14 dni od dnia skompletowania dokumentacji niezbędnej do rozpatrzenia sprawy i nie później niż w terminie dwóch miesięcy od dnia wpływu wniosku.

Po podjęciu przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzji o rozłożeniu spłaty zadłużenia na raty, dłużnik informowany jest o konieczności podpisania umowy cywilnoprawnej, która określa szczegółowe warunki realizacji ulgi.

Jeśli dłużnik nie zgadza się z decyzją podjętą przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w jego sprawie, może wystąpić z wnioskiem o ponowne jej rozpatrzenie, wskazując argumenty, które nie zostały uwzględnione przy rozpatrywaniu wniosku oraz powołać nowe okoliczności w sprawie.

W przypadku braku możliwości pozyskania środków na spłatę należności na warunkach określonych w umowie dłużnik ma prawo wystąpić z wnioskiem o zmianę warunków udzielonej ulgi. Konsekwencją takiej zmiany będzie ponowne naliczenie opłaty prolongacyjnej, natomiast wysokość odsetek pozostanie bez zmian.

W sytuacji, gdy zaistniały lub mogą zaistnieć szczególne okoliczności skutkujące rozwiązaniem zawartej umowy, istnieje możliwość złożenia wniosku o utrzymanie tej umowy w mocy. W przypadku pozytywnej decyzji Zakładu, co do utrzymania w mocy umowy, nie będą podejmowane działania zmierzające do przymusowego wyegzekwowania należności.

Złożenie wniosku o rozłożenie spłaty zadłużenia na raty nie gwarantuje udzielenia ulgi i nie stanowi ustawowej przesłanki do zawieszenia postępowania egzekucyjnego.

W sytuacji odmowy udzielenia ulgi dłużnik zobowiązany jest do uregulowania zadłużenia wraz z odsetkami za zwłokę, naliczonymi do dnia zapłaty włącznie. Dodatkowo Zakład Ubezpieczeń Społecznych ma prawo do podjęcia czynności zmierzających do ustanowienia stosownych zabezpieczeń (hipoteka, zastaw) niezależnie od faktu wyrażenia bądź odmowy wyrażenia zgody na spłatę zadłużenia w ratach.

Niedotrzymanie przez dłużnika warunków udzielonej ulgi skutkuje natychmiastowym zerwaniem umowy o rozłożenie należności z tytułu składek na raty. Oznacza to, iż należności uprzednio objęte umową stają się natychmiast wymagalne.

W takiej sytuacji następuje niezwłoczne podjęcie działań zmierzających do przymusowego ich dochodzenia w trybie egzekucji, co przyczyni się do zwiększenia zadłużenia nie tylko o należne odsetki za zwłokę, ale również o ewentualne koszty upomnienia oraz koszty egzekucji.

• Jak często ZUS przeprowadza kontrolę?
  • Poradnik dla matek: Jak uzyskać umorzenie składek ZUS?
  • Zwrot składek ZUS trzeba opodatkować