Czym jest odpowiedzialność dyscyplinarna pracownika?

O odpowiedzialności dyscyplinarnej pracownika można mówić w momencie, gdy naruszy on obowiązki natury ustawowej. Najczęściej z taką sytuacją mamy do czynienia w razie nieprawidłowo wykonywanych zadań służbowych lub braku ich wykonywania. W przypadku odpowiedzialności dyscyplinarnej musi dojść do naruszenia obowiązków pracowniczych, ale wynikających z innych ustaw niż Kodeks pracy. To ustawy regulujące konkretne zawody. 

Odpowiedzialność dyscyplinarna jest związana z tym, że pracownik powinien przywrócić porządek w procesie wykonywania zadań. W parze z tym może iść zastosowanie przez przedsiębiorcę odpowiedniej kary porządkowej. 

Zgodnie z art. 108 § 1 i 2 Kodeksu pracy pracownikowi za nieprzestrzeganie ustalonej organizacji i porządku w procesie wykonywania obowiązków, przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisów przeciwpożarowych, a także przyjętego sposobu potwierdzania przybycia i obecności w przedsiębiorstwie oraz usprawiedliwiania nieobecności w firmie grozi nałożenie przez pracodawcę:

• kary upomnienia,
• kary nagany.

W szczególnych przypadkach zastosowana może być również kara pieniężna. 

Odpowiedzialność dyscyplinarna ponoszona jest z reguły przez przedstawicieli konkretnych zawodów. W szczególności mowa jest tu o profesjach zaufania publicznego, takich jak:

• urzędnik służby cywilnej,
• prokurator,
• adwokat,
• radca prawny,
• urzędnik państwowy,
• policjant,
• lekarz itp. 

Przedstawiciele takich profesji ponoszą odpowiedzialność dyscyplinarną z uwagi na fakt, że powinni wykonywać swoje obowiązki w szczególny sposób. Prawnicy czy lekarze mają własne zasady etyki zawodowej, a ich złamanie może spowodować, że zostaną pociągnięci do odpowiedzialności dyscyplinarnej. 

Odpowiedzialność dyscyplinarna policjanta jest usankcjonowana prawnie na mocy ustawy o Policji. Stanowi ona, że naruszeniem dyscypliny służbowej jest czyn policjanta, który polega na zawinionym przekroczeniu uprawnień lub niewykonaniu obowiązków, jakie wynikają z przepisów prawa lub rozkazów i poleceń wydanych przez przełożonych uprawnionych na podstawie takich przepisów. Odpowiedzialność dyscyplinarną poniesie np. policjant, który:

• odmówi wykonania rozkazu czy polecenia służbowego,
• utraci broń czy amunicję lub odznakę,
• stawi się na służbę pod wpływem alkoholu czy środków odurzających,
• przekroczy swoje uprawnienia.

Karą towarzyszącą odpowiedzialności dyscyplinarnej może być przeniesienie na niższe stanowisko, nagana, nagana z ostrzeżeniem czy nawet wydalenie z pracy. 

O obu rodzajach odpowiedzialności pracowniczej mówić w przypadku nieprzestrzegania przez daną osobę pewnych zasad obowiązujących w zakładzie pracy. Jednak o ile w przypadku odpowiedzialności dyscyplinarnej obowiązuje ona zatrudnionych wykonujących pracę o szczególnym charakterze, o tyle odpowiedzialność porządkową ponoszą właściwie wszyscy pracownicy z tytułu nieprzestrzegania ustalonej organizacji i porządku w procesie wykonywania zadań. 

Nie, ponoszą ją jedynie osoby wykonujące zawód lub należące do grup zawodowych, od których wymagana jest szczególna staranność w zakresie realizowania swoich obowiązków i szczególna nieskazitelność charakteru.