Sąsiad Polski zbuduje reaktor przy granicy? Wiceministra zabiera głos

O transgraniczne oddziaływanie inwestycji w SMR-y w Czechach zapytała podczas czwartkowej sesji pytań bieżących w Sejmie posłanka KO Gabriela Lenartowicz. Jedną z potencjalnych lokalizacji rozważanych przez naszych sąsiadów jest dotąd węglowa Elektrownia Dziećmorowice (cz. Elektrárna Dětmarovice), położona w Dziećmorowicach w czeskim kraju morawsko-śląskim.

Jest ona położona kilkaset metrów od przebiegającej wzdłuż rzeki Olzy granicy z Polską, za którą znajdują się gminy powiatu wodzisławskiego, m.in. Godów.

Reaktory SMR to małe reaktory modułowe, które wytwarzają energię na tej samej zasadzie, co standardowe, duże elektrownie jądrowe. W Polsce chce je budować miliarder Michał Sołowow w ramach projektu Orlen Synthos Green Energy. Przedsięwzięcie to jednak napotkało w ostatnim czasie spore problemy.

Jak tłumaczył Sołowow w czerwcu w rozmowie z money.pl, SMR to konstrukcja umieszczona 37 metrów pod ziemią, którą można wyłączyć w 30 sekund i która wytrzyma ponad 30 dni bez wody i prądu.

Dlaczego planami ewentualnej budowy reaktora w Czechach interesują się Polacy? Posłanka Lenartowicz zwróciła uwagę, że potencjalna budowa SMR w Dziećmorowicach budzi uzasadnione zainteresowanie i obawy mieszkańców oraz samorządów woj. śląskiego, jednak nie ma dotąd na ten temat żadnej bezpośredniej informacji z polskich źródeł.

W odpowiedzi wiceminister klimatu i środowiska Urszula Zielińska wyjaśniła, że kwestie związane z możliwymi lokalizacjami SMR w Czechach monitoruje na bieżąco Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska, a temat jest systematycznie podnoszony podczas spotkań polsko-czeskiej grupy roboczej ds. ocen oddziaływania na środowisko w kontekście transgranicznym.

Ostatnie takie spotkanie, na którym podjęto temat SMR-ów, odbyło się w maju 2025 r., a kolejne jest zaplanowane na 15-16 października bieżącego roku.

Wiceminister zapowiedziała, że podczas najbliższego takiego spotkania przedstawiciele GDOŚ będą ponownie zwracać się do Ministerstwa Środowiska Republiki Czeskiej o aktualne informacje dotyczące statusu wszystkich lokalizacji, które są w dyskusji, i ewentualnych planów inwestycyjnych.

Dodała, że zgodnie z informacjami, które stronie polskiej przekazały czeskie ministerstwo środowiska oraz organy odpowiedzialne za rozwój sektora energetycznego, lokalizacja w Dziećmorowicach nie jest obecnie preferowaną dla wdrożenia technologii SMR, a jedną z analizowanych.

Zaznaczyła zarazem, że ponieważ informacje medialne wskazują, iż lokalizacja ta może być jednak preferowana, organy ochrony środowiska pozostają w stałym kontakcie z Czechami i konsekwentnie sygnalizują konieczność szczegółowego przeanalizowania wszelkich potencjalnych oddziaływań transgranicznych na terytorium Polski.

- W przypadku podjęcia przez stronę czeską starań w zakresie uzyskania decyzji dla tej konkretnej lokalizacji zastosowane będą instrumenty prawa międzynarodowego i unijnego, które gwarantują nam i społeczeństwu, w szczególności przygranicznym gminom, pełen udział w procedurze oceny oddziaływania na środowisko na zasadzie strony - poinformowała wiceminister.

Zielińska zapowiedziała, że w razie pozyskiwania oficjalnych informacji dotyczących SMR w Dziećmorowicach i pozostałych lokalizacjach będą one publikowane na stronach GDOŚ.

CEZ, właściciel największej czeskiej elektrowni węglowej w Dziećmorowicach, od kilku lat sygnalizował możliwość zastąpienia jej konwencjonalnych źródeł wytwórczych reaktorami SMR.

Deklarował budowę pierwszej takiej instalacji przy istniejącej elektrowni jądrowej w Temelinie, a jako następne miały być brane pod uwagę elektrownia węglowa Tušimice w kraju usteckim i elektrownia Dětmarovice w morawsko-śląskim.

21 lipca tego roku czeskie ministerstwo przemysłu i handlu podpisało porozumienie z CEZ i Rolls-Royce SMR ws. przygotowania kolejnych, po Temelinie, lokalizacji dla technologii SMR przy elektrowniach Tušimice i Dětmarovice, z perspektywą ew. realizacji w połowie lat 30.