Polska wyjątkowo odporna na zawirowania? Siłę daje nam ta technologia [ANALIZA]

Ostatnie lata przyniosły szereg nieprzewidzianych zdarzeń, takich jak globalna pandemia, wybuch konfliktu zbrojnego za wschodnią granicą oraz bezprecedensowy szok inflacyjny. Zjawiska te w naturalny sposób przełożyły się na nastroje społeczne oraz codzienne zachowania zakupowe obywateli, wymuszając na nich znacznie większą ostrożność w zarządzaniu domowym budżetem.

Zgromadzone w publikacji materiały analityczne wskazują, że choć łączna wartość fizycznej gotówki w obiegu gospodarczym wciąż nominalnie rośnie, to tempo tego wzrostu w relacji do produktu krajowego brutto wyraźnie wyhamowało w porównaniu do ubiegłej dekady. Po gwałtownym skoku zapotrzebowania na tradycyjny pieniądz w początkowej fazie pandemii sytuacja uległa normalizacji, a konsumenci ponownie i z jeszcze większym przekonaniem zwrócili się ku wygodnym formom elektronicznym, szczególnie w przypadku drobnych wydatków i usług.

Rosnąca popularność obrotu bezgotówkowego w niespokojnych czasach jest bezpośrednio powiązana z utrzymującym się wysokim zaufaniem obywateli do instytucji finansowych oraz stabilności samej technologii. Twórcy opracowania podkreślają, że współczesne systemy rozliczeniowe muszą być projektowane z myślą o odpieraniu bardzo zaawansowanych zagrożeń, w tym zmasowanych ataków cybernetycznych czy celowych prób paraliżu infrastruktury krytycznej państwa. Właściwe zabezpieczenie tych procesów operacyjnych staje się warunkiem absolutnie niezbędnym dla sprawnego funkcjonowania całej nowoczesnej gospodarki.

Bezpieczeństwo płatności bezgotówkowych stanowi fundament zaufania konsumentów i przedsiębiorców do cyfrowej gospodarki, szczególnie w obecnej sytuacji geopolitycznej. W Polskich ePłatnościach i Przelewy24 od lat inwestujemy w najnowocześniejsze rozwiązania zabezpieczające, takie jak zaawansowane systemy wykrywania fraudów i tokenizacja danych, dzięki czemu Polska może skutecznie konkurować z europejskimi liderami. Rosnąca liczba transakcji bezgotówkowych pokazuje, że Polacy ufają tym mechanizmom, co przekłada się na dynamiczny rozwój handlu i usług. Jako liderzy rynku jesteśmy przekonani, że dalsze wzmacnianie standardów bezpieczeństwa będzie kluczem do utrzymania pozycji Polski jako prekursora transformacji płatniczej w Europie - ocenia Maciej Nowosielski, pełniący funkcję prezesa zarządu w Polskie ePłatności oraz Przelewy24.

Konieczność holistycznego spojrzenia na profesjonalną ochronę krajowego ekosystemu potwierdzają również inni specjaliści biorący udział w debacie nad przyszłością branży płatniczej.

- Niewątpliwie płatności bezgotówkowe są jednym z filarów nowoczesnej gospodarki zapewniając konkurencyjność, wygodę, szybkość i przejrzystość transakcji. W tym względzie bezpieczeństwo tych płatności jest warunkiem kluczowym i zależy od edukacji i świadomości użytkowników, rozwoju technologii, stosowanych zabezpieczeń oraz skutecznych regulacji, które chronią całą infrastrukturę finansową i jej uczestników. Tylko zastosowanie wszystkich tych elementów równolegle pozwala na tworzenie ram bezpieczeństwa nowoczesnych i innowacyjnych płatności jako fundamentu konkurencyjnej gospodarki - stwierdza Wojciech Pantkowski, wiceprezes zarządu Krajowej Izby Rozliczeniowej.

Doskonałym, a zarazem niezwykle tragicznym polem doświadczalnym dla cyfrowych finansów okazała się zaatakowana Ukraina. Mimo trwającej od kilku lat pełnoskalowej inwazji zbrojnej i regularnych zniszczeń w tkance infrastruktury energetycznej, tamtejszy system bankowy i płatniczy nie uległ załamaniu. Z informacji zawartych w zaprezentowanym raporcie wynika, że rola transakcji elektronicznych w tym kraju nie tylko nie spadła, ale wręcz uległa historycznemu umocnieniu.

W ubiegłym roku operacje bezgotówkowe stanowiły tam przytłaczającą większość łącznej liczby wszystkich transakcji kartowych, co jest wynikiem jedynie nieznacznie niższym od notowanego w spokojnej i stabilnej Polsce. Sukces ten udowadnia ponad wszelką wątpliwość, że odpowiednio zaprojektowana i wdrożona architektura cyfrowa, oparta o nowoczesne technologie chmurowe oraz mobilne, potrafi skutecznie przetrwać nawet najcięższe szoki geopolityczne i zapewnić obywatelom dostęp do własnych środków.

Eksperci biorący udział w tworzeniu dokumentu są zgodni co do tego, że decydujący wpływ na ewolucję całego rynku w najbliższym czasie będzie miała sztuczna inteligencja. Narzędzia oparte na zautomatyzowanych algorytmach powszechnie wykorzystuje się już do weryfikacji ryzyka transakcyjnego oraz do poprawy wskaźników skutecznie sfinalizowanych zakupów. Kolejnym etapem rozwoju wskazywanym w opracowaniu jest hiperpersonalizacja, pozwalająca na dynamiczne dostosowanie formy i momentu zapłaty do preferencji klienta. Postęp technologiczny zmierza jednak znacznie dalej, otwierając drogę do powierzania maszynom autonomicznego działania.

Jesteśmy świadkami narodzin nowej kategorii, która zmieni oblicze handlu: agentic Al, czyli autonomicznych agentów, którzy mogą podejmować decyzje zakupowe w imieniu i za zgodą użytkownika oraz samodzielnie przeprocesować płatność - stwierdza Marta Życińska, dyrektorka generalna polskiego oddziału Mastercard.

Postępująca automatyzacja ścieżek zakupowych budzi duże nadzieje na optymalizację kosztów, lecz zmusza także do ostrożności w dziedzinie cyberbezpieczeństwa. Raport ostrzega przed sytuacją, w której te same, zaawansowane modele ułatwiające życie konsumentom, mogą być jednocześnie wykorzystywane do budowania nowych wektorów ataków w środowisku internetowym.

- Pomimo dużego entuzjazmu dla Al, musimy pamiętać, że te same innowacje mogą wykorzystać przestępcy do celów oszukańczych, chcąc na przykład wykraść tożsamość konsumenta - podkreśla Mateusz Oleksy, dyrektor generalny VISA w Polsce.

Sposób, w jaki obywatele regulują codzienne należności, systematycznie ewoluuje. Tradycyjna plastikowa karta płatnicza w wielu sytuacjach zastępowana jest przez aplikacje w telefonach komórkowych, inteligentne zegarki, a nawet opaski i pierścienie wyposażone w moduły bezstykowe.

Opracowanie przygotowane przez ekspertów akcentuje postępujące zjawisko znikania płatności z głównego pola widzenia. Użytkownik przestaje być zmuszony do podejmowania dodatkowych akcji autoryzacyjnych, gdyż odpowiednie obciążenie finansowe realizuje się bezproblemowo w tle. Taki model wymusza jednak szersze stosowanie biometrii, która uwierzytelnia operacje na podstawie analizy parametrów fizycznych człowieka i zabezpiecza wrażliwe dane.

Ważnym wątkiem zasygnalizowanym w raporcie jest niezawodność i odporność krajowych systemów rozliczeniowych na nieprzewidziane wydarzenia. Ostatnie zjawiska kryzysowe, takie jak niedawna pandemia czy wybuch globalnych konfliktów, wywoływały w społeczeństwie jedynie krótkotrwałe skoki zapotrzebowania na tradycyjną gotówkę, jednak ostatecznie nie zdołały odwrócić wyraźnego trendu ucyfrowienia. Jak dowodzą przytoczone w materiale dowody, solidna i odpowiednio zabezpieczona architektura informatyczna, nierzadko wsparta rozwiązaniami chmurowymi, może zapewnić ciągłość funkcjonowania całego państwa w skrajnych warunkach stresowych. Twórcy raportu zwrócili szczególną uwagę na odporność i stabilność ukraińskich usług finansowych w czasie trwającego tam konfliktu.

Cyfrowa niezawodność jest kluczowa również dla modernizacji rodzimej administracji publicznej oraz usług samorządowych. Wdrożenie zunifikowanych systemów pozwalających na uiszczanie opłat urzędowych w czasie rzeczywistym znacznie ułatwia codzienny kontakt obywateli z administracją, a także generuje widoczne oszczędności budżetowe po stronie instytucji. Analizowane innowacje znajdują swoje zastosowanie również w rozwijanych koncepcjach nowoczesnych miast, gdzie rozliczenia za sprawny transport aglomeracyjny pobierane są w zautomatyzowany sposób, promujący optymalne i uczciwe zużycie lokalnych zasobów transportowych.