Gigaprojekt PSL. Na stole miliardy. Jest już kolejka chętnych

Norweski potentat przemysłu obronnego Kongsberg, ośrodek badawczy Centrum Techniki Morskiej S.A., Budimex czy największe spółki Skarbu Państwa - coraz więcej podmiotów wykazuje zainteresowanie projektem "Zielony Okręg Przemysłowy - Kaszubia", który ma powstać w trzech województwach: pomorskim, zachodniopomorskim i kujawsko-pomorskim. W zamierzeniu ma to być "strategiczna baza logistyczna, przemysłowa i infrastrukturalna służąca obronności i rozwojowi kraju" - z preferencjami dla firm z obszaru infrastruktury, przemysłu (w tym obronnego) oraz energii.

Pomysł ogłoszony w maju tego roku wzbudził zainteresowanie m.in. firmy Kongsberg Defence and Aerospace (KDA), dostarczającej rozwiązania w dziedzinie obronności i elementy uzbrojenia. Obecnie firma działa w Warszawie, Szczecinie, Gdyni i Krakowie, w zakresie działalności morskiej, obronnej, jak i lotniczej, zatrudniając ponad 700 osób.

"To bardzo interesująca inicjatywa, którą chętnie omówilibyśmy dalej pod względem warunków i założeń dla potencjalnych inwestycji KDA w tej Strefie" - wynika z listu dotyczącego "Kaszubii", który przedstawiciele firmy wystosowali do ministra obrony narodowej Władysława Kosiniaka-Kamysza. "Na tym etapie możemy poinformować, że koncepcja bardzo dobrze pasuje do naszych planów ustanowienia zakładu produkcyjnego w Polsce. KDA, jako firma norweska, bardzo poważnie traktuje zasady ESG (ang. Environmental, Social, and Governance - środowisko, społeczna odpowiedzialność i ład korporacyjny) i zielonego zaopatrzenia energetycznego, dlatego inicjatywa Strefy Kaszubskiej w pełni wpisuje się w naszą globalną strategię" - wynika z listu.

Z pomysłem stworzenia "Inkubatora integracji morskich systemów dronowych" wyszedł z kolei Ośrodek Badawczo-Rozwojowy Centrum Techniki Morskiej S.A. Propozycja przesłana do MON obejmuje stworzenie laboratorium rozwoju morskich systemów bezzałogowych (z możliwością współpracy z uczelniami, start upami i sektorem przemysłowym), centrum integracyjne (m.in. zaplecze do testowania dronów) i centrum serwisowe (na bieżącą eksploatację systemów bezzałogowych, w tym wyposażenia Sił Zbrojnych RP i okrętów klasy Kormoran).

Z naszych nieoficjalnych informacji wynika, że zainteresowanie "Kaszubią" wyrażają też poważni gracze z branży budowlanej czy technologii dual use (mogące być stosowane w celach cywilnych i wojskowych - przyp. red.) - Projekt "Kaszubia" interesuje nas z co najmniej dwóch powodów. Pierwszy to dostęp do energii, bo nie każdy region w Polsce ma takie możliwości, a po drugie to tańsza energia, pochodząca z odnawialnych źródeł - potwierdza nam Artur Popko, prezes Budimexu.

Jak dodaje, w zakresie potencjalnych inwestycji w tym regionie, firmie zależy na budowie dróg, linii kolejowych i rozbudowie portów. - Przede wszystkim jednak interesuje nas zainwestowanie w data center powyżej 50 megawatów, co dziś staje się światowym standardem. W tej chwili pracujemy nad lokalizacją i projektem, w kolejnym kroku zaczniemy poszukiwania poważnego partnera, mówimy raczej o dużych międzynarodowych graczach z branży IT - mówi Popko.

Na tym nie koniec - inicjatywie uważnie przyglądają się samorządowcy i przedstawiciele największych państwowych spółek. W ubiegłym tygodniu w MON na spotkaniu grupy roboczej poświęconej "Kaszubii" pojawili się reprezentanci takich spółek jak: PGE, Orlen, Energa, Polskie Elektrownie Jądrowe, Grupa Przemysłowa Baltic, Polska Spółka Gazownictwa, PKP czy wreszcie Agencja Rozwoju Przemysłu S.A.

O tym, że projekt nowego okręgu przemysłowego w północnej Polsce, już na tym etapie cieszy się sporym zainteresowaniem potencjalnych inwestorów, mówi Maciej Samsonowicz, społeczny doradca szefa MON i autor koncepcji "Kaszubii". - Mamy konkretne propozycje od inwestorów z Polski i zza granicy, gotowych zainwestować ogromne pieniądze w "Zielonym Okręgu Przemysłowym - Kaszubia" - potwierdza nasz rozmówca.

Skąd takie zainteresowanie? Głównym wabikiem jest możliwość korzystania z taniej energii. To na północy kraju zlokalizowane będą farmy wiatrowe typu offshore czy pierwsza elektrownia jądrowa. To powoduje, że w tamtym regionie w przyszłości może być generowana nawet pewna nadwyżka, co korzystnie wpłynie na ceny. - Realna jest perspektywa energii tańszej o 30 proc. w stosunku do reszty kraju. Tym bardziej że przesył na południe energii wygenerowanej na północy będzie średnio opłacalny z uwagi na straty wywołane tym przesyłem - tłumaczy nasz rozmówca z jednej ze spółek z branży energetycznej.

- W obliczu przebiegunowania gospodarczego Polski, Kaszuby stają się kluczowym obszarem inwestycyjnym. Tania, zielona energia z morskich farm wiatrowych i przyszłych elektrowni jądrowych, w połączeniu z nową infrastrukturą drogową i kolejową, stworzy unikatowe w skali kraju środowisko dla przemysłu, technologii i rozwoju - ocenia Maciej Samsonowicz.

Nowy okręg przemysłowy nie będzie wolny od kontekstu politycznego, zwłaszcza że prace nad nim koordynują trzy resorty będące w nadzorze PSL: obrony narodowej, rozwoju i technologii oraz infrastruktury. Jeden z ludowców przyznaje, że sprawa spotkała się z zainteresowaniem polityków Koalicji Obywatelskiej. Choć niekoniecznie w wyłącznie pozytywnym kontekście, bo część działaczy KO ma postrzegać inicjatywę ludowców jako potencjalne zagrożenie natury politycznej, bo mogące osłabić wpływy Platformy w regionie.

Nasz rozmówca z KO dostrzega potencjalne plusy i minusy całego przedsięwzięcia. - To prawda, że firmy energochłonne będą się w coraz większym stopniu przenosić na północ Polski, gdzie już mamy nadmiar energii, a jednocześnie na południu mamy pojawiającą się lukę energetyczną, która będzie tylko rosnąć. Na północy powstaje dużo turbin na lądzie, powstaje też offshore, będzie atom, a spółki energetyczne mają pieniądze na modernizację sieci przesyłowych. To ponad 100 mld zł, które te spółki mogą zainwestować. A jak rozmawia się z samorządowcami z północy, to oni chętnie szykują nieruchomości pod przyszłe inwestycje - przyznaje rozmówca z KO.

Nie brakuje też wątpliwości, czy cały projekt nie jest koncepcyjnie przestrzelony. - Pytanie, czy nie skończy się koncertem życzeń ludowców. Nie ma możliwości skrócenia pewnych procedur obronnych pod budowę dróg. A finansowe realia są takie, że pieniądze w budżecie są albo nie. Pieniądze, którymi dysponuje MON, nie pójdą przecież na budowę dróg czy tory kolejowe, tylko na dozbrajanie, zakup sprzętu czy amunicji - zwraca uwagę rozmówca money.pl.

Autorzy koncepcji mają plan, by nowy okręg przemysłowy został uwzględniony w strategii rządu i odpowiednich przepisach do połowy przyszłego roku. Wtedy wygaśnie część przepisów dotyczących stref ekonomicznych, a to - jak słyszymy - stworzy przestrzeń prawną do ustanowienia okręgu "Kaszubia".

Tomasz Żółciak i Grzegorz Osiecki, dziennikarze money.pl