W czwartek Senat zaakceptował nowelizację ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy bez wprowadzania poprawek. Za głosowało 57 senatorów, jeden był przeciw, a 31 wstrzymało się od głosu. Teraz ustawa trafi do prezydenta.
Nowe przepisy mają dać PIP narzędzia do reagowania na sytuacje, w których umowa cywilnoprawna lub kontrakt B2B są w praktyce realizowane jak etat. W tekście wskazano też, że przyznanie inspekcji takich kompetencji to jeden z tzw. kamieni milowych powiązanych z wypłatą środków z Krajowego Planu Odbudowy.
Nowe uprawnienia PIP
Zgodnie z regulacją inspektor pracy, gdy stwierdzi nieprawidłowości, ma najpierw otrzymać możliwość wydania polecenia dotyczącego funkcjonowania umowy cywilnoprawnej lub niezawarcia umowy o pracę, jeśli w relacji stron dominują cechy stosunku pracy. Przed wydaniem polecenia inspektor będzie musiał wysłuchać stron.
Gdy polecenie nie zostanie wykonane, inspektor będzie mógł zwrócić się do okręgowego inspektora pracy o wszczęcie postępowania administracyjnego. Takie postępowanie może zakończyć się decyzją o przekształceniu umowy. Alternatywnie inspektor będzie mógł skierować powództwo do sądu zamiast wydania decyzji.
Po decyzji inspektora strony (pracodawca i pracownik) mają też dostać możliwość zawarcia umowy o pracę. Jeśli taka umowa zostanie podpisana i uzyska akceptację inspektora pracy, postępowanie ma zakończyć się bez dalszych czynności administracyjnych.
Przepisy przewidują również inne rozwiązanie: strony mogą zmienić treść lub sposób realizacji stosunku cywilnoprawnego tak, aby usunąć elementy typowe dla stosunku pracy i wyeliminować zarzuty naruszeń prawa pracy. Inspektor ma ocenić prawidłowość wykonania polecenia; przy ocenie pozytywnej postępowanie zostanie zakończone.
Negatywna ocena ma otwierać drogę do postępowania administracyjnego prowadzonego przez okręgowego inspektora pracy. W efekcie może zapaść decyzja ustalająca istnienie stosunku pracy albo dojdzie do wytoczenia powództwa o ustalenie istnienia lub treści stosunku pracy. W trakcie postępowania uwzględniana ma być wola stron, o ile nie jest sprzeczna z prawem.
Nowelizacja opisuje też ścieżkę odwoławczą. Odwołanie od decyzji okręgowego inspektora pracy do sądu ma przysługiwać w terminie 30 dni, a sąd ma rozpatrzyć je w ciągu miesiąca. Do czasu prawomocnego orzeczenia decyzja inspektora ma być wstrzymana, a projekt nie wprowadza rygoru natychmiastowej wykonalności w standardowych przypadkach.
Rygor natychmiastowej wykonalności w postępowaniu administracyjnym ma być możliwy jedynie wobec osób objętych szczególną ochroną przed wypowiedzeniem lub rozwiązaniem umowy o pracę, wskazano m.in. na kobiety w ciąży.
Wśród innych rozwiązań zapisano, że podmiot, który przed wejściem w życie ustawy zawarł umowę cywilnoprawną mimo spełniania cech stosunku pracy i w ciągu 12 miesięcy od wejścia w życie dobrowolnie doprowadzi do stanu zgodnego z prawem (zawrze umowę o pracę), nie będzie podlegał odpowiedzialności wynikającej z Kodeksu pracy.
Zgodnie z regulacją po upływie 12 miesięcy od wejścia w życie przepisów minister właściwy do spraw pracy ma przygotować ocenę działania zmian i przekazać ją Marszałkowi Sejmu, Radzie Dialogu Społecznego oraz Radzie Ochrony Pracy.
Nowelizacja ma wejść w życie, poza wyjątkami, po upływie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia.
