Rząd publikuje poradnik bezpieczeństwa. Analizujemy, co jest w środku

Poradnik, liczący 54 strony, został opracowany w odpowiedzi na rosnące zagrożenia wobec Polski, które znacząco wzrosły w ostatnich latach. Jak podkreślono w publikacji, dezinformacja, cyberataki, zagrożenia hybrydowe, sabotaż czy dywersja są wykorzystywane do destabilizacji państwa, a wojna za wschodnią granicą dodatkowo wpływa na poczucie bezpieczeństwa obywateli.

Dokument zostanie udostępniony wszystkim polskim gospodarstwom domowym również w wersji wydrukowanej alfabetem Braille'a dla osób niewidomych. Inne wersje językowe publikacji można pobrać w formie elektronicznej ze strony internetowej poradnikbezpieczenstwa.gov.pl.

Poradnik podzielono na trzy główne części: przygotowanie, plan i reagowanie. W sekcji przygotowawczej obywatele znajdą szczegółowe wskazówki dotyczące przygotowania siebie i najbliższych, osób potrzebujących szczególnej pomocy, zwierząt domowych oraz gospodarskich, a także własnego otoczenia mieszkaniowego i zawodowego.

Publikacja zawiera praktyczne listy kontrolne dotyczące zapasów domowych na minimum trzy dni. Obejmują one wodę pitną w ilości minimum trzech litrów dziennie na osobę, żywność gotową do spożycia, apteczkę z niezbędnymi lekami, środki czystości i higieny osobistej, oświetlenie i łączność obejmujące latarki, radio na baterie, naładowane telefony i powerbanki, a także koce, ciepłą odzież i gotówkę w różnych nominałach.

Znaczną część publikacji poświęcono instrukcjom postępowania w konkretnych sytuacjach zagrożenia. Szczegółowo opisano procedury ewakuacji, w tym przygotowanie plecaka ewakuacyjnego zawierającego najważniejsze dokumenty, leki, wodę, latarkę, radio, żywność wysokoodżywczą oraz ciepłą odzież. Podkreślono, że w sytuacji ewakuacji nie należy oddawać dokumentów osobom oferującym pomoc lub transport, a korzystając z oferowanego transportu, należy przesłać bliskim numer rejestracyjny pojazdu i aktualne miejsce pobytu.

Poradnik zawiera szczegółowe instrukcje postępowania podczas różnych zagrożeń. W przypadku pożaru przedstawiono zasady gaszenia różnych materiałów z użyciem odpowiednich gaśnic, podkreślając, że w czasie pożaru nie należy używać wind, lecz korzystać ze schodów. Podczas powodzi zalecono przygotowanie worków z piaskiem do uszczelniania, przeniesienie wartościowych rzeczy na wyższe kondygnacje oraz przygotowanie zwierząt do ewakuacji.

Osobny rozdział poświęcono długotrwałym brakom prądu, które mogą być spowodowane katastrofami naturalnymi lub celowymi działaniami. W takich sytuacjach obywatele stracą dostęp do wody, ogrzewania, internetu, telefonu oraz możliwość płacenia kartą. Poradnik zaleca przygotowanie alternatywnych źródeł światła, ogrzewania i łączności, a także rozważenie zakupu agregatu prądotwórczego.

W kontekście ataków z powietrza publikacja instruuje, by po usłyszeniu sygnału alarmowego udać się ustaloną wcześniej drogą ewakuacyjną do miejsca schronienia, unikając wind i korzystając ze schodów. Schronienie powinno być bez okien, mieć grube ściany i strop, dostęp do powietrza oraz wyjście awaryjne. Informacje o lokalizacji miejsc schronienia można uzyskać w urzędzie gminy lub na stronie gov.pl/kgpsp.

Znaczącą część poradnika stanowią wskazówki dotyczące zagrożeń chemicznych, biologicznych, radiacyjnych i nuklearnych. W przypadku takiego zagrożenia należy opuścić niebezpieczny obszar, a jeśli pozostaje się w budynku, zamknąć i uszczelnić okna, drzwi, otwory wentylacyjne oraz wyłączyć klimatyzację. Po powrocie z zewnątrz konieczne jest zdjęcie skażonej odzieży i dokładne umycie się.

Publikacja obejmuje również zagrożenia terrorystyczne, podkreślając, że celem ataków mogą być zarówno ludzie, jak i ważne obiekty infrastrukturalne. W przypadku bycia świadkiem ataku zalecono natychmiastową ucieczkę, ostrzeganie innych i zawiadomienie służb. Jeśli ucieczka nie jest możliwa, należy się ukryć z dala od tłumu, znaleźć osłonę w postaci murów czy stalowych konstrukcji, a w ostateczności walczyć, używając wszystkich dostępnych przedmiotów.

Obszerne fragmenty poradnika dotyczą zagrożeń cyfrowych, w tym dezinformacji i cyberprzestępczości. Obywatele zostali poinstruowani o konieczności sprawdzania informacji w kilku niezależnych źródłach, niepowszechniania niesprawdzonych informacji oraz nierozpowszechniania żadnych danych o lokalizacji i ruchu Wojska Polskiego. W kontekście cyberprzestępczości zalecono zachowanie ostrożności przy podejrzanych wiadomościach z linkami, regularną aktualizację oprogramowania antywirusowego, używanie silnych haseł oraz weryfikacji dwuetapowej.

Poradnik zawiera także instrukcje pierwszej pomocy, w tym resuscytacji krążeniowo-oddechowej, postępowania przy braku kontaktu z poszkodowanym, tamowania krwotoków oraz używania defibrylatora automatycznego. Podkreślono, że udzielenie pierwszej pomocy to obowiązek każdego obywatela i że podczas pomagania nie ponosi się odpowiedzialności za nieumyślne błędy.

Publikacja omawia również kwestie higieny w sytuacjach kryzysowych, gdy brakuje bieżącej wody, prądu lub ogrzewania. Zawiera praktyczne wskazówki dotyczące tworzenia prowizorycznych toalet oraz utrzymania higieny osobistej za pomocą nawilżanych chusteczek i płynów dezynfekujących.

Na końcu poradnika znajduje się sekcja przeznaczona do wypełnienia przez każde gospodarstwo domowe, zawierająca miejsce na dane kontaktowe, miejsca spotkań w przypadku rozdzielenia, informacje o chorobach i alergiach członków rodziny oraz listę niezbędnych rzeczy. Publikacja kończy się dekaliogiem bezpieczeństwa, zawierającym dziesięć najważniejszych zasad przygotowania na sytuacje kryzysowe.

Tego typu publikacje są popularne w krajach skandynawskich, gdzie rządy regularnie wydają poradniki bezpieczeństwa dla obywateli. Szwecja wydaje broszurę "Om krisen eller kriget kommer" (Gdyby nadszedł kryzys lub wojna), Norwegia publikuje "Hvis krisen eller krigen kommer", a Finlandia rozprowadza podobny materiał zatytułowany "Varaudu". Duńska Agencja Zarządzania Kryzysowego również regularnie aktualizuje materiały informacyjne dla obywateli na temat przygotowania się na różne sytuacje kryzysowe.

Polskie władze podkreślają, że decyzję o rozpoczęciu przygotowań nie należy odkładać na później, a odpowiedzialność za przetrwanie i ograniczenie skutków kryzysu nie spoczywa wyłącznie na władzach, lecz stanowi wspólne zadanie wszystkich obywateli. Poradnik ma zostać uzupełniony przez system Regionalnego Ostrzegania (RSO) - bezpłatną aplikację mobilną informującą o zagrożeniach na terenie Polski.