TSUE odrzucił wniosek Polski ws. Mercosur. Tak reaguje rząd

Polska złożyła do TSUE skargę na porozumienie z blokiem Mercosur. Złożyła też wniosek, by do czasu wydania wyroku przez Trybunał umowa handlowa została zawieszona w ramach środka zabezpieczającego.

Trybunał Sprawiedliwości UE w Luksemburgu we wtorek poinformował o odrzuceniu wniosku Polski o zastosowanie środka zabezpieczającego. W ocenie TSUE Polska nie wykazała dostatecznie, że wykonanie decyzji państw członkowskich w Radzie UE, dopuszczającej tymczasowe stosowanie umowy handlowej z Mercosurem, może spowodować poważną i nieodwracalną szkodę.

Wiceprezes TSUE w swojej decyzji poinformował, że sędzia orzekający w przedmiocie środków tymczasowych może zarządzić zawieszenie wykonania decyzji tylko wtedy, gdy zostanie wykazane, że takie zawieszenie jest pilne, czyli konieczne dla uniknięcia poważnej i nieodwracalnej szkody, zanim Trybunał wyda orzeczenie co do istoty sprawy.

"W pierwszej kolejności wiceprezes podkreślił, że ewentualna niezgodność z prawem spornej decyzji nie wystarcza sama w sobie do wykazania poważnego i nieodwracalnego charakteru ewentualnej szkody. Ponadto Polska nie dostarczyła najmniejszej konkretnej wskazówki umożliwiającej ustalenie prawdopodobieństwa wystąpienia i nieuchronności poważnej i nieodwracalnej szkody" - napisano w komunikacie.

"W drugiej kolejności, jeżeli chodzi o twierdzenia Polski dotyczące potencjalnych zagrożeń, jakie dla zdrowia ludzi i zwierząt oraz dla środowiska w Unii stanowiłby przywóz produktów rolnych z państw Mercosuru, wiceprezes zauważył, że produkty te – które mogły już być przywożone do Unii przed przyjęciem spornej decyzji – podlegają przepisom z zakresu bezpieczeństwa żywności i sanitarnym analogicznym do tych, które mają zastosowanie do produktów wytworzonych w Unii" - dodano.

Wiceprezes TSUE przypomniał też, że zgodnie z zapisami umowy przejściowej UE-Mercosur (ITA) Unia może nakładać środki uniemożliwiające wprowadzenie na jej terytorium produktów rolnych niespełniających obowiązujących norm sanitarnych, fitosanitarnych i środowiskowych oraz może przyjąć środki nadzwyczajne w przypadku poważnego zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi, zwierząt lub roślin.

"W trzeciej kolejności wiceprezes stwierdził, że Polska nie dostarczyła precyzyjnych informacji lub dowodów dotyczących sytuacji finansowej rolników w Unii, które umożliwiłyby wykazanie, że nie będą oni w stanie sprostać konkurencji ze strony produktów przywożonych z państw Mercosuru, a zatem będą zmuszeni zakończyć działalność. Polska nie przedstawiła także dowodu pozwalającego na wykazanie z wystarczającym stopniem prawdopodobieństwa, że wykonanie spornej decyzji dopuszczającej tymczasowe stosowanie ITA spowoduje zakłócenie na rynku rolnym Unii" - podano w komunikacie.

Pytany o decyzję TSUE rzecznik rządu Adam Szłapka, przypomniał, że ze względu na polskie interesy rząd zaskarżył rozwiązanie dopuszczające tymczasowe stosowanie umowy przejściowej UE-Mercosur.

Dodał, że to przedstawiciele poprzedniego rządu przychylili się do konkluzji z posiedzeń Rady Europejskiej ws. przyspieszenia unijnej umowy z państwami Mercosur, a na poziomie wykonawczym nie zabezpieczyli polskich interesów.

Nam się udało szereg bezpieczników w tej umowie wprowadzić. Ona faktycznie ze względu na przepisy unijne już jest realizowana - powiedział Szłapka.

– Natomiast warto podkreślić, że eksport polskich produktów do państw Mercosur w porównaniu z zeszłym rokiem wzrósł z 4,6 miliona euro do 5,9 miliona euro. Mówię o produktach rolniczych, to znaczy, że polscy rolnicy na tym zarabiają, a import zmalał w tym czasie z tego dokładnie rynku. Czyli te bezpieczniki, które wprowadziliśmy do umowy Mercosur, okazały się bardzo skuteczne – dodał.

Umowa handlowa między UE a Mercosurem obowiązuje tymczasowo od maja. 9 stycznia 2026 r. Rada przyjęła decyzję w sprawie podpisania i tymczasowego stosowania Umowy przejściowej w sprawie handlu między Unią Europejską a państwami Mercosuru.

Trybunał wyda wyrok w sprawie polskiej skargi w późniejszym terminie. Odrzucenie wniosku o zastosowanie środka tymczasowego nie przesądza ostatecznego rozstrzygnięcia TSUE.

Umowa handlowa między UE a Mercosurem obowiązuje tymczasowo od maja. W życie weszły wówczas zapisy dotyczące m.in. wzajemnego, stopniowego znoszenia ceł i wprowadzenia preferencyjnych kontyngentów na określone towary rolne i przemysłowe.

UE wysyła do krajów Mercosuru przede wszystkim maszyny i urządzenia budowlane, produkty chemiczne i farmaceutyczne oraz sprzęt transportowy. W drugą stronę wędrują: produkty rolne, surowce mineralne oraz masa papiernicza i papier.

Tymczasowe obowiązywanie umowy w tej formie zaproponowała Komisja Europejska, która przez blisko 25 lat negocjowała porozumienie handlowe z południowoamerykańskim blokiem w imieniu państw UE.

Pomysł otwarcia unijnego rynku na produkty rolne z krajów Mercosuru wywołał w UE masowe protesty rolników, którzy obawiali się napływu tańszych towarów, niespełniających wyśrubowanych unijnych standardów.

9 stycznia państwa członkowskie zgodziły się na wejście umowy w życie. Przeciwko głosowały: Polska, Francja, Irlandia, Węgry i Austria, a Belgia wstrzymała się od głosu. To właśnie podjęta wówczas decyzja państw w Radzie UE jest przedmiotem polskiej skargi do TSUE.

UE przyjęła też klauzulę ochronną do umowy. Jest to wzmocniony mechanizm pozwalający na zawieszenie preferencyjnych warunków dla importerów w razie radykalnego zwiększenia napływu produktów na unijny rynek. Klauzulą ochronną objęte są towary wrażliwe, takie jak drób, wołowina i cukier.

źródło: PAP