To już dziś. W Polsce zaczyna działać system kaucyjny

Po latach przygotowań Polska wprowadziła system kaucyjny. Od środy, 1 października 2025 r., do ceny napojów w plastikowych butelkach o pojemności do 3 litrów oraz metalowych puszkach do 1 litra doliczana jest kaucja w wysokości 50 groszy. W przypadku szklanych butelek wielokrotnego użytku do 1,5 litra będzie to 1 zł – ale dopiero od 2026 roku.

Nowe przepisy oznaczają, że konsumenci mogą odzyskać wpłacone kwoty, oddając puste opakowania w wyznaczonych punktach. Ważne jednak, by zwrot dotyczył wyłącznie opakowań objętych systemem. Rozpoznać je można dzięki specjalnemu oznaczeniu – prostokątowi ze strzałkami i napisem "Kaucja" wraz z kwotą.

Resort klimatu przyznaje, że początkowo napoje w "starych" butelkach i puszkach będą jeszcze obecne na półkach. Producenci i sklepy mają czas do końca roku na wyprzedanie zapasów, dlatego proces wdrażania nowych opakowań potrwa kilka miesięcy.

– Myślę, że tak w ciągu sześciu miesięcy powinniśmy mieć większość nowych opakowań na rynku – mówiła wcześniej wiceminister klimatu Anita Sowińska. Zastrzegła jednak, że możliwe jest, iż w pierwszych dniach października w sklepach nie znajdzie się jeszcze żadne opakowanie z oznaczeniem "Kaucja".

Sklepy prowadzące zbiórkę muszą być wyraźnie oznaczone, a informacje o przyjmowaniu opakowań znajdują się w widocznych miejscach. Jak zapowiedział rzecznik Ministerstwa Klimatu i Środowiska Marek Pogorzelski, oznaczenia punktów zbiórki są już wdrażane.

Równolegle operatorzy przygotowali narzędzia, które mają ułatwić konsumentom korzystanie z systemu. PolKa S.A. wraz z Fundacją Odzyskaj Środowisko udostępniła mapę punktów na stronie zwrotomat.pl.

Mapa jest aktualizowana co tydzień i pozwala użytkownikom zobaczyć nie tylko rozmieszczenie punktów, ale również to, jakiego rodzaju opakowania można w nich zwrócić. Obecnie znajduje się na niej ponad 570 lokalizacji, a liczba ta systematycznie rośnie – przekazał operator w komunikacie cytowanym przez PAP.

Kolejni operatorzy, tacy jak Zwrotka S.A. czy Polski System Kaucyjny, również pracują nad własnymi bazami punktów. - Na dziś takiej mapy dla konsumentów jeszcze nie prowadzimy, ale to jedno z rozwiązań, które mamy w planach – poinformował Zygmunt Ochał ze Zwrotka S.A. Polski System Kaucyjny podkreśla, że baza punktów będzie stale aktualizowana wraz z rozwojem systemu.

System kaucyjny nie obejmuje wszystkich napojów. Poza nim pozostają m.in. jednorazowe szklane butelki czy wszystkie opakowania po mleku i produktach mlecznych.

Kaucja naliczana jest jako osobna pozycja na paragonie, co oznacza, że nie podnosi ceny samego napoju. Obowiązek pobierania kaucji dotyczy wszystkich sprzedawców oferujących napoje w opakowaniach kaucyjnych, ale nie każdy punkt będzie musiał przyjmować zwroty. Zgodnie z ustawą zbiórka pustych butelek i puszek obowiązuje wszystkie sklepy o powierzchni handlowej powyżej 200 m kw. Dotyczy to także dużych drogerii, aptek czy sklepów sportowych, jeśli sprzedają napoje w butelkach i puszkach objętych systemem.

Mniejsze sklepy (poniżej 200 m kw.) mają obowiązek przyjmowania wyłącznie butelek szklanych wielokrotnego użytku, np. po piwie. W pozostałych przypadkach mogą uczestniczyć w systemie dobrowolnie.

Zwrot kaucji będzie możliwy w punktach manualnych (obsługiwanych przez pracowników) lub automatycznych, czyli tzw. butelkomatach. Każdy sklep zobowiązany do udziału w systemie musi mieć co najmniej jeden punkt przyjmowania opakowań, a w galeriach handlowych kilka sklepów może korzystać ze wspólnego miejsca zbiórki.

Opakowania oddawane przez klientów muszą być puste, niezgniecione, z czytelnym kodem kreskowym, a w przypadku butelek – również z nakrętką. Kaucja będzie zwracana w gotówce albo w formie bonu, który można wykorzystać przy kolejnych zakupach. Na życzenie konsumenta bon zawsze można wymienić na pieniądze.

Przepisy przewidują, że odmowa przyjęcia butelki przez sklep nie jest możliwa – nawet w przypadku braku miejsca czy awarii automatu. W takiej sytuacji klient może domagać się zwrotu kaucji w kasie lub w punkcie obsługi klienta. Wszelkie nieprawidłowości można zgłaszać do Inspekcji Handlowej, UOKiK lub rzeczników konsumentów.