Koniec z "darmowym ciepłem". Ekspert mówi, co oznacza nowy obowiązek

Od lat w budynkach wielorodzinnych, zwłaszcza tych, które nie zostały objęte termomodernizacją, w czasie sezonów grzewczych wybrzmiewają spory o rachunki. Część lokatorów zakręca grzejniki i "ogrzewa się" ciepłem sąsiadów przez ściany, oszczędzając na rachunkach za centralne ogrzewanie. I sprowadza na siebie krytykę pozostałych.

W celu ukrócenia tego procederu rząd znowelizował ustawę o efektywności energetycznej. Zgodnie z jej zapisami do końca 2026 roku spółdzielnie i wspólnoty wprowadzą minimalną opłatę za ogrzewanie na poziomie co najmniej 15 proc. kosztów zmiennych, nawet jeśli grzejniki w mieszkaniu pozostaną zakręcone. W tym samym czasie w mieszkaniach trzeba będzie obowiązkowo zamontować liczniki pozwalające na zdalny odczyt, jeśli lokale jeszcze takich jeszcze nie posiadają.

- Narzuca się z góry, jak to ma wyglądać, a wygląda to na lobby podzielnikowe - komentuje te zmiany w rozmowie z money.pl Andrzej Nowak, ekspert ds. ciepłownictwa i energetyki z LiczDom.pl. - Do stycznia 2027 roku obligatoryjny stanie się montaż zdalnych liczników ciepła, co brzmi futurystycznie, ale w rzeczywistości otwiera furtkę do naciągania właścicieli na drogie systemy radiowe - twierdzi.

Nowak nie przeczy zjawisku "pasożytnictwa cieplnego", jednak zwraca uwagę, że mechanizm minimalnych opłat "napędzi rynek kosztownych technologii zewnętrznych, gdzie zarządcy outsourcingują wiedzę, obciążając seniorów i biernych właścicieli podwójnymi kosztami".

W starszych budynkach bez termomodernizacji takie urządzenia nie tylko nie przynoszą oszczędności, ale pogłębiają nierówności, zwiększając koszty o abonamenty i utrzymanie. Obowiązek montażu zdalnych systemów do 2027 r. jest wykorzystywany przez zarządców. Przenoszą oni specjalistyczne rozliczenia (gigadużul na metr kwadratowy, skorygowane o współczynniki) na zewnętrzne firmy podzielnikowe, pobierając przy tym wysokie stawki administracyjne rzędu nawet 2,4 zł za metr kwadratowy. To podwójne obciążenie: właściciel płaci za outsourcing wiedzy (z VAT) i nadal za administrację - podkreśla Andrzej Nowak.

Zaznacza przy tym, że rozwiązanie nie dotyka problemu, jakim jest położenie lokali w bryle budynku. - Lokale narożne czy poddasza tracą ciepło przez ściany zewnętrzne o nawet 20-30 proc. szybciej, podczas gdy środkowe mieszkania korzystają z ciepła sąsiedzkiego - zwraca uwagę ekspert.

Z tego powodu uważa, że opłaty zmienne należałoby różnicować. - Lokale o najniższym komforcie - narożne, skrajne - powinny mieć niższą cenę gigadżula na metr kwadratowy, co motywowałoby właścicieli do dogrzewania, czyniąc budynek efektywnym magazynem ciepła i minimalizując straty ogólne - podkreśla.

Dr inż. Tomasz Cholewa z Wydziału Inżynierii Środowiska Politechniki Lubelskiej zwracał w 2022 roku uwagę, że "międzymieszkaniowe przepływy ciepła i ich nieuwzględnianie w wielu metodach rozliczania kosztów ogrzewania powodują niesprawiedliwe rozliczanie w budynkach wielolokalowych". W artykule naukowym dowodził, że oszczędności zużycia ciepła dzięki zainstalowaniu mierników na grzejnikach mogą wynosić od 8 do nawet 40 proc, ale najczęściej w praktyce inżynierskiej przyjmuje się, że jest to 20 proc.

Trzeba jednak pamiętać, że obecna sytuacja na rynku ciepła jest taka, że ogólnie ceny idą w górę. Jak podawał na początku października serwis gazetaprawna.pl, po tym, jak z końcem czerwca zakończył się okres ochrony cen ciepła, ceny te wzrosły średnio o 8–12 proc. Serwis oszacował też, że koszt modernizacji urządzeń do zdalnych odczytów to około 200–400 zł na mieszkanie.

Temat prób zwalczania "pasożytnictwa cieplnego" nie jest nowy, wybrzmiewa od dobrych kilku sezonów grzewczych. — Sytuację miały poprawić zmiany w prawie, które zostały wprowadzone rozporządzeniem Ministerstwa Klimatu i Środowiska, jeszcze przez rząd Zjednoczonej Prawicy. Określa ono maksymalne i minimalne opłaty za ciepło w przeliczeniu na metr kwadratowy mieszkania — mówiła rok temu serwisowi WP Finanse Wioletta Horak z firmy Ista, która zajmuje się rozliczaniem kosztów indywidualnych ciepła.

Spółdzielnie i wspólnoty wspierać ma w założeniu rozporządzenie ministra infrastruktury ws. warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Zgodnie z przepisami w pomieszczeniach "przeznaczonych na stały pobyt ludzi, bez okryć zewnętrznych, niewykonujących w sposób ciągły pracy fizycznej", a więc w pokojach oraz w kuchni, temperatura powinna wynosić co najmniej 20 stopni Celsjusza. W łazience powinno być jeszcze cieplej - co najmniej 24 stopnie.

Jak podaje Stowarzyszenie ds. Rozliczania Energii, w Polsce jest ponad 6 milionów mieszkań ogrzewanych centralnie. "Pomimo podejmowanych na szeroką skalę działań termomodernizacyjnych, ciągle jeszcze wyróżniamy się niekorzystnie, jeśli chodzi o poziom zużycia energii na jednostkę powierzchni ogrzewanej. Zużywamy ponad dwa razy więcej energii niż kraje europejskie o podobnej strefie klimatycznej" - puentuje SRE. Serwis gazetaprawna.pl zwracał uwagę, że pomóc w tym może termomodernizacja i nowoczesne systemy grzewcze.

Bartłomiej Chudy, dziennikarz i wydawca money.pl