"Paliwa lotniczego w Europie nie zabraknie". Ale pasażerowie w wakacje będą mieli inny problem

W połowie kwietnia Fatih Birol, dyrektor wykonawczy Międzynarodowej Agencji Energetycznej (MAE) ostrzegł, że Europa ma zapasy paliwa lotniczego na około sześć tygodni. Jeśli zakłócenia w dostawach ropy z Bliskiego Wschodu utrzymałyby się, wakacyjne plany setek tysięcy osób stanęłyby pod znakiem zapytania.

– W Europie paliwa lotniczego na lato nie zabraknie – uspokaja Rafael Schvartzman, wiceprezes Międzynarodowego Zrzeszenia Przewoźników Powietrznych IATA. Podkreślił, że jedni przewoźnicy są lepiej przygotowani na zawirowania spowodowane konfliktem na Bliskim Wschodzie za sprawą hedgingu paliwowego. Problemem jest to, że udział kosztów paliwa lotniczego w ogólnych kosztach operacyjnych przewoźników lotniczych wzrósł z około 25 proc. do ponad 40 proc.

– Branża lotnicza udowodniła, że jest dość odporna. Racjonalizuje siatkę połączeń tak bardzo, jak to tylko możliwe – dodał Schvartzman. Nie oznacza to jednak, że tegoroczne lato nie przysporzy pasażerom stresu i kłopotów. Bo już teraz na wielu lotniskach w Europie tworzą się długie, wielogodzinne kolejki.

Sezon letni, szczególnie w okresie długich weekendów i wakacji, to złote żniwa dla branży lotniczej. Kolejki na lotniskach tworzą się przed stanowiskami odprawy i nadawania bagażu, przed kontrolą bezpieczeństwa, punktami kontroli paszportowej.

– Rozkład lotów jest ustalany z wyprzedzeniem, dlatego nie ma usprawiedliwienia dla braku zasobów na lotniskach i nieprzygotowania do wzmożonego ruchu – podkreślił Rafael Schvartzman.

Szczególnie dotkliwe kolejki są dla podróżnych spoza Unii Europejskiej, w tym Wielkiej Brytanii. Winny jest EES (Entry/Exit System), służący do elektronicznego monitorowania przekroczeń granicy przez obywateli państw trzecich na granicach strefy Schengen. Pieczątka w paszporcie zastępowana jest cyfrowym wpisem. System EES jest stopniowo wdrażany w Europie od października ubiegłego roku, a od maja 2026 r. działa już w pełni.

– Pasażerowie cierpią z powodu EES. Kolejki sięgające 6 godz. oczekiwania są nieakceptowalne – dodał.

Wyliczał, że standardowa procedura kontroli paszportowej na granicy trwa 20-25 sekund. – W przypadku systemu EES to 90 sekund, czyli ponad trzy razy dłużej. O ile ten system działa, bo gdy nie działa, ten czas jest znacznie dłuższy – dodał wiceprezes IATA.

Jak informował "The Guardian", problem dotyczy zarówno wylotów do krajów UE, jak i podróży powrotnych do Wielkiej Brytanii. Długie kolejki, w których muszą stać obywatele spoza Unii, odnotowano m.in. we Francji, Hiszpanii i Portugalii.

– Chcieliście brexitu, to stójcie w kolejkach – skomentował niedawno Michael O'Leary, prezes Ryanair Group. Komisja Europejska zezwoliła niektórym krajom na tymczasowe zawieszenie lub ograniczenie systemu EES, na przykład wyłączając konieczność pobierania danych biometrycznych w godzinach szczytu.

Odpowiedzialny za Europę wiceprezes IATA ocenia, że prognozy wzrostu ruchu lotniczego dla sezonu letniego w Europie są pozytywne, a "lato zapowiada się dobrze". Konflikt na Bliskim Wschodzie spowodował jednak zmianę w preferencjach konsumentów i ich planach na wakacje.

– Dane z marca na temat dokonywanych wówczas rezerwacji na okres czerwiec-wrzesień wykazały, że Europejczycy wybierają kierunki bliżej ich miejsca zamieszkania. Rezerwacje lotów poza Europę spadły. Mam dla pasażerów prostą radę: latem przyjedźcie na lotnisko znacznie wcześniej niż zwykle, dajcie sobie więcej czasu – dodał Rafael Schvartzman.

Marcin Walków, dziennikarz i wydawca money.pl, z Rio de Janeiro