Wyłożą 300 mld dol. Iran chciał więcej, ale dopięli porozumienia

Źródło Reutersa, które zna szczegóły porozumienia i zastrzegło anonimowość, przekazało, że fundusz ma zachęcić USA i Iran do domknięcia ostatecznej umowy. Plan nie został jeszcze oficjalnie ogłoszony, a Waszyngton i Teheran przygotowują się do podpisania dokumentu w piątek.

Rozmówca agencji podkreślił też, że nie będzie to program reparacji ani odbudowy finansowany przez państwa, lecz prywatny wehikuł inwestycyjny bez udziału środków publicznych i grantów. Urzędnicy obu państw mieli potwierdzić po weekendzie, że uzgodniono ramy porozumienia, które ma zakończyć wojnę między USA a Iranem, wstrzymać amerykańską blokadę Iranu i ponownie otworzyć Cieśninę Ormuz, ważny szlak dla światowych dostaw ropy i gazu.

Reuters dodał, że dofinansowanie gospodarki Iranu zadeklarowały już firmy z USA, państw Zatoki Perskiej, Azji, Ameryki Południowej i Afryki. Zobowiązania inwestorów obejmą kilka głównych sektorów, przede wszystkim energetykę, logistykę, produkcję i transport. Reuters zaznaczył też, że strona irańska domagała się początkowo 400 mld dol. rekompensaty za zniszczenia wojenne, ale Waszyngton odrzucił ten postulat.

Wtedy pojawiła się koncepcja mechanizmu nazwanego Reconstruction and Development Fund. To samo źródło przekazało, że państwa regionu miałyby wspierać go na różne sposoby: zabezpieczać pożyczki, otwierać linie kredytowe albo bezpośrednio finansować odbudowę obiektów zniszczonych w wojnie - np. lotnisk, rafinerii i innej kluczowej infrastruktury.

Iran przez blisko pięć dekad, choć jest dużą gospodarką Bliskiego Wschodu, nie przyciąga dużych inwestycji zagranicznych. Reżim w Teheranie był blokowany przez amerykańskie i międzynarodowe sankcje. Wciąż mowa o państwie z ponad 90 mln mieszkańców, drugimi największymi na świecie złożami gazu i czwartymi złożami ropy.

- Fundusz powstanie dopiero po podpisaniu ostatecznego porozumienia - powiedziało źródło Reutersa. - W ciągu tych 60 dni jego administratorzy będą pracować z Irańczykami i inwestorami nad planowaniem projektów i określeniem ich zakresu - dodało.

Jako pierwszy ogólnie o tej sprawie mówił publicznie wiceprezydent USA J.D. Vance. W rozmowie z telewizją CBS News przyznał, że Irańczycy "mogą uzyskać dostęp" do funduszu na odbudowę w wysokości 300 miliardów dolarów (ok. 1,1 mld zł)– który, jak powiedział, zostanie sfinansowany przez państwa Zatoki Perskiej, ale tylko wtedy, gdy "spełnią istotne zobowiązania". - Jesteśmy gotowi rozmawiać o odmrożeniu aktywów. Ale o wiele ważniejszym krokiem jest zniesienie sankcji wobec ich gospodarki, o ile podejmą długoterminowe zobowiązania dotyczące programu nuklearnego - dodał Vance.

źródła: Reuters, CBC