Uchylenie wyroku sądu polubownego

Sąd polubowny nazywany również sądem arbitrażowym jest określany w doktrynie jako sąd niepaństwowy, rozstrzygający sprawę na podstawie zgodnej woli stron wyrażonej w sposób i w zakresie zgodnym z przepisami prawa, wyrokiem zrównanym w skutkach z wyrokiem sądu państwowego.

Mimo iż postępowanie przed sądem polubownym ma charakter pozasądowy to Kodeks Postępowania Cywilnego (dalej jako k.p.c.) zawiera przepisy regulujące to postępowanie oraz możliwość uchylenia orzeczeń w nim zapadłych.

Zgodnie z art. 1205 § 1 k.p.c. wyrok sądu polubownego wydany w Rzeczypospolitej Polskiej może zostać uchylony przez sąd wyłącznie w postępowaniu, które zostaje wszczęte w związku z wniesieniem skargi o jego uchylenie.

Art. 1206 k.p.c. zawiera szereg przypadków, w których skarga może zostać wniesiona. Zgodnie z § 1 komentowanego artykułu, żądanie uchylenia wyroku sądu polubownego jest możliwe jeżeli:

- nie było zapisu na sąd polubowny, zapis ten jest nieważny albo utracił ważność,

- strona nie została w sposób należyty poinformowana o wyznaczeniu arbitra,

- strona nie została poinformowana o postępowaniu przed sądem polubownym lub w inny sposób została pozbawiona możliwości obrony swoich praw przed sądem polubownym,

- wyrok dotyczy sporu nieobjętego zapisem lub wykracza poza jego zakres ( w przypadku jednak gdy jest możliwe rozdzielenie rozstrzygnięć dotyczących sporu objętego zapisem i rozstrzygnięć wykraczających poza zapis wyrok zostanie uchylony tylko w zakresie spraw nieobjętych zapisem, lub poza niego wykraczających,

- nie zachowano wymagań dotyczących składu sądu, postępowania przed nim określonego na mocy ustaw lub umowy stron,

- wyrok uzyskano za pomocą przestępstwa lub wyrok wydano na podstawie podrobionego lub przerobionego dokumentu,

- wcześniej w tej samej sprawie zapadł prawomocny wyrok sądu.

Sąd uchyla wyrok sądu polubownego gdy stwierdzi że według k.p.c. spór nie może być toczony przed sądem polubownym albo wyrok tego sądu jest sprzeczny z podstawowymi zasadami porządku prawnego RP.

Zgodnie z art. 1208 § 1 skargę o uchylenie wyroku sądu polubownego wnosi się w terminie 3 miesięcy od dnia doręczenia wyroku lub w przypadku domagania się uzupełnienia, sprostowania lub wykładni w terminie 3 miesięcy od doręczenia orzeczenia sądu polubownego rozstrzygającego w tych kwestiach. W sytuacji, gdy skarga oparta została na przesłankach wskazujących, że wyrok uzyskano za pomocą przestępstwa lub że wyrok wydany został na podstawie podrobionego lub przerobionego dokumentu albo na przesłance, że wcześniej w tej samej sprawie zapadł już prawomocny wyrok sądu, wtedy strona składa skargę w terminie 3 miesięcy od dnia ,w którym o jednym z ww. faktów się dowiedziała, nie może jednak domagać się uchylenia wyroku po upływie pięciu lat od dnia jego doręczenia.

Art. 1209 § 1 k.p.c. wskazuje, iż sąd do którego wniesiono skargę może na wniosek jednej ze stron zawiesić postępowanie w celu umożliwienia sądowi polubownemu ponowne rozpatrzenie sprawy, w takim przypadku na mocy art. 1209 § 2 k.p.c. sąd polubowny wykonuje czynności wskazane przez sąd, do którego wniesiono skargę.

Co istotne uchylenie wyroku sądu polubownego nie powoduje wygaśnięcia zapisu na sąd polubowny, chyba że strony postanowiły w tej kwestii inaczej.