Bolesna prawda o gospodarce Niemiec znów wyszła na jaw. Nowy raport

Gospodarka naszych zachodnich sąsiadów znalazła się w niezwykle skomplikowanym położeniu, a najnowsze dane makroekonomiczne wysyłają do rynków finansowych sprzeczne i niepokojące sygnały. Z jednej strony widzimy pozorną poprawę koniunktury, z drugiej – narastającą presję kosztową, która w niedalekiej przyszłości uderzy w portfele konsumentów w całej Europie.

Główny wskaźnik S&P Global Germany Manufacturing PMI, będący kluczowym barometrem nastrojów i kondycji w przemyśle, odnotował w marcu 2026 roku wzrost do poziomu 52,2 pkt, w porównaniu do 50,9 pkt w lutym. To najwyższy odczyt od niemal czterech lat, a dokładnie od maja 2022 roku.

Marcowy wynik stanowi wyraźny kontrast do sytuacji sprzed kilku miesięcy. W lutym analitycy z optymizmem odnotowywali pierwsze sygnały odbicia, choć już wtedy ostrzegano przed redukcją etatów. Teraz jednak okazuje się, że pozorna poprawa koniunktury ma o wiele mroczniejsze podłoże niż zakładano.

Z pozoru przekroczenie granicy 50 punktów, oddzielającej rozwój od kurczenia się sektora, powinno być powodem do optymizmu. Analitycy rynkowi zwracają jednak uwagę, że za tym pozornym sukcesem kryje się poważny błąd poznawczy, wynikający z samej metodologii obliczania wskaźnika. Głównym motorem wzrostu nagłówkowego PMI okazał się bowiem subindeks czasu dostaw od podwykonawców. W standardowych warunkach gospodarczych wskaźnik ten jest odwracany – zakłada się, że dłuższy czas oczekiwania na komponenty wynika z ogromnego popytu i rozgrzanej gospodarki. Tym razem jednak opóźnienia są efektem potężnego szoku podażowego wywołanego wybuchem wojny na Bliskim Wschodzie, która drastycznie zakłóciła fracht z Azji.

Sytuacja na rynkach międzynarodowych zmusiła niemieckich producentów do gwałtownej zmiany strategii operacyjnych. Obawiając się przerw w dostawach oraz lawinowego wzrostu cen, firmy przemysłowe rzuciły się do robienia zapasów, co sztucznie wywindowało bieżący popyt. Zjawisko to przypomina zachowania rynkowe z czasów pandemii, kiedy to panika zakupowa i chęć zabezpieczenia komponentów "na zapas" doprowadziły do potężnych zatorów i późniejszej inflacji. Widzimy wyraźnie, że w marcu produkcja dóbr oraz nowe zamówienia rosły w najszybszym tempie od lutego 2022 roku, a sprzedaż eksportowa osiągnęła najwyższy poziom od dziewięciu miesięcy.

– Bezpośredni wpływ wojny na Bliskim Wschodzie na niemiecki sektor przemysłowy jest wyraźnie widoczny w marcowych wynikach PMI – mówi Phil Smith, dyrektor ds. ekonomii w S&P Global Market Intelligence. – Zaczynamy już dostrzegać oznaki napięć w łańcuchach dostaw, a czas realizacji dostaw wydłużył się w największym stopniu od połowy 2022 roku. Pomogło to podbić główny wskaźnik PMI, ze względu na założenie, że dłuższy czas dostawy jest zazwyczaj powiązany ze zwiększonym popytem. Marzec faktycznie przyniósł silniejsze tempo wzrostu produkcji i nowych zamówień, nawet na tle wojny na Bliskim Wschodzie.

Warto przypomnieć, że podobne zjawiska obserwowaliśmy już w przeszłości, szczególnie w latach 2021-2022, gdy globalne łańcuchy dostaw były zrywane przez lockdowny. Obecny wzrost aktywności zakupowej niemieckich firm jest wprawdzie umiarkowany, ale i tak najsilniejszy od czerwca 2022 roku. Oznacza to, że menedżerowie logistyki grają va banque, starając się wyprzedzić nadchodzące zawirowania rynkowe. Równocześnie zapasy przed- i poprodukcyjne kurczą się w przyspieszonym tempie, co dowodzi, że bieżąca produkcja pochłania materiały szybciej, niż udaje się je sprowadzić do Europy.

Z punktu widzenia finansów osobistych i portfeli konsumentów, najważniejszą informacją płynącą z najnowszego raportu PMI jest gwałtowny powrót presji inflacyjnej. Koszty nakładów w niemieckim przemyśle wystrzeliły do poziomu niewidzianego od października 2022 roku, notując jednocześnie największy miesięczny skok w całej historii prowadzonych badań. Firmy bezpośrednio wskazują na drastyczny wzrost cen energii, a także rosnące koszty transportu i surowców, co jest naturalną konsekwencją destabilizacji w rejonie Bliskiego Wschodu.

– Co najważniejsze, inflacja kosztów nakładów gwałtownie wzrosła na fali skoku cen ropy i gazu, notując największy miesięczny wzrost w historii – podkreśla ekspert S&P Global, Phil Smith. Zjawisko to ma bezpośrednie przełożenie na ceny, po jakich towary opuszczają bramy fabryk. Inflacja cen producenckich (factory gate prices) przyspieszyła, osiągając najwyższe tempo wzrostu od ponad trzech lat. Choć wciąż pozostaje poniżej historycznych rekordów z lat 2021-2022, dynamika tego zjawiska jest alarmująca.

Dla przeciętnego Europejczyka oznacza to jedno: wyższe koszty produkcji w Niemczech wkrótce rozleją się na całą Europę pod postacią droższych towarów na sklepowych półkach. Producenci nie są w stanie brać na siebie całego ciężaru drożejącej energii i transportu, dlatego już teraz zaczynają przerzucać te koszty na klientów końcowych. To z kolei może skomplikować plany banków centralnych, w tym Europejskiego Banku Centralnego, dotyczące obniżek stóp procentowych. Jeśli inflacja towarowa znów podniesie głowę, raty kredytów mogą pozostać na wyższych poziomach przez znacznie dłuższy czas, niż początkowo zakładano.

Mimo bieżącego ożywienia w zamówieniach, perspektywy na przyszłość rysują się w ciemnych barwach. Oczekiwania biznesowe niemieckich producentów, które jeszcze w lutym znajdowały się na czteroletnich maksimach, w marcu gwałtownie się załamały, spadając do najniższego poziomu od listopada ubiegłego roku. Właściciele firm są przerażeni rosnącymi kosztami i ogromną niepewnością geopolityczną. Wiedzą, że obecny boom na zamówienia ma charakter tymczasowy i wynika ze strachu, a nie z fundamentalnej siły gospodarki.

– Ponieważ wzrost popytu przynajmniej częściowo odzwierciedlał próby budowania zapasów buforowych przez firmy i łagodzenia przyszłych podwyżek cen, w nadchodzących miesiącach możemy zobaczyć pewne odreagowanie – ostrzega Phil Smith. – Sami producenci zrewidowali w dół prognozy wzrostu na nadchodzący rok, a podwyższony poziom niepewności i silna presja inflacyjna ostatecznie zadziałają jako czynniki hamujące popyt i produkcję. Oczywiście tak wiele zależy od czasu trwania wojny na Bliskim Wschodzie.

Ten pesymizm znajduje już odzwierciedlenie w polityce kadrowej przedsiębiorstw, co stanowi bezpośrednie zagrożenie dla rynku pracy. Najnowsze badania pokazują, że w niemieckich fabrykach trwa nieprzerwany spadek zatrudnienia. Co gorsza, w marcu tempo redukcji etatów było szybsze niż miesiąc wcześniej. Dzieje się tak pomimo wyraźnych sygnałów rosnącej presji na moce produkcyjne – zaległości w realizacji zamówień rosną najszybciej od kwietnia 2022 roku. Przedsiębiorstwa wolą jednak zmuszać obecne załogi do pracy w nadgodzinach niż zatrudniać nowych pracowników w obliczu nadciągającego spowolnienia i niepewności co do tego, jak długo potrwa konflikt zbrojny i związane z nim zawirowania gospodarcze.

Problemy niemieckiego przemysłu nie są zresztą odosobnionym przypadkiem w regionie. W styczniu cała strefa euro mierzyła się z podobnymi wyzwaniami, a redukcje etatów w niemieckich fabrykach już wtedy budziły niepokój analityków. Obecna sytuacja pokazuje, że te obawy były w pełni uzasadnione – konflikt na Bliskim Wschodzie jedynie pogłębił strukturalne problemy największej gospodarki Europy.

Warto też pamiętać, że niemiecki przemysł przez większą część ostatniego roku zmagał się z poważnymi trudnościami. Na początku stycznia producenci odnotowali spadek produkcji po raz pierwszy od dziesięciu miesięcy, co było wyraźnym sygnałem ostrzegawczym. Marcowe dane, choć pozornie lepsze, w rzeczywistości mogą zwiastować jeszcze poważniejsze problemy – tym razem związane nie tylko ze słabym popytem, ale przede wszystkim z rosnącymi kosztami energii i załamaniem globalnych łańcuchów dostaw. Dla polskiej gospodarki, silnie powiązanej z niemieckim przemysłem, oznacza to dodatkowe ryzyko spowolnienia eksportu i pogorszenia koniunktury w sektorze wytwórczym.