NIK sprawdziła Fundusz Kościelny. Oto co wykryli

Fundusz Kościelny - jak przypomina next.gazeta.pl - powołano w marcu 1950 r. jako rekompensatę za przejęte przez państwo nieruchomości kościelne. Obecnie stanowi on odrębną pozycję w budżecie państwa.

W 2026 r. na Fundusz zarezerwowano 272,56 mln zł, wobec 275,7 mln zł rok wcześniej. Około 95 proc. środków przeznacza się na opłacenie składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne duchownych, a pozostała część trafia m.in. na remonty obiektów sakralnych i działalność charytatywno-opiekuńczą.

Zgodnie z danymi MSWiA z marca 2026 r. w Polsce funkcjonuje 176 kościołów i związków wyznaniowych oraz pięć organizacji międzykościelnych. Fundusz wspiera każdą wspólnotę o uregulowanym statusie prawnym, choć większość środków trafia do Kościoła katolickiego.

W latach 2021–2023 kościoły otrzymały od państwa niemal 17,5 mld zł, z czego ok. 16,5 mld zł trafiło do Kościoła katolickiego. Sam Fundusz Kościelny stanowił w tym czasie 618,43 mln zł, z czego 585,26 mln zł przeznaczono na składki ubezpieczeniowe.

Jak opisuje next.gazeta.pl, Najwyższa Izba Kontroli wskazała, że minister spraw wewnętrznych nie ma narzędzi do weryfikacji, kogo kościoły zgłaszają do ubezpieczenia. Podobnych możliwości nie ma również ZUS.

Kontrola u 36 płatników składek wykazała błędy w 48,5 proc. zgłoszeń. W 34 z 74 analizowanych postępowań administracyjnych osoby objęte ubezpieczeniem nie miały do tego prawa.

Inspektorzy zwrócili także uwagę na brak systemu pozwalającego potwierdzić status osoby jako duchownej oraz na nieprawidłowości w ocenie wniosków o dotacje.

W styczniu 2024 r. powołano międzyresortowy zespół ds. Funduszu Kościelnego, którego zadaniem jest przygotowanie nowych rozwiązań. Do tej pory nie wypracowano jednak wspólnego stanowiska.

Lewica proponowała podział kosztów składek między duchownych i kościoły w proporcji 50 do 50. Projekt nie został wprowadzony, a przedstawiciele PSL wskazywali, że mógłby on doprowadzić do problemów w parafiach.

Z kolei Polska 2050 zaproponowała zakończenie przekazywania nieruchomości oraz uporządkowanie przepływów finansowych. W praktyce system funkcjonuje nadal na dotychczasowych zasadach.

Źródło: next.gazeta.pl