Niemiecka gospodarka krytycznie zależna od kluczowych szlaków morskich

Badanie przeprowadzone przez zespół naukowców pod kierownictwem profesor Kathariny Erhardt z Uniwersytetu w Düsseldorfie oraz profesor Lisandry Flach z instytutu ifo objęło analizę danych dotyczących 185 krajów partnerskich Niemiec. Naukowcy wykorzystali dane satelitarne z systemu automatycznej identyfikacji statków w połączeniu ze szczegółowymi informacjami handlowymi Eurostatu.

Analiza obejmuje lata 2019-2023, co pozwoliło uchwycić zmiany między okresem przed pandemią COVID-19 i po niej. Zespół badawczy wykorzystał również międzynarodowe tablice przepływów międzygałęziowych OECD do zbadania zależności niemieckiego przemysłu od kluczowych węzłów transportu morskiego.

W 2023 roku przez Kanał Sueski przepływało 9,8 proc. całkowitego niemieckiego importu, co czyni go najważniejszym punktem krytycznym dla niemieckiego handlu morskiego. Dla porównania, w 2019 roku wskaźnik ten wynosił 9,5 proc. Instytut Gospodarki Światowej w Kilonii niezależnie potwierdził podobną wartość, co uwiarygodnia zastosowaną metodologię.

Cieśnina Bab al-Mandab, łącząca Morze Czerwone z Oceanem Indyjskim, stanowi drugie co do ważności wąskie gardło z 9,4-procentowym udziałem w niemieckim imporcie. Jest ona kluczowa dla handlu z Azją Wschodnią i Bliskim Wschodem.

Przez Cieśninę Malakka, położoną między Malezją a Sumatrą, przechodzi 8,7 proc. niemieckiego importu. To najkrótsza droga morska między Oceanem Indyjskim a Pacyfikiem, niezbędna dla handlu z Chinami, Japonią i Koreą Południową.

Cieśnina Tajwańska odpowiada za 7,1 proc. niemieckiego importu. Jest ona główną arterią dla handlu z Chinami i innymi krajami Azji Wschodniej.

Branża tekstylna, obuwnicza i skórzana wykazuje najwyższą zależność od morskich szlaków transportowych. Aż 22-25 proc. importowanych surowców dla tego sektora przechodzi przez Cieśninę Bab al-Mandab i Kanał Sueski, 19-21 proc. przez Cieśninę Malakka, a 16-18 proc. przez Cieśninę Tajwańską.

Sektor koksu i produktów naftowych rafinowanych również silnie zależy od kluczowych szlaków morskich. Około 19-21 proc. importu w tej branży przechodzi przez Kanał Sueski. Pomimo niższych wskaźników procentowych niż w przypadku tekstyliów, wolumen absolutny jest znacznie większy ze względu na skalę handlu.

W przemyśle chemicznym 6-8 proc. całkowitego importu surowców zależy od cieśnin Bab al-Mandab, Malakka i Kanału Sueskiego. Choć wartości procentowe wydają się umiarkowane, mogą one maskować krytyczne znaczenie konkretnych surowców trudnych do zastąpienia.

W sektorze sprzętu elektrycznego aż 31,53 proc. importu ma co najmniej jedną piątą swojej wartości zależną od Cieśniny Bab al-Mandab. To pokazuje, jak silnie uzależniona jest niemiecka branża elektroniczna od stabilności szlaków morskich.

Analiza produktowa ujawnia ekstremalne przypadki zależności. Na przykład, 97,2 proc. importu surowej miki (kluczowego surowca w elektronice i budownictwie) przechodzi przez Kanał Sueski. Podobnie 30 proc. importu obwodów drukowanych jest zależne od tego szlaku.

Import z Azji Wschodniej często wymaga przejścia przez nawet pięć z sześciu analizowanych punktów krytycznych, co oznacza, że blokada któregokolwiek z nich może poważnie zakłócić łańcuchy dostaw.

Raport powstał w kontekście ataków rebeliantów Huti na statki na Morzu Czerwonym, które dramatycznie uwypukliły wrażliwość globalnych łańcuchów dostaw. Te incydenty pokazały, jak szybko lokalne konflikty mogą przekształcić się w globalne zakłócenia handlu.

Autorzy raportu podkreślają potrzebę szczegółowej ewaluacji niemieckich łańcuchów dostaw pod kątem zależności od krytycznych punktów oraz oceny potencjalnych ryzyk związanych z każdym wąskim gardłem. Rekomendują również analizę kosztów alternatywnych tras żeglugowych oraz dywersyfikację źródeł zaopatrzenia dla produktów krytycznych.