WIBOR czy POLSTR? Prezes ZBP: mapa drogowa może ulec zmianie

Prace nad zmianą wskaźnika referencyjnego rozpoczęły się w 2022 r. Dotychczasowy WIBOR (Warsaw Interbank Offered Rate) zostanie zamieniony na nowy wskaźnik - POLSTR (Polish Short Term Rate).

WIBOR jest wskaźnikiem opartym co do zasady na realnych transakcjach, choć nie tylko. Jego częścią są też tzw. kwotowania wiążące i modelowe, czyli stawki, po jakich banki biorące udział w wyznaczaniu wskaźnika byłyby gotowe złożyć oraz przyjąć depozyt od innego uczestnika tego procesu lub na rynku bazowym.

Zastępujący go POLSTR ma być oparty wyłącznie na realnych transakcjach na rynku międzybankowym - depozytach overnight (krótkoterminowych depozytach na jedną noc).

Zgodnie z opracowaną przez Narodową Grupę Roboczą ds. reformy wskaźników referencyjnych (NGR) mapą drogową od 1 stycznia 2027 r. nie powinno być już nowych umów opartych na wskaźniku WIBOR, a od stycznia 2028 r. na rynku nie będzie już żadnych umów na nim opartych. Przynajmniej tak aktualnie stanowi mapa drogowa.

W kuluarach Kongresu Gospodarczego w Katowicach prezes ZBP, a zarazem przewodniczący NGR, Tadeusz Białek poinformował PAP, że zmiana mapy drogowej nie jest wykluczona. Zastrzegł, że prace analityczne trwają i ich wynik będzie komunikowany publicznie w najbliższych tygodniach, lecz istnieją "oczekiwania na to, by wskaźnik WIBOR funkcjonował dla starych i dotychczasowych umów przez dłuższy czas, podczas gdy nowe umowy oparte powinny być już na wskaźniku POLSTR".

Wyjaśnił, że związane byłoby to z jasnym i jednoznacznym potwierdzeniem przez TSUE braku podstaw do kwestionowania wskaźnika WIBOR przez sądy powszechne.

Nie mówimy tutaj oczywiście o nowych umowach, w tym zakresie nie ma oczekiwań dotyczących zmiany mapy drogowej. Nowy wskaźnik, POLSTR, musi zacząć funkcjonować na szeroką skalę, co zresztą już się dzieje w odniesieniu do obligacji skarbowych - podkreślił.

Jak dodał, trwają obecnie rozmowy i badania dotyczące dłuższego funkcjonowania WIBOR-u dla starych umów czy dotychczasowych instrumentów, tak by większa część tego portfela "naturalnie dożyła swojego okresu". Nie zdradził jednak, jaki mógłby być to okres.

- Osobną kwestią są nowe umowy i instrumenty finansowe. POLSTR musi nabrać "rozpędu", co widzimy, patrząc na Skarb Państwa. Pierwsza emisja obligacji opartych na POLSTR miała miejsce miesiąc wcześniej, niż przewidywała mapa drogowa. Ponadto resort finansów zadeklarował, że emisja w lutym była ostatnią opartą na WIBORze - zauważył Białek.

Pod koniec kwietnia 2022 r. ówczesny premier Mateusz Morawiecki zapowiadał plan pomocy kredytobiorcom. Jednym z jego elementów było zastąpienie WIBOR-u "bardziej przejrzystym, transparentnym i sprawiedliwym mechanizmem kalkulowania kosztów kredytu". Celem było, by nowy wskaźnik obowiązywał od początku 2023 r. i bazował na depozytach overnight. Rozwiązanie to miało być "znacząco bardziej korzystne dla wszystkich kredytobiorców", a z przedstawionej wówczas prezentacji wynikało, że spowoduje spadek wysokości rat kredytobiorców w sumie o około 1 mld zł.

Narodowa Grupa Robocza ds. reformy wskaźników referencyjnych (NGR) została powołana w 2022 r. w związku z reformą wskaźników referencyjnych w Polsce. Jej celem jest przygotowanie "mapy drogowej" oraz harmonogramu działań służących sprawnemu i bezpiecznemu wdrożeniu poszczególnych elementów procesu prowadzącego do zastąpienia wskaźnika referencyjnego stopy procentowej WIBOR nowym wskaźnikiem referencyjnym. W pracach grupy udział biorą przedstawiciele m.in. MF, NBP, KNF, BFG, PFR, GPW oraz wiodących banków komercyjnych.

W trakcie prac Grupy nad reformą wskaźników najpierw wybrano inny indeks - WIRON, który oparty był na depozytach instytucji finansowych oraz dużych firm. W ubiegłym roku po przeglądzie propozycji indeksów podjęto decyzję o rezygnacji z WIRON-u na rzecz POLSTR. Oba wskaźniki pochodzą z rodziny "Risk Free Rates" - wskaźników wolnych od ryzyka, opartych na jednodniowych transakcjach.