Rząd pokazał nową ustawę. Będzie opłata od sprzętu elektronicznego, pójdzie na artystów

W konsultacjach jest w końcu długo zapowiadany projekt ustawy o ubezpieczeniach artysty zawodowego. Ministerstwo Kultury, które stoi za projektem, chce włączenia artystów do powszechnego systemu ubezpieczeń z jednoczesnym zapewnieniem im wsparcia przy opłacaniu składek.

Co więcej, każdej osobie żyjącej z działalności artystycznej, która potwierdzi, że ma udokumentowany dorobek artystyczny lub jest absolwentem studiów drugiego stopnia uczelni artystycznej, przysługiwać będą określone uprawnienia. Jednym z nich ma być możliwość uzyskania wsparcia w okresach braku lub znacznego obniżenia dochodów.

I tak, każdy artysta, który nie ma środków z innego źródła, np. działalności gospodarczej czy stosunku pracy, opłacałby składki na poziomie tych odpowiadających płacy minimalnej.

Jednocześnie artyści, których łączne dochody ze wszystkich źródeł - wliczając te spoza działalności artystycznej - nie przekraczają 80 proc. przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej, otrzymaliby na osobiste konta ubezpieczeń społecznych dopłatę. Ta, w zależności od dochodów, mogłaby mieć wysokość od 20 do 80 proc. składki. Pozostałą kwotę artyści wpłacaliby samodzielnie.

Dopłaty, jak przewiduje projekt, mają być finansowane z tworzonego ustawą Funduszu Wsparcia Artystów Zawodowych. Skąd zaś miałyby płynąć środki do Funduszu Wsparcia Artystów Zawodowych? Z opłaty reprograficznej.

Podstawowym źródłem finansowania systemu wsparcia dla artystów jest tzw. opłata reprograficzna, czyli opłata od urządzeń umożliwiających dozwolony użytek utworów chronionych, obecnie uregulowana w Polsce w sposób nieodpowiedni - czytamy w uzasadnieniu ustawy.

- System nie obciąży podatnika, ma być finansowany z rekompensaty reprograficznej - przekonywała wiceminister kultury Wanda Zwinogrodzka w rozmowie z PAP. - Chcemy, żeby była pobierana - jak to ma miejsce w większości krajów europejskich - od urządzeń, które dzisiaj są naprawdę powszechnie kupowane i eksploatowane, czyli np. komputerów, tabletów, dysków twardych - mówiła.

Zdaniem wiceminister byłoby sprawiedliwe, gdyby producenci i importerzy tych urządzeń podzielili się swoją marżą z twórcami, skoro "możliwość korzystania z rozmaitych dóbr kultury znacząco zwiększa popyt na ich produkty".

W podobnym tonie w rozmowie z "Money. To się liczy" wypowiadała się Ilona Łepkowska, scenarzystka filmowa i serialowa. - Nie tylko my, ale wiele krajów w Europie ma opłatę reprograficzną. Tego typu opłaty są związane z pewnym wyższym celem społecznym - przekonywała Łepkowska.

Jednak zdaniem branży zajmującej się dystrybucją i sprzedażą urządzeń elektronicznych, koszty będą i poniosą je konsumenci. - Należy się dokładnie zastanowić nad zasadnością obciążania konsumentów dodatkową opłatą, zwłaszcza że w dobie cyfryzacji wprowadzenie nowych opłat wpływa negatywnie na upowszechnianie się urządzeń mobilnych - mówił money.pl Wojciech Wieroński, członek zarządu Media Markt.

ZOBACZ TAKŻE: Smartfony bez opłaty, inny sprzęt tak. Wyjaśniamy ile i za co dopłacimy

Projektowana ustawa umożliwia wyodrębnienie artystów zawodowych z potwierdzonymi uprawnieniami jako oddzielnej grupy zawodowej. Kto by się do niej wliczał?

Jak tłumaczyła w rozmowie z PAP wiceminister kultury, dziedzictwa narodowego i sportu Wanda Zwinogrodzka, by skorzystać z uprawnień, jakie dawać ma ustawa, "trzeba będzie przedstawić dyplom uczelni artystycznej bądź poświadczenie prowadzenia profesjonalnej działalności artystycznej, które wystawi wybrane przez artystę stowarzyszenie czy związek twórczy o charakterze reprezentatywnym".

Z kolei absolwenci studiów drugiego stopnia, jednolitych studiów magisterskich uczelni artystycznych lub ogólnokształcących szkół baletowych przez 5 lat od ich ukończenia będą mogli, zamiast dorobku, przedłożyć dyplom ukończenia uczelni.

System nadzorować ma Polska Izba Artystów. Izba będzie niewielką państwową osobą prawną, zatrudniającą do 40 osób, czytamy w uzasadnieniu projektu ustawy. Znajdą się w niej reprezentanci organizacji artystycznych, ale także resortów kultury, rodziny oraz ZUS-u.

Po co to wszystko? Po co włączać artystów do systemu i zapewniać im dopłaty? Ministerstwo powołuje się tu na dane, z których wynika, że w Polsce działalność artystyczną - łącznie z absolwentami szkolnictwa artystycznego - wykonuje ok. 67 tys. osób. Sytuacja większości jest trudna lub bardzo trudna. Około 60 proc. ma przychody poniżej średniej krajowej, a ok. 30 proc. poniżej minimalnego wynagrodzenia. Gros artystów musi przy tym samemu opłacać ubezpieczenia społeczne i zdrowotne. Efekty?

"Ponieważ jedynie mniej niż 13,9 proc. tej grupy zawodowej pozostaje w stosunku pracy, duża część artystów albo w ogóle nie jest ubezpieczona, albo korzysta z ubezpieczenia przez pracodawcę członka rodziny, albo uczestniczy w patologicznych rozwiązaniach z zakresu szarej strefy" – tłumaczy ministerstwo kultury w ocenie skutków regulacji.