Zmiany dla milionów Polaków. Oto co nas czeka od marca

Od 1 marca nastąpi waloryzacja emerytur i rent. Obecny model waloryzacji opiera się na wzroście średniego wynagrodzenia w gospodarstwach emerytów oraz inflacji. Waloryzacja przeprowadzana jest przez ZUS z urzędu, nie trzeba składać żadnego wniosku.

Świadczenia wzrosną o 5,3 proc. W tym roku waloryzacja będzie miała charakter wyłącznie procentowy.

Jak podał ZUS, w wyniku waloryzacji kwota najniższej emerytury, renty rodzinnej oraz renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy wzrośnie o 99,58 zł, osiągając kwotę 1 978,49 zł brutto.

I tak na przykład przy świadczeniu w wysokości 3000 zł brutto, wzrost wyniesie 159 zł, a przy 5000 zł będzie to 265 zł.

Renta z tytułu częściowej niezdolności do pracy od 1 marca 2026 r. wyniesie 1483,87 zł.

Ponadto kwota graniczna świadczenia uzupełniającego dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji zostanie zwiększona o 135,28 zł, co łącznie da wartość 2 687,67 zł.

Wraz ze wzrostem długoterminowych świadczeń podstawowych, zwaloryzowane zostaną także kwoty dodatków i świadczeń pieniężnych. Podwyżka dotyczy między innymi dodatku pielęgnacyjnego, dodatku dla sieroty zupełnej oraz innych świadczeń długoterminowych.

Świadczenie przedemerytalne wyniesie 1993,76 zł brutto, dodatek dla sieroty zupełnej wzrośnie do 689,17 zł, a dodatek pielęgnacyjny osiągnie kwotę 366,68 zł. Dodatkowo dodatek pielęgnacyjny dla inwalidy wojennego uznanego za całkowicie niezdolnego do pracy i niezdolnego do samodzielnej egzystencji wyniesie 550,02 zł, natomiast ryczałt energetyczny będzie wynosił 336,16 zł.

Zmiany wpłyną również na wysokość "trzynastek" i "czternastek", które będą równe minimalnej emeryturze.

Na zmiany muszą się szykować także seniorzy, którzy otrzymują rentę wdowią, obowiązującą od lipca 2025 roku, a 2026 r. będzie pierwszym pełnym rokiem jej wypłaty. ZUS wypłaca obecnie ponad 1 mln 17 tys. takich świadczeń.

Renta wdowia to świadczenie łączące własną emeryturę lub rentę z tytułu niezdolności do pracy z rentą rodzinną po zmarłym małżonku. Od 1 stycznia 2027 r. świadczenie dodatkowe, obecnie wynoszące 15 proc. renty rodzinnej, wzrośnie do 25 proc.

Co ważne limit renty wdowiej nie może przekroczyć trzykrotności minimalnej emerytury, która po waloryzacji wyniesie 5 935,48 zł brutto, a osoba ubiegająca się o rentę wdowią nie może pozostawać w nowym związku małżeńskim.

Rencistów i wcześniejszych emerytów, którzy nie ukończyli powszechnego wieku emerytalnego (60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn), obowiązują limity dotyczące dorabiania do świadczeń. Dlatego osoby te są zobowiązane co roku poinformować ZUS o dodatkowych przychodach, które osiągnęły w poprzednim roku. Od 1 marca będą obowiązywały nowe limity.

Wysokość tego limitu zależy od przeciętnego wynagrodzenia ogłaszanego przez Główny Urząd Statystyczny za poprzedni kwartał.

Limit ten zmienia się cztery razy w ciągu roku: od 1 marca, 1 czerwca, 1 września i 1 grudnia.

Od 1 marca do 1 czerwca 2026 r. limit przychodu z dorabiania może wynieść do 5703,2 zł miesięcznie - wówczas nie wpłynie on na wysokość wcześniejszej emerytury. W przypadku przychodu od 6438,50 zł do 11 957,20 zł ZUS zmniejszy wysokość świadczenia. Powyżej przychodu przekraczającego 11 957, 20 - wcześniejsza emerytura zostanie zawieszona.

Zasady te dotyczą również osób pobierających rentę wypadkową i z tytułu niezdolności do pracy, nauczycielskie świadczenie kompensacyjne, rentę inwalidy wojskowego bez związku ze służbą, rentę rodzinną.

Według styczniowych danych Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Polsce żyje ponad cztery tysiące osób, które po osiągnięciu wieku stu lat pobierają tzw. świadczenie honorowe.

Do stycznia 2025 r. miało ono stałą wysokość, która odpowiadała kwocie bazowej obowiązującej w dniu, w którym senior kończył 100 lat. Takie rozwiązanie rodziło różnice w wysokości przyznawanego świadczenia, bo raz ustalona kwota nie była waloryzowana przez kolejne lata życia seniorów. Po zmianie przepisów wprowadzono coroczną waloryzację świadczenia.

Dlatego od marca świadczenie dla stulatków wzrośnie do blisko 7 tys. złotych, a dokładniej do 6938,92 zł.

Świadczenie honorowe jest wypłacane dożywotnio w tym samym terminie co emerytura lub renta. Przysługuje również osobie, która np. nie wypracowała emerytury w ZUS-ie, a wtedy świadczenie honorowe będzie wypłacane jako świadczenie samodzielne.

Od 3 marca wejdą w życie także nowe przepisy dotyczące kierowców.

Jedną z kluczowych zmian będzie odbieranie prawa jazdy kierowcom, którzy przekroczą dopuszczalną prędkość o więcej niż 50 km/h na drodze jednojezdniowej dwukierunkowej poza obszarem zabudowanym. Dotychczas prawo jazdy za tzw. 50 plus można było stracić, przekraczając prędkość na terenie zabudowanym, jednak z uwagi na statystyki, które pokazują, że większość ofiar śmiertelnych to skutek wypadków drogowych poza obszarem zabudowanym, spowodowanych jazdą z nadmierną prędkością, przepis ten rozszerzono.

Osoba kierująca pojazdem pomimo zatrzymania jej prawa jazdy lub elektronicznego prawa jazdy będzie karana cofnięciem uprawnień, a nie - jak wcześniej - jedynie przedłużeniem zakazu do sześciu miesięcy. Chodzi o wyeliminowanie częstego łamania zakazu jazdy samochodem w okresie zatrzymanego prawa jazdy.

Oczekiwaną przez młodych zmianą jest możliwość otrzymania prawa jazdy kat. B przez osoby, które osiągnęły wiek 17 lat. Tacy młodzi kierowcy będą mogli jeździć z doświadczonym kierowcą - opiekunem. Opiekun będzie musiał mieć ukończone co najmniej 25 lat i posiadać prawo jazdy kategorii B od co najmniej 5 lat.

Prawo jazdy 17-latka będzie ważne tylko w Polsce.

Od 1 marca 2026 r. wejdą w życie nowe przepisy Kodeksu postępowania cywilnego dotyczące sporów budowlanych. W praktyce oznacza to, że zanim sprawa na dobre trafi na wokandę, sąd obowiązkowo skieruje strony do mediacji – jeszcze przed posiedzeniem przygotowawczym lub przed pierwszą rozprawą.

Z danych Ministerstwa Sprawiedliwości wynika, że w 2024 roku w sprawach gospodarczych liczba mediacji wyniosła 4204 w sądach rejonowych i 2617 w okręgowych.

- Wybraliśmy ten fragment postępowań gospodarczych, dlatego że spory o roboty budowlane są bardzo czasochłonne, często wymagają opinii biegłych, ekspertów, wiedzy technicznej. Z drugiej strony bardzo często strony sporu współpracują ze sobą przez lata również przy innych inwestycjach, dlatego też zależy im na zachowaniu dobrych relacji - tak zmiany w ubiegłym roku zapowiadała wiceministra sprawiedliwości Zuzanna Rudzińska-Bluszcz.

Od marca zostanie zwaloryzowana kwota świadczenia pieniężnego z tytułu pełnienia funkcji sołtysa.

Wysokość świadczenia będzie wynosiła 373,67 zł. Świadczenie jest waloryzowane na takich samych zasadach, jak emerytury.

Dane KRUS wskazują, że świadczenie pieniężne z tytułu pełnienia funkcji sołtysa w grudniu 2025 roku otrzymywało 37 754 osób, w tym 12 453 kobiet oraz 25 301 mężczyzn.

Jakie są warunki, aby uzyskać tzw. sołtysowe? Osiągnięcie wieku emerytalnego i pełnienie funkcji sołtysa przez co najmniej siedem lat.

Malwina Gadawa, dziennikarka money.pl