Polski Ład uderzy w miasta. Agencja Fitch podsumowuje rządową rewolucję

"Umieszczenie ratingów na liście obserwacyjnej ze wskazaniem negatywnym odzwierciedla naszą niepewność co do możliwego wpływu reformy fiskalnej Polski Ład na profile finansowe ocenianych przez nas gmin" - wskazała agencja ratingowa Fitch w poniedziałkowej informacji.

Decyzja ratingowa dotyczy 14 jednostek samorządu terytorialnego: Białegostoku, Bydgoszczy, Chorzowa, Częstochowy, Gdańska, Gliwic, Katowic, Opola, Ostrowa Wielkopolskiego, Płocka, Rybnika, Szczecina, Warszawy, Zabrza.

Według agencji w wyniku wprowadzonej reformy znacznie zmniejszone zostaną dochody operacyjne w porównaniu do sytuacji, gdyby reforma nie została wprowadzona. "Reforma wpływa na dochody JST z tytułu udziału w podatku dochodowym od osób fizycznych (PIT)" - zaznaczono. Dodano, że PIT stanowił średnio ponad 25 proc. dochodów ogółem gmin ocenianych przez Fitch.

W opinii Fitch przewidziane w znowelizowanej ustawie o dochodach JST rozwiązania będą niewystarczające, by w pełni skompensować spodziewany spadek dochodów z tytułu udziału w dochodach z PIT.

Według agencji gminy będą zmuszone do podjęcia działań zapobiegawczych w postaci podnoszenia podatków i opłat lokalnych oraz ograniczania wydatków bieżących, aby zrównoważyć ubytek dochodów.

Fitch przypomina, że polskie gminy są w trakcie uchwalania budżetów na 2022 r., natomiast działania przeciwdziałające skutkom wprowadzanej reformy są dyskutowane w radach gminnych, które powinny je zatwierdzić do końca tego roku. "Jeżeli gminom nie uda się wprowadzić działań zmierzających do złagodzenia skutków ubytku dochodów operacyjnych powstałego w wyniku reformy Polski Ład, ich samodzielne profile kredytowe (SCP) ulegną pogorszeniu, prowadząc do obniżenia ratingów" - przestrzega agencja.

Fitch nie spodziewa się zmian w profilach ryzyka poszczególnych JST, "ale raczej zmiany w ocenie zdolności do obsługi długu, co z kolei będzie prowadzić do zmiany ich SCP. A to może przełożyć się na zmianę ratingów IDR".

Według Ministerstwa Finansów w 2022 r., po wprowadzeniu Polskiego Ładu oraz rozwiązań stabilizujących i wzmacniających finanse JST, samorządy osiągną dochody z tytułu PIT, CIT i subwencji ogólnej na poziomie ok. 149 mld zł, co oznacza, że będą one wyższe o 10,3 proc. od dochodów prognozowanych przez same JST w wieloletnich prognozach finansowych, sporządzonych przed ogłoszeniem Polskiego Ładu. Gdy dochody z PIT i CIT w danym roku spadną poniżej ustalonego poziomu (tzw. poziom referencyjny), samorządy mają otrzymać dodatkowe pieniądze w ramach subwencji rozwojowej. O tym, że samorządy stracą na polskim Ładzie, Fitch pisał także już we wrześniu.

Tymczasem w maju Związek Miast Polskich alarmował, że Polski Ład sprawi, iż nawet jedna trzecia samorządów utraci płynność finansową. "Stanowczo sprzeciwiamy się dalszemu obniżaniu dochodów własnych JST. Jest to sprzeczne z podstawowymi zasadami polskich reform ustrojowych, w tym z zasadą subsydiarności, decentralizacji i sa­modzielności JST w decydowaniu o wykonywaniu swoich zadań i kształtowaniu rozwoju lokalnego i regio­nalnego" - pisał ZMP. Podobne argumenty przedstawia Unia Metropolii Polskich.

Tymczasem minister finansów Tadeusz Kościński zapewnia, że żaden samorząd nie straci na Polskim Ładzie.

Czytaj też: Miasta dostaną rekompensaty za Polski Ład. Tak mają być podzielone subwencje