Rzecznik TSUE wydał opinię. Koniec z eldorado parakancelarii?

Rzecznik generalny Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej wydał w środę opinię w sprawie sankcji kredytu darmowego. Dotyczy ona sporów, w których firmy windykacyjne nabywają wierzytelności od konsumentów i występują przeciwko bankom.

W ostatnich latach polskie sądy mierzą się z lawiną spraw o zapłatę opartych o skorzystanie z tzw. sankcji kredytu darmowego. Istotna część powództw w tych sprawach kierowana jest do sądów przeciwko bankom przez firmy odszkodowawcze i parakancelarie, a nie przez konsumentów działających samodzielnie. Podmioty te powołują się w procesie na zawarte uprzednio z konsumentami umowy cesji wierzytelności.

Opinia to odpowiedź na wątpliwość Sądu Rejonowego dla Warszawy-Śródmieścia w Warszawie co do zgodności z prawem skupu wierzytelności konsumenckich przez spółki kapitałowe (firmy odszkodowawcze, parakancelarie).

Banki kwestionują te umowy, wskazując na ich abuzywność, ale rzecznik TSUE uznał, że sąd nie musi z urzędu badać umowy cesji, ponieważ nie jest ona przedmiotem sporu. Co więcej, instytucje te podnoszą wątpliwości dotyczące umów cesji wierzytelności, które są zawierane głównie przez spółki windykacyjne.

W ocenie Katarzyny Urbańskiej, dyrektorki zespołu prawnego Związku Banków Polskich, z opinii rzecznika generalnego TSUE wynika, że sądy krajowe mogą badać umowę cesji zawartą przez konsumenta z firmą odszkodowawczą. To badanie wzmacnia ochronę konsumentów w relacji z firmami odszkodowawczymi. Opinia to również argument dla intensyfikacji działań zmierzających do uregulowania ich działalności.

Pomimo iż Rzecznik Generalny nie stwierdził obowiązku badania umowy cesji z urzędu, to taka umowa, zgodnie z obowiązującymi regułami procedury cywilnej, powinna być badana przez sąd na zarzut strony postępowania. Oznacza to, że w takim przypadku sąd będzie musiał przeanalizować umowę cesji, tj. zweryfikować czy nie zawiera postanowień niedozwolonych" - napisała dyrektorka zespołu prawnego ZBP w komentarzu dla PAP.

- Dotyczyć to będzie w szczególności załączników do tej umowy, w których często umieszczana jest podstawowa dla konsumenta kwestia w postaci jego wynagrodzenia za sprzedaną wierzytelność. Obecnie załączniki te są "ukrywane" przed sądem przez firmy odszkodowawcze (parakancelarie) - dodaje mec. Wojciech Wandzel, partner KKG Legal, cytowany w komentarzu przesłanym redakcji przez PKO BP.

Opinia rzecznika TSUE nie jest wiążąca, ale często wpływa na ostateczne wyroki. W tej sprawie sąd krajowy nie musi badać z urzędu nieuczciwego charakteru umowy cesji, co może mieć znaczenie dla przyszłych sporów. Decyzja TSUE w tej kwestii ma jeszcze zapaść.