"Ogromne, prawie 5-procentowe, wydatki". Nawrocki wywiera presję. W koalicji mówią o problemie

- W przyszłym roku wydamy prawie 200 mld zł na bezpieczeństwo - zapewnił prezydenta Karola Nawrockiego szef rządu Donald Tusk podczas środowej Rady Gabinetowej. Taka zapowiedź premiera nie przesądza jeszcze, czy uda się osiągnąć pułap 5 proc. PKB, o który zabiega prezydent Karol Nawrocki.

Na konferencji ministrów po Radzie Gabinetowej szef MON mówił o "radykalnym wzroście wydatków na bezpieczeństwo".

- W tym roku to dwa razy więcej niż budżet w 2022 r. W przyszłym roku to będzie trzy razy więcej niż w 2022 r. - siódmym roku rządów naszych poprzedników. To jest ok. 200 mld zł w przyszłym roku. Udało nam się w ciągu kilkunastu miesięcy - i tu bardzo dziękuję ministrowi Domańskiemu, ale przede wszystkim dziękuję naszym podatnikom, którzy płacą podatki w Polsce - dzięki temu możemy budować wielką i silną armię - mówił Kosiniak-Kamysz.

- Ten temat łączy się ze wszystkimi innymi. Te ogromne wydatki - prawie 5-procentowe -wpływają na prawie wszystkie sektory. Ale odpowiedzialny rząd - a takim jesteśmy -podejmując w dzisiejszym świecie decyzje, stawia na bezpieczeństwo - dodał Władysław Kosiniak-Kamysz.

- Prezydent na pewno będzie pilnować tych 5 proc., ale przymknie oko, jeśli będzie to np. 4,8 proc. Zwłaszcza, że rządzący pewnie zaliczą do wydatków obronnych także te na drogi strategiczne, fabryki czy cyberbezpieczeństwo i powiedzą, że jest nawet ponad 5 proc. - wskazuje bliski współpracownik głowy państwa.

Jak informuje nas Ministerstwo Obrony Narodowej, na 2025 rok zaplanowano wydatki na obronę narodową w wysokości 124,3 mld zł, a uwzględniając Fundusz Wsparcia Sił Zbrojnych - łącznie to 186,6 mld zł, co stanowi 4,7 proc. PKB.

Trzymając się tych wyliczeń, gdyby rząd chciał osiągnąć pułap 5 proc. PKB na zbrojenia w przyszłym roku, musiałby zaplanować wydatki na poziomie 198,5 mld zł, tj. prawie 12 mld zł więcej niż obecnie. - Problem w tym, że u Tuska "prawie 200 mld zł" może się okazać kwotą bliższą 180 mld zł - przekonuje rozmówca z Pałacu Prezydenta.

Jeden z naszych rozmówców w resorcie finansów jeszcze kilka dni temu raczej nie spodziewał się, by skala wydatków obronnościowych miała dociągnąć do 5 proc. PKB. Ale rozmówca z Kancelarii Premiera jest większym optymistą.

Niezależnie od tego, ile rząd zaprogramuje na zbrojenia w przyszłym roku i kolejnych latach, najważniejsze jest - jak podkreślają nasi rozmówcy z koalicji - by te pieniądze "mądrze" wydać. - Możemy tak się licytować z prezydentem, że on powie "5 proc. PKB na armię", potem ktoś rzuci "6 proc." itd. Tyle że potem to trzeba efektywnie wydać, a w zbrojeniówce to nie jest proste zadanie - wskazuje rozmówca z koalicji.

Kolejny polityk obozu rządzącego przewiduje, że mogą być poważne problemy z wydatkowaniem pełnej kwoty zaplanowanej na ten rok (186,6 mld zł). W skrajnym przypadku, jego zdaniem, może się okazać, że nie wydamy nawet jednej trzeciej z tej sumy.

Nieco mniej pesymistycznie nastawiony jest rozmówca z Koalicji Obywatelskiej. - Raczej nie wydamy wszystkiego z tych 4,7 proc. na ten rok. Wojskowi nie są w stanie wszystkiego zakontraktować na świecie, PGZ też nie jest chyba aż tak sprawny. Zresztą zawsze jest tak, że programowane są ogromne kwoty, a potem mamy te 5-10 proc. oszczędności. Notabene dzięki takim zdarzeniom budżet w ogóle się spina - wskazuje polityk.

Jak dodaje, resort obrony narodowej stawia sobie ambitne cele, które też mogą mieć wpływ na tempo wydatków. - My teraz programujemy wiele rzeczy, stawiamy fabryki, kupujemy sprzęt, a przecinanie wstęg będzie za rok czy 2 lata. Wiceminister Bejda walczy o to, by w ciągu 2-3 lat około 50 proc. wydatków na obronność zostawało w Polsce - podkreśla rozmówca.

Zdaniem Piotra Araka, głównego ekonomisty VeloBanku, ciężko stwierdzić, ile finalnie wydamy na obronność, bo część tej sprawozdawczości jest niejawna. - Dopiero to zobaczymy, z opóźnieniem. Na pewno wydanie teraz pieniędzy będzie łatwiejsze niż w kolejnych latach, gdzie musi być zaostrzenie fiskalne w budżecie na rok 2026, 2027 i 2028, nawet biorąc pod uwagę klauzulę obronną w regułach unijnych. Rok 2025 to ostatni moment na duży deficyt. W kolejnych latach trzeba pokazać przychody nowe lub cięcia wydatków - wskazuje Arak.

O odniesienie się do tych koalicyjnych doniesień poprosiliśmy MON. Resort zastrzega, że określenie ostatecznych wydatków na obronność za 2025 rok będzie możliwe "w późniejszym terminie". Przypomina, że w skład wydatków na obronność wchodzą m.in. wydatki budżetowe MON, wydatki w dziale 752 - Obrona Narodowa w innych częściach budżetu państwa oraz wydatki z Funduszu Wsparcia Sił Zbrojnych.

"Udział procentowy wydatków na obronność w PKB określony zostanie po ogłoszeniu przez GUS wartości PKB za 2025 rok, tj. w maju 2026 roku. Ponadto, ostateczny poziom wydatków z Funduszu Wsparcia Sił Zbrojnych będzie znany po opracowaniu przez Bank Gospodarstwa Krajowego sprawozdania z realizacji planu finansowego Funduszu Wsparcia Sił Zbrojnych w 2025 r., w pierwszej połowie roku 2026" - wskazuje w korespondencji z nami wydział medialny MON.

Obecnie w MON, tak jak w innych resortach, trwają prace dotyczące projektu budżetu na 2026 rok. - Ostateczny plan wydatków obronnych będzie znany do końca września, gdy projekt budżetu państwa zostanie złożony do Sejmu - kwituje resort.

Wszystko będzie jasne, gdy resort finansów i gospodarki ujawni finalny kształt projektu ustawy budżetowej. W ostatnich dniach minister Andrzej Domański odbywał serię trudnych rozmów z innymi ministrami odnośnie do ich części budżetowych. Kluczowe miało być poniedziałkowe spotkanie wszystkich ministrów w willi premierowskiej przy ul. Parkowej w Warszawie.

- Rozmowa nie była łatwa, właściwie ze wszystkich resortów były uwagi i głosy niezadowolenia. Ale ostatecznie i tak decyduje minister finansów - słyszymy od rozmówcy znającego kulisy prac nad budżetem.

Plan zakłada, że w czwartek rząd przyjmie projekt ustawy budżetowej na 2026 rok, następnie trafi ona do konsultacji ze stroną społeczną, potem do Sejmu i na końcu do podpisu prezydenta.

Tomasz Żółciak, dziennikarz money.pl