"Heweliusz" napędza polskie PKB. Serial Netflixa wpompował w gospodarkę 78 mln zł

Ekranizacja jednej z największych katastrof morskich w powojennej historii Polski stała się kołem zamachowym dla wielu sektorów gospodarki. Dane pokazują, jak mechanizm zachęt dla filmowców przekłada się na realne zyski budżetowe.

Serial w reżyserii Jana Holoubka, opowiadający o zatonięciu promu w 1993 roku, zyskał miano największej produkcji telewizyjnej w najnowszej historii polskiego przemysłu rozrywkowego. Jednak poza wymiarem kulturowym i emocjonalnym, projekt ten stanowi interesujące studium przypadku z punktu widzenia ekonomii. Badanie przeprowadzone przez Oxford Economics na zlecenie Motion Picture Association (MPA) rzuca światło na finansowe kulisy tego przedsięwzięcia.

Budżet produkcyjny "Heweliusza" zamknął się w kwocie około 61,7 mln zł. Suma ta pokryła nie tylko gaże aktorskie i wynagrodzenia ekipy, ale trafiła szerokim strumieniem do dostawców towarów i usług. Co istotne, pieniądze te nie zostały wydane w próżni. Zgodnie z raportem, w latach 2024-2025 serial przyczynił się do wzrostu Produktu Krajowego Brutto Polski łącznie o 78 mln zł.

Analitycy zwracają uwagę na wysoką efektywność zainwestowanego kapitału. Każdy milion złotych, który bezpośrednio zasilił produkcję, generował dodatkowe 1,8 mln zł aktywności gospodarczej w łańcuchu dostaw oraz poprzez wypłacane pensje, które następnie wracały na rynek w formie konsumpcji. W realizację przedsięwzięcia zaangażowano łącznie aż 2560 krajowych firm, co pokazuje skalę logistyczną operacji.

Choć sercem produkcji filmowej w Polsce pozostaje Warszawa, to zyski z realizacji "Heweliusza" rozlały się po całym kraju. Największa część budżetu – ok. 15,7 mln zł – trafiła do przedsiębiorstw z województwa mazowieckiego. Na drugim miejscu uplasowała się Małopolska z przychodem rzędu 7,9 mln zł. Znaczące środki zasiliły również regiony bezpośrednio związane z tematyką morską lub plenerami: województwo dolnośląskie (2,9 mln zł) oraz zachodniopomorskie (2,8 mln zł).

Analiza struktury kosztów ujawnia, które sektory zyskały najwięcej:

• Efekty wizualne (VFX): 7,6 mln zł (23 proc. wydatków u lokalnych firm) – co potwierdza wysoki poziom technologiczny produkcji.
• Lokacje zdjęciowe: 4,5 mln zł (13 proc.) – środki te trafiły do zarządców terenów i obiektów.
• Logistyka i zwierzęta: 3,3 mln zł (10 proc.) – kategoria obejmująca pojazdy oraz zwierzęta wykorzystane na planie.
• Turystyka biznesowa: 3,3 mln zł (10 proc.) – wydatki na podróże i zakwaterowanie ekipy.

Warto odnotować, że sam łańcuch dostaw był niezwykle rozbudowany. Produkcję obsługiwało około 600 firm związanych z lokacjami, blisko 300 podmiotów odpowiedzialnych za scenografię oraz 200 dostawców kostiumów i garderoby.

Produkcja filmowa na taką skalę to także istotny pracodawca. Przy "Heweliuszu" powstało 640 pełnoetatowych i niepełnoetatowych miejsc pracy. Bezpośrednio przy obsadzie i w zespole realizacyjnym zatrudniono 430 osób (z dominacją Mazowsza – 270 etatów). Mechanizm ekonomiczny zadziałał również tutaj: każde 100 osób zatrudnionych bezpośrednio przy serialu generowało popyt na pracę dla kolejnych 47 osób w innych sektorach gospodarki. Wyliczenia te są ostrożne, gdyż nie obejmują nawet licznej grupy statystów.

• Bezpośredni: ok. 28 mln zł (36 proc. całości) – to pieniądze z opłacenia ekipy i podatków.
• Pośredni: ok. 28,3 mln zł – środki dla podwykonawców. Tu największymi beneficjentami były usługi biznesowe (np. wynajem) inkasujące 11 mln zł oraz sektor audiowizualny z kwotą 6,2 mln zł.
• Indukowany: 21,7 mln zł – efekt wydawania pensji przez pracowników. Wzrost aktywności odnotowano tu głównie w handlu hurtowym i detalicznym (4,1 mln zł) oraz na rynku nieruchomości (2,2 mln zł).

Sukces ekonomiczny "Heweliusza" to także dowód na skuteczność rozwiązań prawnych wprowadzonych w 2019 roku. Ustawa o finansowym wspieraniu produkcji audiowizualnej, oferująca tzw. "cash rebate" (zwrot 30 proc. kwalifikowanych kosztów poniesionych w Polsce), miała na celu przyciągnięcie inwestorów. Dane z raportu sugerują, że cel ten jest realizowany z nawiązką.

Szacunki wskazują, że każda złotówka wypłacona producentowi w ramach zachęt przełożyła się na wzrost polskiego PKB o 5,2 zł. To wysoki wskaźnik zwrotu z inwestycji publicznej. Dodatkowo, produkcje tej klasy budują międzynarodową renomę polskiej branży audiowizualnej, co w długim terminie może przyciągać zagranicznych producentów i stymulować turystykę filmową, tworząc kolejne korzyści dla budżetu państwa.