Wielkopolska stawia na "zielony" wodór

Wojna w Ukrainie, która rozpoczęła się 24 lutego 2022 roku, wywołała największy kryzys energetyczny w Europie od lat 70. XX wieku. Europejska zależność od rosyjskich paliw kopalnych została wystawiona na próbę, gdy Rosja zaczęła ograniczać dostawy gazu, a UE wprowadziła sankcje na rosyjskie paliwa.

W efekcie ceny gazu w Europie osiągnęły rekordowy poziom 300 €/MWh w sierpniu 2022 roku, co przełożyło się na inflację i spowolnienie wzrostu gospodarczego. Wojna zmusiła UE do szybkiego uniezależnienia się od rosyjskich paliw, co przyniosło zarówno wyzwania (np. wzrost cen), jak i korzyści (przyspieszenie OZE, dywersyfikacja dostaw). Energetyka UE staje się bardziej zrównoważona i bezpieczna, ale koszty transformacji i utrzymanie konkurencyjności gospodarki pozostają kluczowymi wyzwaniami.

Wodór jest uznawany za istotny filar transformacji energetycznej, obok energii odnawialnej, atomu, elektryfikacji opartej na źródłach odnawialnych i efektywności energetycznej. Światowy rynek wodorowy jest w dalszym ciągu we wczesnej fazie rozwoju.

Choć Polska należy do czołówki producentów wodoru w Europie, dotychczas dominował tzw. szary wodór – produkowany z paliw kopalnych. Wielkopolska zdecydowała się na inny kierunek: zielony wodór. To ten powstający w wyniku elektrolizy wody, zasilanej energią pochodzącą z odnawialnych źródeł. Taka technologia to nie tylko szansa na czystą energię, ale też realna możliwość uniezależnienia się od paliw kopalnych i wpisanie się w unijne cele klimatyczne.

- Od kilku lat pracujemy na rozpoznaniem tematyki wodorowej w szerokim zakresie, robiąc praktycznie globalne rozpoznanie. Interesuje nas to, co dzieje się najbardziej postępowego w tej dziedzinie na całym świecie. Jednocześnie tworzymy zręby konkretnych projektów i rozwiązań technologicznych w Wielkopolsce, z zastosowaniem wodoru w transporcie czy mieszkalnictwie. Także wodór jako magazyn energii jest w centrum naszego zainteresowania. Przyjęliśmy Strategię rozwoju Wielkopolski wodorowej do 2030, mamy aktywne forum wymiany myśli w ramach Platformy Wodorowej, z udziałem przedstawicieli nauki, gospodarki i samorządów, także Wielkopolską Dolinę Wodorową, bo chcemy zmierzać w kierunku konkretnych zastosowań wodoru. Wodór ma potencjał – stwierdza Marek Woźniak, Marszałek województwa Wielkopolskiego.

Wielkopolska Platforma Wodorowa to o cztery panele: biznesowy, samorządowy, naukowy i społeczny. W każdym z nich spotykają się osoby, które nie tylko rozumieją potencjał wodoru, ale też aktywnie szukają sposobów na jego wykorzystanie. Najbardziej zaangażowany jest panel biznesowy – to przedsiębiorcy z regionu widzą w wodorze nie tylko ekologiczne, ale i ekonomiczne korzyści.

Region dołączył m.in. do inicjatywy Hydrogen Valleys S3 Partnership w ramach Platformy Tematycznej Modernizacja Przemysłu powołanej przez Komisję Europejską. A od 2024 r. województwo wielkopolskie jest jedynym polskim regionem członkiem stowarzyszenia Hydrogen Europe. To międzynarodowa organizacja non-profit reprezentująca europejskie firmy oraz innych interesariuszy, w tym regiony, którzy są zaangażowani w budowę gospodarki wodorowej w Europie.

Wielkopolska ma atuty, które sprawiają, że region jest atrakcyjny dla rozwoju nowoczesnych technologii: dobra infrastruktura drogowa i kolejowa, dostęp do lotniska, silne zaplecze naukowe, pięć stref ekonomicznych i – co najważniejsze – konkretne fundusze. W ramach nowej unijnej perspektywy Wielkopolska dysponuje ponad 2 miliardami euro na działania proklimatyczne, z których część może zasilić inwestycje w wodór.

To w Wielkopolsce działa fabryka autobusów Solaris Bus & Coach sp. z o.o. (Bolechowo koło Poznania), dostarczająca autobusy wodorowe Solaris Urbino nie tylko dla Poznania, ale również wielu europejskich miast - Bolzano, Wiednia, Kolonii, Hamburga, Sandviken. Firma realizuje obecnie zamówienia na ponad 300 autobusów.

Z kolei Orlen prowadzi w Poznaniu największą w kraju, ogólnodostępną stację tankowania wodoru. Druga tego typu stacja, należąca do firmy ZE PAK, znajduje się w Koninie.

Prowadzone są również projekty mające na celu wykorzystanie wodoru w budownictwie. Inwestycja Społecznej Inicjatywy Mieszkaniowej w Pile ukierunkowana jest na budowę osiedla ekologicznego "Zielone Wzgórza". Założenia obejmują wykorzystanie źródeł odnawialnych i technologii wodorowych oraz retencjonowania wody. Gmina Śrem realizuje projekt osiedla, w którym ciepło ma być generowane z użyciem technologii zeroemisyjnego kotła wodorowego, dostarczanego przez polską spółkę SES Hydrogen.

Wielkopolska to jeden z najbardziej uprzemysłowionych regionów w Polsce. Silne są tu branże motoryzacyjna, chemiczna, spożywcza i maszynowa. Mogą one stać się potencjalnymi odbiorcami wodoru jako paliwa alternatywnego. Tu kluczową rolę odgrywają zasoby odnawialnych źródeł energii ("zielony" wodór można produkować tylko z wykorzystaniem OZE), których udział w ostatnich latach w miksie energetycznym wzrósł dynamicznie w regionie.

Realną szansą na rozwój Wielkopolski w tym zakresie jest projekt nordycko-bałtyckiego korytarza wodorowego, którym wodór będzie transportowany z Finlandii i Estonii przez Polskę do Niemiec.

Nordycko-bałtycki korytarz wodorowy gwarantuje Wielkopolsce bezpieczeństwo dostaw i rozwój takich projektów jak m.in. budowa zeroemisyjnego osiedla w Pile, gdzie będzie duże zapotrzebowanie na wodór, czy wykorzystanie wodoru w działalności Portu Lotniczego Poznań-Ławica. Konkretne plany są też związane z branżą motoryzacyjną i rozwojem kolei.