Wpływ kryzysu energetycznego na polski handel

Ostatnie cztery lata były wyzwaniem dla każdego biznesu zarówno w Polsce jak i w gospodarce światowej. W 2020 pandemia koronowirusa zachwiała cyklami produkcyjnymi, rozerwała budowane przez wiele lat łańcuchy dostaw oraz relacje biznesowe. Napięta sytuacja polityczna w drugiej połowie 2021r. w relacji Rosji z Ukrainą, a finalnie wybuch wojny na Ukrainie, przewartościował rynek energetyczny w Europie. Dramatyczny wzrost cen surowców oraz niepewność ich dostępności powodowały ogromne straty w różnych gałęziach gospodarki, które odczuwamy do chwili obecnej. Dodatkowo trudną sytuację na rynku energetycznym w Polsce potęgował trend wdrożeń dyrektyw zeroemisyjnej i niskoemisyjnej energetyki, głównie poprzez wzrost cen emisji CO2, co dla polskiej energetyki i polskiej gospodarki oznaczało znaczące wzrosty cen energii.

Jako wieloletni uczestnik rynku energetycznego w Polsce, możemy wskazać głównie obszary związane z naszym profilem działalności i doświadczeń naszych klientów zarówno z branży handlu, ale też produkcji artykułów dla konsumentów. Wielu naszych klientów obawiało się sytuacji związanej z ryzykiem braku dostępności gazu i energii elektrycznej. Obawy przełożyły się na rekordowe wyceny mediów, co w dalszej konsekwencji miało skutki w wysokich cenach produkcji i cenach artykułów w sprzedaży detalicznej. Pierwsze sygnały o pojawiąjącym się ryzyku wysokiej inflacji obserwowaliśmy w drugiej połowie 2021 r., głównie spowodowane wzrostami cen energii elektrycznej i gazu ziemnego. Dużym wyzwaniem pomimo kryzysu energetycznego jest dążenie uczestników rynku gospodarczego do tzw. neutralności klimatycznej. Wiele firm składa deklaracje i podejmuje różne działania zmierzające do ograniczenia emisji CO2. Takiego zachowania wymagają konsumenci, co jest zmianą w zachowaniu zarówno producentów jak i dystrybutorów hurtowych i detalicznych, w obszarze wdrażania często bardzo kosztownych rozwiązań technicznych i technologicznych.

Kryzys energetyczny w latach 2021 – 2023 zmienił w horyzoncie krótkoterminowym patrzenie na bezpieczeństwo energetyczne, ceny mediów oraz ich wpływ na środowisko naturalne. Wiele firm podjęło działania zmierzające do zwiększenia bezpieczeństwa energetycznego poprzez instalacje własnych źródeł energii, wprowadzenie polityki zarządzania energią, planów transformacji w zakresie neutralności klimatycznej, ale przede wszystkim zrozumiało, że niezachwiana do tej pory dostępność energii nie jest dana raz na zawsze. Rynek produkcji i dystrybucji żywności, szuka aktualnie różnych rozwiązań w zakresie nie tylko własnych źródeł produkcji energii, ale bardzo mocno angażuje się w obszar zwiększenia efektywności energetycznej poprzez zmiany technologii produkcji na energooszczędne, wdraża systemy pomiarowe zużycia mediów, aby móc kontrolować i reagować na różne anomalia w zużyciu, przygotowuje się do raportowania śladu węglowego i raportowania ESG, a także wdrożeń rekomendacji już przygotowanych zaleceń ESG. Wspomniane działania bezpośrednio wpływają na podniesienie bezpieczeństwa żywnościowego pod kątem produkcyjnym i kosztowym dla konsumentów, które w ostatnim okresie jest mocno zachwiane przez brak stabilności energetycznej. Na pewno rok 2023 upłynie pod znakiem zapytania jak zarządzać ceną energii i gazu na kolejne okresy i jak wyjść z wysokich cen z roku 2023, pomimo spadających wycen energii i gazu na rynku polskim i europejskim. Dużym wyzwaniem dla branży spożywczej będzie zachowanie konkurencyjności w zakresie cen mediów w stosunku do rynków zewnętrznych, w tym rynków mocno stawiających na źródła zielone. Niestety odbiorcy będą musieli zmierzyć z dużym problemem dostępności sieci elektroenergetycznych dla podłączenia nowych źródeł, a także z dużym wyzwaniem niepewności legislacyjnej, która dzisiaj wspiera dużych producentów energii.

Przykłady naszych klientów pokazują coraz większe zaangażowanie odbiorców w zakresie redukcji zużycia energii, gazu, ciepła, chłody czy wody. W zależności od rodzaju obiektu oraz jego charakteru pracy rozwiązania zwiększające efektywność są bardzo różne – od najprostszych tj. wymiana układów klimatyzacji i wentylacji, termomodernizacji, poprzez bardzo zaawansowane wdrożenia systemów zarządzania budynkami z wykorzystaniem własnych źródeł produkcji energii elektrycznej (fotowoltaika) i produkcji energii cieplnej (pompy ciepła). Największe wyzwania jednak stoją przed branżą produkcyjną, która często szuka efektywności energetycznej w zakresie modernizacji linii technologicznych, wdrożeń rozbudowanych systemów odzysków ciepła, uzyskiwania chłodu z ciepła odpadowego, dużych źródeł produkcji energii np. układy kogeneracji zintegrowane z pracą farm fotowoltaicznych, aż po szukanie rozwiązań w zakresie produkcji i wykorzystania wodoru. Bardzo istotnym elementem wspierającym dążenie tych firm do poprawy efektywności jest wykorzystanie tzw. systemu białych certyfikatów, który pozwala uzyskać dodatkowe wsparcie w zakresie ograniczenia wkładu własnego do realizacji inwestycji. Uzyskanie białych certyfikatów pozwala na zwrot środków z inwestycji na poziomie średnie 15-35% wartości zrealizowanych nakładów.

Rozmowa została zrealizowana w ramach 5. Kongresu Nowoczesnej Dystrybucji, który odbędzie się 15 czerwca 2023 r. w hotelu Sofitel Warsaw Victoria.