USA dają czas serbskiemu gigantowi. Gazprom musi odejść

Amerykańskie Biuro Kontroli Aktywów Zagranicznych (OFAC), podlegające pod ministerstwo finansów USA, zdecydowało o wydłużeniu do 16 czerwca zgody na funkcjonowanie Serbskiego Przemysłu Naftowego (NIS). O decyzji poinformowała w piątek na antenie stacji RTS Dubravka Djedović Handanović, serbska minister energetyki i górnictwa. Krok ten daje przedsiębiorstwu dodatkowe dwa miesiące na uregulowanie swojej sytuacji w obliczu nałożonych wcześniej restrykcji.

Licencja na działalność NIS została przedłużona o 60 dni, co jest bardzo ważne dla bardziej stabilnego planowania zakupów ropy naftowej, bezpiecznej eksploatacji rafinerii w Panczevie (jedynej w Serbii - PAP) i niezawodności dostaw produktów ropopochodnych – powiedziała w rozmowie z mediami serbska minister.

Szefowa resortu energetyki oceniła, że decyzja Waszyngtonu stanowi optymistyczny sygnał dla trwających rozmów biznesowych. Chodzi o negocjacje prowadzone między rosyjskim Gazprom Nieftem a węgierską grupą MOL, których celem jest odkupienie rosyjskich udziałów w serbskim koncernie. Należy zaznaczyć, że ewentualna finalizacja tej transakcji również będzie wymagała oficjalnego zatwierdzenia ze strony amerykańskiego OFAC.

Węgierski MOL już w styczniu poinformował o zawarciu wiążącego porozumienia z rosyjskimi podmiotami w tej sprawie. Równolegle Węgrzy prowadzą rozmowy z firmą ADNOC ze Zjednoczonych Emiratów Arabskich, które dotyczą nabycia pakietu mniejszościowego. Zgodnie z przyjętym harmonogramem, czas na ostateczne podpisanie umów regulujących nową strukturę właścicielską NIS mija 22 maja.

Z perspektywy rządu w Belgradzie głównym celem pozostaje całkowite wykreślenie narodowego giganta paliwowego z amerykańskiej listy sankcyjnej. Jak tłumaczyła minister Djedović Handanović, umożliwiłoby to firmie powrót do długoterminowego kontraktowania dostaw surowca. Władze Serbii planują także wzmocnić swoją pozycję w spółce poprzez zwiększenie państwowych udziałów o 5 proc., co w ocenie rządu zagwarantuje większą kontrolę nad bieżącym zarządzaniem przedsiębiorstwem.

Przypomnijmy, że Stany Zjednoczone objęły NIS sankcjami na początku bieżącego roku. Administracja w Waszyngtonie uzasadniała ten ruch koniecznością odcięcia rosyjskich spółek naftowych i gazowych od źródeł finansowania wojny w Ukrainie. Głównym warunkiem zniesienia amerykańskich obostrzeń jest całkowite wycofanie się podmiotów z Federacji Rosyjskiej z akcjonariatu serbskiej firmy.

Temat przejęcia serbskiego koncernu budzi ogromne emocje od kilku miesięcy. Pod koniec stycznia informowaliśmy, że wartość transakcji może opiewać na około 1 mld euro. Sytuacja jest o tyle napięta, że do wyprzedaży aktywów w NIS Rosjan de facto zmuszają restrykcje zza oceanu, które uderzyły bezpośrednio w podmioty powiązane z Gazpromem.

Cała operacja ratowania serbskiej spółki wpisuje się również w szerszy obraz polityki Budapesztu. Węgrzy, w przeciwieństwie do większości państw Unii Europejskiej, konsekwentnie utrzymują bliskie relacje gospodarcze z Moskwą. Jak wskazywali niedawno analitycy, ten specyficzny łańcuch powiązań energetycznych Węgier z Rosją był kuty latami przez rząd Viktora Orbana i pomimo trwającej wojny w Ukrainie, gospodarcze uzależnienie wydaje się tam tylko rosnąć.

Zależność serbskiego sektora paliwowego od kapitału ze wschodu sięga 2008 roku, kiedy to spółki z grupy Gazprom przejęły pakiet większościowy w NIS. Choć w ostatnich miesiącach dokonywano roszad właścicielskich – między innymi poprzez wycofanie się samego Gazpromu i transfer akcji do innej spółki zarejestrowanej w Petersburgu – faktyczna kontrola nad przedsiębiorstwem wciąż pozostaje w rękach rosyjskich. Zmiana tego stanu rzeczy jest obecnie kluczowym wyzwaniem dla rządu w Belgradzie i potencjalnych europejskich inwestorów.

Źródło: PAP