Nowy plan na opłatę paliwową. W roku wyborczym ma zostać podatkiem

W czwartek na stronie Rządowego Centrum Legislacji opublikowano zaktualizowany projekt nowelizacji ustawy o Funduszu Kolejowym oraz niektórych innych ustaw. Dokument zakłada zmianę sposobu finansowania infrastruktury kolejowej i wzmocnienie Funduszu Kolejowego jako źródła pieniędzy na inwestycje realizowane przez PKP PLK.

Pierwsza wersja projektu pojawiła się w lutym 2026 r. Początkowo planowano, że ustawa zacznie obowiązywać na początku przyszłego roku. Najnowszy dokument przewiduje jednak przesunięcie tego terminu na 1 lipca 2027 r. Do końca 2027 r. mają obowiązywać przepisy przejściowe, natomiast najważniejsza zmiana dotycząca zwiększenia wpływów do Funduszu Kolejowego ma wejść w życie 1 stycznia 2028 r.

Obecnie Fundusz Kolejowy otrzymuje 19,45 proc. wpływów z opłaty paliwowej, która pobierana jest wraz z wprowadzeniem paliw silnikowych na krajowy rynek. Krajowy Fundusz Drogowy, który zasila głównie GDDKiA, dostaje 76,9 proc., a Fundusz rozwoju przewozów autobusowych 3,65 proc.

W okresie przejściowym, czyli od 1 lipca do 31 grudnia 2027 r., wpływy z opłaty paliwowej mają być dzielone w następujący sposób: 47,75 proc. zostanie przekazane do Krajowego Funduszu Drogowego, 12 proc. otrzyma Fundusz Kolejowy, 2,25 proc. zasili Fundusz rozwoju przewozów autobusowych, a 38 proc. trafi bezpośrednio do dochodów budżetu państwa.

Co z tego wynika? Że w okresie przejściowym na drogi, kolej i przewozy autobusowe z opłaty paliwowej ma pójść mniej pieniędzy. Przynajmniej ich udział w opłacie paliwowej będzie niższy. Pojawi się za to nowy beneficjent, który dotąd nie otrzymywał pieniędzy bezpośrednio z tego źródła – budżet państwa.

De facto oznacza to, że projekt ustawy wprowadza nowy podatek. Chociaż opłatę paliwową ustawowo uiszczają m.in. producenci i importerzy paliw, to w praktyce ma ona wpływ na kwoty, które na stacjach płacą kierowcy. Warto przy tym podkreślić, że opłata co roku jest podnoszona ze względu na inflację, ale politycy różnych opcji konsekwentnie od lat powtarzali, że pieniądze te nie trafiają do budżetu państwa, ale na inwestycje drogowe. Tego argumentu w roku wyborczym koalicja rządowa nie będzie miała.

"Podatek", przynajmniej według aktualnego projektu ustawy, nie ma obowiązywać długo. Od 1 stycznia 2028 r. podział ma wyglądać inaczej: 50 proc. wpływów zasili Fundusz Kolejowy, 47,75 proc. zasili Krajowy Fundusz Drogowy, a 2,25 proc. zasili Fundusz rozwoju przewozów autobusowych.

Projekt zakłada, że suma stawek akcyzy i opłaty paliwowej pozostanie na tym samym poziomie. Autorzy propozycji wskazują, że takie rozwiązanie ma zachować neutralność zmian dla cen paliw i inflacji.

Po zwiększeniu wpływów Fundusz Kolejowy ma stać się głównym krajowym źródłem finansowania inwestycji zapisanych w Krajowym Programie Kolejowym do 2030 r. W efekcie głównym beneficjentem FK będzie spółka PKP PLK, która realizuje KPK.

To istotne, bo o pieniądze z Funduszu zabiega również spółka Centralny Port Komunikacyjny, która ma zbudować sieć Kolei Dużych Prędkości. Jak ujawniliśmy latem w money.pl, pieniędzy na KDP brakuje.

Gwoli ścisłości – program inwestycyjny zakłada, że cała inwestycja może być sfinansowana przez Skarb Państwa czy też obligacje (a więc zadłużenie). Pod tym kątem pieniędzy nie brakuje. Rzecz jednak w tym, że plan finansowy się posypał, bo ani spółka CPK nie dowiozła pieniędzy z UE, ani też nie dostała – według planu – założonej kwoty z obligacji skarbowych.

Projekt ustawy o zmianie ustawy o Funduszu Kolejowym wspomina o CPK w następujący sposób: "W przypadku zaistnienia odpowiedniej przestrzeni finansowej ze środków Funduszu Kolejowego będzie mógł być również finansowany komponent kolejowy realizowany przez Spółkę Celową, o której mowa w art. 2 pkt 10 ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o Centralnym Porcie Komunikacyjnym."

Zadaliśmy w czwartek Ministerstwu Infrastruktury pytania dot. udziału CPK w Funduszu Kolejowym oraz planowanego udziału budżetu państwa w opłacie paliwowej. Czekamy na odpowiedzi.

Fundusz Kolejowy powstał w Banku Gospodarstwa Krajowego w 2006 r. Gromadzi pieniądze między innymi na przygotowanie, budowę i przebudowę linii kolejowych, ich remonty i utrzymanie, a także na bieżące wydatki PKP Polskich Linii Kolejowych związane z zarządzaniem infrastrukturą kolejową.

Na koniec zaznaczmy, że przed projektem ustawy jeszcze długa droga do wejścia w życie. Wśród przystanków jest m.in. ewentualne przyjęcie przez rząd, głosowanie w Sejmie, Senacie, a na końcu decyzja prezydenta Karola Nawrockiego o podpisie. Autorem dokumentu wskazanym w Rządowym Centrum Legislacji jest minister infrastruktury Dariusz Klimczak.