PiS wypowiada wojnę smogowi. Nachodzi szereg zmian związanych z energią i ogrzewaniem

"Dekarbonizacja Polski" - taki zwrot regularnie przewija się przez projekt Krajowego Planu Odbudowy, do której dotarł money.pl. Środki z unijnego Funduszu Odbudowy Gospodarki mają wspomóc transformację energetyczną Polski.

I tak rząd planuje w ramach KPO zwiększyć nakłady finansowe, które usprawnią proces wymiany starych i nieefektywnych indywidualnych źródeł ciepła. Autorzy projektu zwracają uwagę, że piece starej daty (np. tzw. kopciuchy) są jednym z głównych przyczyn zanieczyszczenia powietrza w Polsce.

Powstać ma również mechanizm wsparcia inwestycji w odnawialne źródła energii (OZE). Rząd chce wspierać inwestycje m.in. w pompy ciepła i źródła geotermalne wszędzie tam, gdzie ich wykorzystywanie będzie się po prostu opłacać.

Co istotne, opracowywanych w ramach KPO program ma być skierowany przede wszystkim do mieszkańców małych i średnich miast. Z założeń projektu wynika, że węgiel - jako źródło ogrzewania w gospodarstwach domowych - ma zniknąć z miast do 2030 roku, a ze wsi - do 2040 roku. KPO będzie w tym zakresie zgodne z rządowym programem "Polityka energetyczna Polski do 2040 r.".

Autorzy projektu zwracają uwagę, że już teraz na terenie 14 spośród 16 województw obowiązują zakazy lub ograniczenia co do rodzaju i jakości paliw dopuszczanych do spalania w domach. Pojawiają się także zakazy montażu i wykorzystania "kopciuchów".

W projekcie KPO czytamy, że "oparcie gospodarki polskiej na węglu ma swoje konsekwencje w zanieczyszczeniu powietrza". Autorzy planu powołują się na raport WHO z 2018 roku, z którego wynika, że 36 z 50 najbardziej zanieczyszczonych miast w Unii leżą na terenie Polski.

Czytaj: Rząd chce zmian dla przyszłych emerytów. I to w podatkach. Zyskać będzie można sporo

"Narażenie na smog negatywnie wpływa na układ immunologiczny, zwiększając podatność na infekcje dróg oddechowych. Stąd również większa liczba zakażeń - także SARS-CoV-2 - i cięższego przebiegu chorób układu oddechowego, jak przedwczesnych zgonów. Z analiz wynika, że za ten stan rzeczy odpowiedzialny jest przede wszystkim sektor bytowo-komunalny, transport oraz w niewielkim zakresie przemysł (w dużej mierze dzięki coraz powszechniejszym inwestycjom prośrodowiskowym)" - czytamy.

Odejście od wysokoemisyjnych źródeł ciepła oznacza skierowanie środków i wysiłku ku OZE. Rząd chciałby, aby unijne środki posłużyły wsparciu produkcji prądu z OZE, czy też rozwojowi energetyki wiatrowej.

Poprawione też ma być prawo w zakresie energetyki rozproszonej i prosumenckiej. Autorzy KPO zwracają uwagę, że już w lutym weszła w życie ustawa promująca wytwarzanie energii elektrycznej w morskich farmach wiatrowych. Ale reformy będą iść dalej - ma się zmienić zasad określająca minimalną odległość farm wiatraków od zabudowy mieszalnej. O liberalizacji przepisów o farmach wiatrakowych więcej przeczytasz tutaj.

Poprawiony ma być również sposób wykorzystania technologii wodorowych w zakresie magazynowania energii m.in. z nadmiarowej produkcji OZE. Nowy system zachęt do produkcji niskoemisyjnego wodoru przyspieszy - zdaniem autorów - rozwój zeroemisyjnego transportu.

Sprawdź: Jest zgoda na działanie kopalni do 2044. Mimo protestu Pragi i ekologów

Autorzy przekonują, że dzięki reformom i odważnym postawieniu na OZE i energię jądrową (elektrownia ma powstać do 2033 roku), Polska przyłączy się do realizacji celów Unii Europejskiej zapisanych w Europejskim Zielonym Ładzie. Chodzi o ograniczenie emisji gazów cieplarnianych o co najmniej 55 proc. do 2030 roku (w całej UE) oraz osiągnięcie neutralności klimatycznej do 2050 roku.

KPO ma przede wszystkim poprawić system oszczędności energii. Rząd chce m.in. znowelizować ustawę o efektywności energetycznej, dzięki której powstaną programy bezzwrotnych dofinansowań. Mają one zagwarantować oszczędność energii finalnej u odbiorcy końcowego.

Docelowo rząd chce na koniec 2030 roku osiągnąć cel oszczędności energii finalnej w wysokości 5580 tony oleju ekwiwalentnego (toe). Toe to energetyczny równoważnik jednej tony ropy naftowej, której wartość opałowa jest równa 10 tys. kcal/kg.