Tysiące złotych na pompy ciepła. Są pieniądze, ale trzeba się spieszyć

Celem programu prowadzonego przez Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW) jest wsparcie rozwoju ogrzewnictwa indywidualnego i rozwoju energetyki prosumenckiej w obszarze powietrznych, wodnych i gruntowych pomp ciepła.

Zakup oraz montaż pomp w ramach programu jest możliwy w nowych domach jednorodzinnych, których właścicielami są osoby fizyczne. Kluczowym warunkiem do otrzymania dofinansowania jest podniesienie standardu energetycznego budynku. Natomiast sama wysokość dofinansowania uzależniona jest od rodzaju zainstalowanej pompy ciepła oraz posiadania przez wnioskodawcę karty dużej rodziny.

"Wsparcie zakupu i montażu pomp ciepła dla nowych budynków jednorodzinnych przyczyni się do ograniczenia niskiej emisji powstającej w wyniku ogrzewania domów jednorodzinnych nieefektywnymi źródłami ciepła wykorzystującymi paliwa kopalne" -  - czytamy na stronie programu "Moje Ciepło". Ponadto dzięki temu wzrośnie udział odnawialnych źródeł energii w finalnym zużyciu energii oraz dojdzie do propagowania OZE.

Jak wyjaśnia NFOŚiGW warunkiem otrzymania dotacji na pompę ciepła jest uzyskanie podwyższonego standardu energetycznego budynku. Oznacza to, że wartość wskaźnika rocznego zapotrzebowania na nieodnawialną energię pierwotną (EP) na potrzeby ogrzewania, wentylacji oraz przygotowania ciepłej wody użytkowej (EPH+W) może wynosić maksymalnie 63 kWh (na metr kw. powierzchni domu w ciągu roku) dla wniosków składanych w 2022 r. oraz 55 kWh dla wniosków składanych w kolejnych latach funkcjonowania programu "Moje Ciepło".

W ramach przedsięwzięcia można zainstalować powietrzne i gruntowe pompy ciepła służące do ogrzania nieruchomości lub wody użytkowej.

W przypadku powietrznej pompy ciepła typu powietrze-powietrze w systemie centralnym oraz pompy typu powietrze-woda wnioskodawca może liczyć maksymalnie na 7 tys. zł dotacji, co ma pokrywać 30 proc. udziału w kosztach kwafilifikowanych. Z kolei zainteresowani zakupem pompy gruntowej mogą otrzymać do 21 tys. zł.

Na specjalny przywilej może liczyć wnioskodawca posiadający Kartę Dużej Rodziny. W tym przypadku wysokość pomocy odpowiada 45 proc. kosztów kwalifikowanych.

Jednym z warunków przyznania dofinansowania jest brak w budynku źródła ciepła na paliwo stałe. Wyjątkiem jest kominek, który pełni funkcję rekreacyjną lub ozdobną.

Ponadto beneficjent musi korzystać z pompy ciepła (we wskazanej we wniosku lokalizacji) przez co najmniej pięć lat od dnia wpływu dofinansowania na rachunek bankowy uczestnika programu. Jednakże nie można liczyć na wsparcie finansowe, jeśli w budynku prowadzona jest działalność gospodarcza na powierzchni przekraczającej 20 proc. powierzchni całkowitej budynku.

Beneficjentem musi być osoba fizyczna wskazana w pozwoleniu na budowę lub zgłoszeniu budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego lub która nabyła budynek mieszkalny jednorodzinny np. w drodze zakupu, darowizny lub aktu dziedziczenia.

W ramach stałego rozwoju w naszym kraju energetyki prosumenckiej i ogrzewnictwa indywidualnego postanowiliśmy uruchomić program "Moje Ciepło", który upowszechni w jednorodzinnych domach pompy ciepła. Są one źródłami ogrzewania nowoczesnymi, prostymi i praktycznymi w obsłudze, a co najważniejsze – zeroemisyjnymi – mówiła w 2022 r. minister klimatu i środowiska Anna Moskwa.

Pieniądze na program "Moje Ciepło" pochodzą z Funduszu Modernizacyjnego będącego instrumentem finansowym Unii Europejskiej przeznaczonego dla 10 krajów Wspólnoty, które stoją przed największym wyzwaniem redukcji emisji dwutlenku węgla.

Pompa ciepła działa dzięki procesom termodynamicznym i przetwarzaniu energii pierwotnej pozyskanej z danego źródła, żeby dostarczyć ją do instalacji grzewczej. Kluczowe jest zewnętrzne zasilanie – gaz lub prąd.

Początkowo Polacy rzucili się na montaż pomp ciepła. Jak wynika z programu "Czyste Powietrze" jeszcze w 2023 r. zainteresowanie tym rozwiązaniem wskazywało 53 proc. wniosków. Rok później ta liczba spadła do 27 proc.

Polski Alarm Smogowy jesienią zeszłego roku podawał, że dzięki użyciu pompy ciepła z ogrzewaniem podłogowym otrzymuje się najniższy rachunek za ogrzanie domu - 5269 zł lub 4532 zł rocznie (według przeprowadzonej analizy typowego domu jednorodzinnego) zależnie od typu urządzenia.

Część użytkowników pomp ciepła twierdzi jednak, że otrzymuje wysokie rachunki za ogrzewanie. Tak było w przypadku właściciela domu, który niedawno napisał do TVP Info, że "jest załamany". "Mam dom: 130 m kw, pompa ciepła, fotowoltaika. Rachunek za grudzień: 1100 zł" - napisał.

- Pytanie, czy to jest prognoza, czy to jest faktyczne zużycie. To jest problem, który się powtarza co rok i jest złożony - odpowiedział na antenie TVP Info minister energii Miłosz Motyka. - Jest też pytanie o to, czy pompa ciepła działa sprawnie i czy została prawidłowo zamontowana. Znane są przypadki montowania pomp nieprzystosowanych do systemów, które są w naszej szerokości geograficznej i one, zwłaszcza przy niskich temperaturach, które były w grudniu i styczniu, mogą powodować takie rachunki. To mogą być też kwestie związane z konkretnym sposobem rozliczenia - tłumaczył.

Jednocześnie minister podkreślił, że przy zakupie pompy ciepła kluczowa jest jej certyfikacja. - Chodzi o to, by nie była w Polsce montowana pompa, która może działać tylko do temp. -5 stopni Celsjsusza. Niewykluczone, że w tym wypadku mamy splot różnych innych zdarzeń, ale rekomendujemy nowe urządzenia, nowych instalatorów, którzy podlegają na rynku zupełnie innym, lepszym rygorom. Urządzenia są montowane po audycie energetycznym i wtedy sytuacja jest dużo lepsza - dodawał Motyka.

Wagę prawidłowego montażu pompy ciepła podkreślał też w money.pl Paweł Lachman, prezes zarządu Polskiej Organizacji Rozwoju Technologii Pomp Ciepła "PORT PC". - Zbyt wysoka temperatura zasilania, brak właściwej krzywej grzewczej, częsta praca grzałki elektrycznej czy źle dobrana moc urządzenia mogą znacząco podnieść koszty, niezależnie od samej technologii - mówił nam w połowie stycznia.

Natomiast według wyliczeń "PORT PC" roczny koszt ogrzewania typowego domu o powierzchni 130 m kw. wynosi 3-4 tys. zł przy użyciu pompy ciepła. To ma być najtańsze rozwiązanie. W dalszej kolejności są: pellet (4,5-5 tys. zł plus praca i obsługa) oraz gaz ziemny (5-5,5 tys. zł). Ogrzewanie czystym prądem bez pompy ciepła może kosztować 8 tys. zł.

Wnioski o otrzymanie dofinansowania w ramach programu "Moje Ciepło" można składać przez internet, wykorzystując Generator Wniosków o Dofinansowanie ("GWD") dostępny tutaj.