nierówności społeczne

Rosnący szybko dług publiczny Polski sam w sobie nie stanowi zagrożenia dla stabilności gospodarczej kraju. Niepokojące są jednak jego źródła - mówi money.pl dr Michał Możdżeń, ekonomista, wykładowca Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie. Według niego rządowe wydatki kompensują słabość popytu konsumpcyjnego, która jest częściowo skutkiem rosnących nierówności dochodowych. To zaś efekt luk w polskim systemie podatkowym.

Tobi Lütke, założyciel i prezes platformy handlowej Shopify, trzeciej pod względem wartości giełdowej kanadyjskiej firmy, jest zwolennikiem systemu, w którym najbiedniejsi i emeryci nie mogą brać udział w wyborach. Swoją opinią podzielił się ze światem w mediach społecznościowych.

W 2025 r. trzeci rok z rzędu wzrósł w Polsce odsetek osób zagrożonych ubóstwem relatywnym, czyli takich, których poziom wydatków jest wyraźnie niższy od przeciętnego. To sugeruje, że poprawa materialnego dobrobytu nad Wisłą omija coraz większą część Polaków. Z drugiej strony, potrzeby konsumentów w coraz większym stopniu zaspokaja państwo.

Fortuna Elona Muska jest równa 3 procentom PKB USA i 5 mln razy większa niż średni majątek amerykańskiej rodziny, a już Platon przeciwny był wielkim różnicom majątkowym w republice - pisze na łamach "New York Timesa" David Lay Williams profesor politologii badający nierówności społeczne.

"Miałem w życiu przyjemność poznać wielu ludzi z listy 100 najbogatszych Polaków. Większość z nich nie żyje 'za murami' - żyje w swoich fabrykach. Zna z imienia brygadzistów, je obiady w stołówkach przy hali produkcyjnej, rozmawia ze spawaczem o jego córce" - napisał Michał Wypychewicz z firmy ZPUE. W ten sposób odpowiedział na wywiad z ekonomistą badającym nierówności społeczne.

Polska wchodzi w fazę największego w historii przekazywania majątków. Pokolenie budujące kapitał po 1989 roku zaczyna oddawać stery. Kto odziedziczy nieruchomości, a kto zostanie z drogim kredytem? Ten proces trwale zmieni strukturę społeczną i pogłębi nierówności - pisze w opinii dla money.pl Kamil Fejfer, dziennikarz, współtwórca podcastu "Ekonomia i cała reszta".

W Polsce pozycja społeczno-ekonomiczna dzisiejszych dorosłych jest w większym stopniu niż w innych krajach dziedziczona po rodzicach, a w mniejszym wynika z ich własnych zasług - wynika z analizy ekonomistów OECD. Na dłuższą metę to zjawisko może stać się hamulcem rozwoju polskiej gospodarki.

Średnia krajowa zbliża się do 9 tysięcy złotych, ale połowa Polaków zarabia znacznie mniej. Najnowsze dane GUS za październik 2025 r. pokazują prawdziwy obraz naszych finansów. W mikrofirmach mediana zrównała się z płacą minimalną. Kto zyskuje, a kto traci na rynku pracy?

W 2025 roku aż 36 proc. dorosłych zrezygnowało z lekarza ze względów finansowych. Koszty leczenia w USA rosną i budząc niepokój - poinformował portal Axios w oparciu o badania niezależnej organizacji zdrowotnej KFF oraz sondaże Ipsos.

O Polsce przyszłości trzeba myśleć nie tylko w kontekście wielkiego biznesu, ale też w kontekście większej równości, włączenia w łańcuchy gospodarcze osób, które w ogromnej większości nie ze swojej winy pozostają na ich marginesie - pisze w opinii dla money.pl dziennikarz Kamil Fejfer, komentując powołanie przez rząd Rady Przyszłości.

W ocenie Polaków próg bogactwa zaczyna się od dochodów na poziomie 10 tys. zł netto na osobę w rodzinie - wynika z badania CBOS. Jednocześnie ankietowani stwierdzili, że Polska nie jest krajem, w którym ludzie mają równe szanse wzbogacenia się.

Rosnąca potęga miliarderów na świecie osłabia demokrację i pogłębia nierówności - ostrzega organizacja Oxfam Novib. W raporcie opublikowanym w związku ze Światowym Forum Ekonomicznym (WEF) w Davos wskazuje na rekordowe majątki najbogatszych oraz ich wpływ na politykę i mass media.

Historyczne załamanie waluty, inflacja przekraczająca 40 proc. i drastyczne podwyżki cen paliw wyprowadziły Irańczyków na ulice. Jak donoszą światowe media, to również gospodarczy paraliż państwa stał się zapalnikiem najpoważniejszych od lat protestów społecznych.

W 2024 r. gospodarstwa domowe w Polsce osiągnęły przeciętny roczny dochód do dyspozycji liczony w euro na poziomie 53 proc. średniej unijnej - wynika z danych Głównego Urzędu Statystycznego. Lepiej wypadamy w tzw. wskaźniku Standardu Siły Nabywczej (PPS), który eliminuje różnice w poziomach cen.

Dziesięciu najbogatszych Amerykanów zwiększyło swoje majątki o blisko 700 mld dol., jak wynika z raportu Oxfam. Prezeska tej organizacji mówi o "nowej amerykańskiej oligarchii" i pogłębiających się nierównościach w Stanach Zjednoczonych.

Według badań CBOS w większości zakładów pracy w Polsce nie ma w ogóle związków zawodowych. W 2025 r. zaledwie 6 proc. respondentów w naszym kraju należało do związków zawodowych. Tymczasem związki mogą wiele - pisze w opinii dla money.pl Kamil Fejfer, dziennikarz piszący o gospodarce.

Miniony rok przyniósł bezprecedensowy wzrost siły nabywczej dochodów Polaków, zwłaszcza tych uboższych. Mimo to, spora część gospodarstw domowych realnie nie zwiększyła wydatków, które dla jakości życia mają większe znaczenie niż dochody. Efekt? Wyraźnie zwiększył się zakres tzw. ubóstwa relatywnego. To pomaga zrozumieć, dlaczego nastroje społeczne oderwały się od gospodarczych realiów.

Niegodnym moralnie jest, gdy powstaje grupa o gigantycznych dochodach, a inni żyją w biedzie; my takiej Polski nie chcemy, to Sławomir Mentzen takiej Polski chce - mówił w Białymstoku prezes Prawa i Sprawiedliwości Jarosław Kaczyński.

Zadowolenie z życia Europejczyków rośnie wraz ze wzrostem ich majątku, ale zwykle tylko do pewnego poziomu. W Polsce próg nasycenia przewyższa 2 mln euro, podobnie jak w znacznie zamożniejszych Niemczech. W wielu krajach Europy jest niższy.

Kilka procent najlepiej zarabiających Polaków płaci niższe podatki niż klasa średnia. To potęguje nierówności dochodowe, które już dziś są nad Wisłą duże. Z czasem zapłacimy za to wolniejszym tempem rozwoju. Rozwiązaniem tego problemu jest zwiększenie obciążeń podatkowych tej grupy - przekonuje w money.pl prof. Michał Brzeziński.

Pod względem satysfakcji mieszkańców z życia Polska należy do unijnych liderów, a w ciągu minionej dekady przesunęła się w tym rankingu w górę. Ten awans można częściowo wyjaśnić szybkim na tle UE tempem wzrostu dochodów Polaków. Ale sam poziom satysfakcji jest wyższy, niż wynikałoby z warunków życia nad Wisłą.

Nierówność szans w Polsce wyraźnie w ostatnich latach wzrosła. To oznacza, że coraz większa część zróżnicowania naszych dochodów jest związana z czynnikami, na które nie mieliśmy wpływu, w tym okolicznościami urodzenia. Zjawisko to może podkopywać wiarę młodych osób, że ciężka praca popłaca.

- Polski system podatkowy jest ogromnie skomplikowany, ale jest taki, dlatego że różne grupy interesu wywalczyły sobie przywileje, które go komplikują - stwierdzają Jakub Sawulski i Paweł Bukowski, współautorzy książki "Nierówności po polsku". I proponują rewolucyjne zmiany w systemie.

Zamożni mieszkańcy Holandii żyją średnio o około dziewięć lat dłużej niż ich biedniejsi rodacy. Taki wniosek wyłania się z badań Holenderskiego Urzędu Statystycznego (CBS). Jak się okazało, bogatsi nie tylko żyją dłużej, ale też większą liczbę lat spędzają w dobrym zdrowiu.

Płaca minimalna w Polsce jest stosunkowo wysoka w porównaniu do średniego wynagrodzenia. Pod tym względem jeszcze przed planowaną kolejną podwyżką płacy minimalnej jesteśmy w czołówce krajów OECD (wspólnota 38. wysoko rozwiniętych krajów świata). Z wynikiem 0,57 w 2021 r. zajęliśmy wśród nich 11. miejsce.