unijne fundusze

Polska ma do wydania ponad 76 mld euro z nowej puli funduszy spójności. To nie są już tylko zapowiedzi z konferencji. Umowy podpisano na prawie 29 tys. inwestycji, a ich łączna wartość przekroczyła 275 mld zł.

Koalicja rządząca jest rozdarta w kwestii realizacji kamieni milowych, które mają odblokować Polsce unijne fundusze na Krajowy Plan Odbudowy. Agencja Bloomberga napisała, że "najpotężniejszy polityk" w kraju - prezes PiS Jarosław Kaczyński - poparł wysiłki "pogrążonego w kryzysie premiera", którego krytykuje koalicyjny sojusznik, czyli ugrupowanie Zbigniewa Ziobry.

Portal POLITICO, powołując się m.in. na zakulisowe wypowiedzi unijnych urzędników, pisze o szantażu, jaki premier Węgier Viktor Orban ma stosować w relacjach Unią Europejską. Według portalu szef węgierskiego rządu chce wymusić na UE odblokowanie funduszy na odbudowę gospodarki po pandemii, obiecując m.in. wycofanie weta wobec przekazania 18 mld euro na pomoc Ukrainie.

Sejmowa komisja ds. Unii Europejskiej w środę (26 października) pozytywnie zaopiniowała projekt ustawy budżetowej na 2023 r. w części dotyczącej m.in. polskiej składki członkowskiej do budżetu UE. Dokument stanowi, że Polska w przyszłym roku wpłaci na konto Brukseli ponad 30 mld zł. To więcej niż przed rokiem. Wiceminister finansów Piotr Patkowski wyjaśnił, że wzrost wynika m.in. z szybkiego tempa rozwoju kraju.

Komisja Europejska chce po raz pierwszy skorzystać z mechanizmu warunkowości w stosunku do Węgier. Bruksela chce wstrzymania wypłaty ok. 7,5 mld euro funduszy. Ma to na celu "ochronę budżetu UE i interesów finansowych UE przed naruszeniami zasad praworządności na Węgrzech".

Komisja Europejska dała zielone światło dla polskiego Krajowego Planu Odbudowy. To jednak nie oznacza, że pieniądze od razu zaczną płynąć do Polski szerokim strumieniem. Zatwierdzenie planu przez KE wiąże się bowiem z wyraźnymi zobowiązaniami Warszawy w zakresie praworządności. Jak powiedział w programie "Money. To się liczy" Przemysław Kalinka z Przedstawicielstwa Komisji Europejskiej w Polsce, Bruksela dopiero dokona oceny realizacji kluczowych kamieni milowych i od tego właśnie uzależniona jest pierwsza i każda kolejna płatność. - Mówimy tutaj o likwidacji Izby Dyscyplinarnej Sądu Najwyższego i zastąpieniu jej innym organem. Drugi kamień milowy wymaga natomiast stworzenia systemu pozwalającego sędziom objętym postępowaniami dyscyplinarnymi na ponowne rozpatrzenie ich spraw. To wszystko będzie analizowane przez KE i realizacja tych zobowiązań jest niezbędna, aby pieniądze z KPO zaczęły płynąć do Polski. Dostaliśmy "zielone światło", ale cała droga jeszcze przed nami. Niedaleka, ale pewne kroki Polska musi jeszcze wykonać - zaznaczył.

Przedstawiciele państw członkowskich zatwierdzili w piątek 17 czerwca polski Krajowy Plan Odbudowy. To przybliża nasz kraj do otrzymania pierwszych przelewów z Funduszu Odbudowy. Bruksela jednak wciąż będzie czekać na realizację wynegocjowanych "kamieni milowych". Jednym z nich jest likwidacja Izby Dyscyplinarnej.

— Pieniądze zostaną wypłacone dopiero wtedy, kiedy konkretne ustawy i rozwiązania wejdą w życie — mówi ważny urzędnik Komisji Europejskiej, zajmujący się praworządnością, o pieniądzach dla Polski w ramach Krajowego Planu Odbudowy. Oficjele z Brukseli w rozmowie z money.pl nie zostawiają złudzeń: Polska ma jeszcze wiele do zrobienia, aby otrzymać środki z KPO.

Premier Mateusz Morawiecki ogłosił w poniedziałek program wsparcia dla dzieci z terenów po byłych PGR-ach. Jan Mosiński, poseł Prawa i Sprawiedliwości, wymieniał ile gmin obejmie system grantów, a także ile środków będzie przeznaczone na dofinansowanie. Perfekcyjną narrację "zepsuła" jednak Komisja Europejska, która wmieszała się do dyskusji o programie.

W środę Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej ma rozstrzygnąć, czy mechanizm "pieniądze za praworządność" jest zgodny z traktatami unijnymi. Jeśli TSUE potwierdzi jego zgodność z europejskim prawem, to Komisja Europejska dostanie nowy oręż w sporze z polskimi władzami. Dzięki niemu będzie mogła zablokować transfery unijnych środków wobec naruszania przez nasz kraj zasad praworządności.

Konflikt z UE o praworządność kładzie się cieniem na środkach dla Polski. - Jest mało prawdopodobne, aby Unia Europejska zatwierdziła w tym roku wypłatę pomocy pandemicznej dla Polski - powiedział we wtorek wiceprzewodniczący KE Valdis Dombrovskis.

Regularnie rozmawiamy, apelujemy do Komisji Europejskiej, aby zakończyć proces akceptacji Krajowego Planu Odbudowy (KPO) - powiedział Grzegorz Puda, minister funduszy i polityki regionalnej, w rozmowie z Polskim Radiem24. Ocenił, że także w kontekście sytuacji na granicy z Białorusią widzi szansę na szybkie zamknięcie sprawy.

Długotrwały konflikt na linii Polska-Bruksela może nas kosztować do 2026 r. nawet 170 mld złotych w utraconym PKB - wylicza Mateusz Urban, ekonomista Oxford Economics. Brak europejskich funduszy będzie oznaczał nie tylko znaczący spadek inwestycji publicznych, ale i osłabienie polskiej waluty oraz wzrost inflacji.

- Nie ma żadnych obaw, że nie będzie można korzystać ze środków europejskich, choćby dlatego, że my już korzystamy z pieniędzy UE – mówi w rozmowie z "Super Expressem" minister rolnictwa Grzegorz Puda.

"Plan uruchomienia Funduszu Odbudowy może w przyszłości zagrozić suwerenności Polski" - twierdzi Solidarna Polska Zbigniewa Ziobry, przy okazji podkreślając, że pozostaje w koalicji rządzącej. Jak w kwestii FO zagłosuje to ugrupowanie?

Nie obiecujcie ludziom mieszkań, Krajowy Plan Odbudowy to pieniądze na transformację energetyczną, cyfryzację, ochronę zdrowia - przypomina Federacja Przedsiębiorców Polskich. Inne cele nie są zgodne z wymogami UE.

Nadal nie wiadomo, które województwa dostaną pieniądze ze specjalnego unijnego funduszu. Rząd chce dać sześciu, Bruksela tylko trzem.

Kontrole wykazują, że Węgry w nieprawidłowy sposób wydatkują pieniądze z Unii Europejskiej. Skala nadużyć związanych z wykorzystaniem środków unijnych jest na Węgrzech ponad dziesięciokrotnie wyższa niż średnio w Unii. Ponadto na funduszach wzbogaca się rodzina Viktora Orbana.